Halyqaralyq ǵalymdar toby kelesí júzjyldyq íshínde Jer betínen 500-den astam qūs túrí joıylyp ketuí múmkín ekenín anyqtady, dep habarlaıdy aqshamnews.kz
Mamandar būl ekologıyalyq apattyń aldyn alu úshín qūs túrlerín saqtau boıynsha shūǵyl sharalar qabyldauǵa shaqyrady.
Būl zertteu Nature Ecology & Evolution (NEE) ǵylymı jurnalynda jarıyalandy. Onda tek bírneshe qūs túríníń joıyluynyń ózí Jerdíń kóptegen aımaqtarynda ekologıyalyq tepe-teńdíktíń būzyluyna ákeluí múmkín ekení aıtylǵan.
Ǵalymdardyń boljamynsha, 2125 jylǵa qaraı planeta sońǵy bes ǵasyrdaǵydan da kóp qūs túrínen aıyryluy yqtımal.
Qūstardyń joıyluyna alyp kelíp otyrǵan negízgí faktor – auyl sharuashylyǵy jerleríníń qarqyndy keńeyuí men paıdalanyluy. Būdan bólek, klımattyń ózgeruí, ormandardyń jappaı kesíluí, sondaı-aq tabıǵı mekendeu ortasynyń tozuy da úlken qauíp tóndíríp otyr.
Eń alańdatarlyq jaıt – eger adam áreketímen keltíríletín zalaldy dereu toqtatqan kúnníń ózínde, shamamen 250 qūs túrí báríbír joıylyp ketuge beıím, sebebí olardyń sandyq populyatsıyasy syn kótermeıtín deńgeıge deıín azaıǵan.
Ǵalymdar joıylyp bara jatqan qūstardy saqtau úshín olardy arnaıy baǵdarlamalar ayasynda torda kóbeıtíp, keıínnen qalpyna keltírílgen tabıǵı mekenderge qaıta qonystandyrudy (reıntroduktsıya) ūsynady.