Qazaqstanda VN «Kópir qurylystary. Kópirdiń úıindimen túıisý aımaǵy» atty vedimistik normatıvtik qujat qoldanysqa engizildi. Bul qujat jol jamylǵysynyń shógýi men deformasıalanýy kóptep kezdesetin kópir jáne kireberis úıindileri arasyndaǵy ótpeli aımaqty jobalaý, salý, jóndeý jáne paıdalaný kezinde qoldanylatyn biryńǵaı talaptardy belgileıdi.
Qujat Qazaqstan jol ǵylymı-zertteý ınstıtýty (QazjolǴZI) tarapynan ázirlenip, jalpy qoldanysqa ıe avtomobıl joldaryndaǵy kópir qurylystary boıynsha jumystardyń tolyq sıklin qamtyp, ınjenerlik-geologıalyq izdenisterden bastap, konstrýktıvtik sheshimderdi tańdaý, jóndeý jáne keıingi paıdalaný kezeńderine deıingi prosesterdi retteıdi.
Normatıvte ótpeli plıtalar men tósemder, olardyń tireý toraptaryna, maıda tas negizderine, drenajdyq úıindiler, sondaı-aq úıindi konýstary men jıegin nyǵaıtýǵa qoıylatyn talaptar aıqyndalǵan. Bul talaptar kópirlerdi jańadan salý, rekonstrýksıalaý, kúrdeli jáne ortasha jóndeý jumystary kezinde qoldanylady.
VN talaptary Qazaqstannyń barlyq klımattyq aımaqtarynda paıdalanylatyn kópirlerdi, onyń ishinde seısmıkalyq qaýiptiligi 9 balǵa deıingi aýdandar men kúrdeli ınjenerlik-geologıalyq jaǵdaılary bar ýchaskelerde, álsiz, sýlanǵan jáne shókpeli topyraqtar ornalasqan aýmaqtardy qamtyıdy.
Qujatta dıagnostıkalyq jumystarǵa erekshe nazar aýdarylǵan. Kópirdiń úıindimen túıisý toraptarynyń tehnıkalyq jaı-kúıin tekserý jáne baǵalaý ádistemesi engizilip, bul aqaýlardy erte kezeńde anyqtaýǵa jáne negizdelgen jobalyq ári jóndeý sheshimderin qabyldaýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar ótpeli aımaqtyń turaqtylyǵyna tikeleı áser etetin ınjenerlik-geologıalyq jáne gıdrologıalyq izdenis materıaldaryna qoıylatyn talaptar belgilengen.
Normatıv úıindiniń negizi men denesiniń kótergish qabiletin arttyrý tásilderin, sonyń ishinde geosıntetıkalyq materıaldar men zamanaýı topyraqty nyǵaıtatyn tehnologıalardy qoldaný múmkindikterin qarastyrady. Sondaı-aq, shaıylý, erozıa jáne syrǵý úderisterinen qorǵaý sharalary da rettelgen.
Normatıv talaptarynyń praktıkalyq júzege asyrylýy zamanaýı sıfrlyq quraldardy engizýmen qatar júrgizilýde. Kópirlerdi tekserý barysynda pılotsyz ushý apparattary men úsh ólshemdi modeldeý tehnologıalary qoldanylyp, túıisý toraptarynyń sıfrlyq modelderi qalyptastyrylady. Bul olardyń tehnıkalyq jaı-kúıin neǵurlym dál baǵalaýǵa múmkindik beredi.
Jumystar Qazaqstan Respýblıkasy Kólik mınıstrliginiń Avtomobıl joldary komıtetimen úılestirý arqyly iske asyrylýda jáne kópir qurylystarynyń senimdiligin arttyrýǵa, paıdalaný shyǵyndaryn azaıtýǵa ári avtomobıl joldaryndaǵy qozǵalys qaýipsizdigin jaqsartýǵa baǵyttalǵan.
Qujatpen Normatıvtik-tehnıkalyq qujattardyń biryńǵaı memlekettik qorynyń resmı saıtynda myna silteme arqyly tanysýǵa bolady: https://new-shop.ksm.kz/egfntd/ntdgo/kad/.