Ǵarysh turaly sóz aıtylǵanda, eń aldymen, qazaqtan shyqqan tūńǵysh ǵaryshkerdíń esímí oıǵa oralady. Tūtas túrkí jūrtynyń tūǵyrly tūlǵasyna aınalǵan Toqtar Áubákírov 1991 jyly 2 qazanda ǵarysh keńístígín baǵyndyrdy. Būl – Qazaqstannyń ǵaryshqa tūńǵysh sapary.
Toqtar Ońǵarbaıūly Áubákírov 1946 jyly 27 shíldede Qaraǵandy oblysy, Qarqaraly audany, 1-shí Maı auylynda dúnıege kelgen. 1962–1965 jyldary Temírtau qūıma mehanıkalyq zauytynda tokar bolady. 1965 jyly Qaraǵandy oblystyq komsomol komıtetíníń joldamasymen Reseıdíń Krasnodar ólkesí Armavır qalasyndaǵy ūshqyshtar dayarlaıtyn joǵary áskerı uchılıshchesíne oquǵa túsedí. 1976 jyly A.I.Mıkoyan atyndaǵy avıakonstruktorlar byurosyna qyzmetke qabyldanady. Keıín Máskeu avıatsıya ınstıtutyn bítírgen (1979 j.). T.Áubákírov 1988 jyly Keńes Odaǵynda tūńǵysh ret áuede qonbaı, ūshaqqa 2 ret janarmaı qūıdyru arqyly Soltústík polyuske ūshu saparyn mínsíz oryndady. 1989 jyly bírínshí bolyp avıatasushy kreıserdíń alańqaıyna «MıG-29» reaktıvtí ūshaǵyn úlken sheberlíkpen dál qondyrady. Sondaı-aq, ol reaktıvtí ūshaqtyń 50-den asa jańa túrín synaqtan ótkízdí. 1990 jyly ǵaryshkerler qūramyna alynady. 1991 jyly 2 sáuírde Keńes Odaǵynyń Ǵaryshkerler daıyndau ortalyǵynda ǵaryshqa ūshu daıyndyǵyna kírísíp, sol jyly 2 qazanda Baıqońyrdan «Soyuz TM-13» kemesímen ǵaryshqa ūshty. Ǵarysh kemesí Jer tóńíregíndegí «Mır» orbıtalyq keshenímen túıístí. Onda ol ózge ǵaryshkerlermen bírge bıotehnologıya, metallurgıya, medıtsına salalary jáne Aral teńízí aımaǵy boıynsha ǵylymı-zertteu jūmystaryn júrgízdí. Zertteu nátıjesínde Aral ústíndegí tūzdy shań boramasynyń paıda bolu protsesí, sol zıyandy aerozoldardyń Qazaqstan men Reseı aımaqtaryna taraluynyń ǵaryshtyq suretterí alyndy.
Sondaı-aq, Qazaqstan aumaǵyndaǵy atmosferany jáne jer betín zertteu, jūldyzdy aspandy astrofızıkalyq baqylau jūmystary da oıdaǵydaı óttí. Qazaq ǵaryshkerí 1991 jyldyń 10 qazanynda Jerge oraldy.
Toqtar Áubákírov Qazaqstandaǵy ǵaryshtyq zertteulerdíń negízín qalauǵa, otandyq Qaruly Kúshterdíń áskerı dayarlyǵyn jetíldíruge, áskerı-patrıottyq tárbıe jūmystaryn jolǵa qoyuǵa belsene aralasty. Ol 1992-1993 jyldary Qazaqstan Respublıkasy Qorǵanys mınıstríníń 1-shí orynbasary, 1993-1994 jyldary Qazaqstan Respublıkasy Ūlttyq Aeroǵaryshtyq agenttígíníń bas dırektory, Ǵylym jáne jańa tehnologıya mınıstríníń orynbasary, 1994-1995 jyldary Qazaqstan Respublıkasy Joǵary Keńesíníń deputaty – Qorǵanys jáne qauípsízdík komıtetíníń tóraǵasy boldy.
Halyq qaharmany Toqtar Áubákírov 45 jasynda ǵaryshker atandy. Al «Keńes Odaǵynyń Batyry» degen joǵary ataqty 1988 jyly aldy. Ǵaryshkerge būl mártebesí zor quanysh dybystan da shapshań ūshatyn, múlde jańadan jasalǵan, álí synaqtan jóndí ótpegen, taǵdyry beımálím «MıG» ūshaqtaryn synaudy jáne olardy keme palubasyna qondyryp, odan ūshyp shyǵudy qamtamasyz etkení úshín berílgen.
Bıyl alashtyń azamaty úshín taǵy bír aıtuly oqıǵa – «Soyuz TM-13» kemesíníń ǵaryshqa ūshyrylǵanyna 30 jyl toldy. Onyń áue kókjıegínde bolǵan merzímí – 7 kún 22 saǵat 13 mınut. Bíz qazaqtyń batyr ūly Toqtar Áubákírovtí mereılí merekesímen qūttyqtaı otyryp, deníne saulyq, basyna amandyq, baqytqa toly ūzaq ǵūmyr tíleımíz!
Toqtar ÁUBÁKÍROV:
«Taban jalaǵan…»
«Eshkím ūry-qary, qylmysker nemese alayaq bolyp tumaıdy. Eseıe kele tańdau jasaıdy. Bárí osyǵan baılanysty. Bír joly el tanıtyn asa yqpaldy azamatpen sózge kelíp qaldyq. Ol: «Síz batyrsyz. Halyq sízdí jaqsy kóredí. Qolyńyzda qanshama múmkíndík bola tūra, sony qoldana bílmeısíz. Demek, aqymaqsyz. Sebebí bas ıgíńíz kelmeıdí. Al men ıíle bílemín, osy sebeptí qazír mıllıoner atanyp otyrmyn», – dedí.
Qazír ol shírígen baı. Óte yqpaldy. «Men baımyn, demek basqalary meníń aldymda qūrdaı jorǵalauy kerek, bas ıyuí tıís» dep sanaıdy. Nege, bílesíz be? Óıtkení, bír kezderí ózí de sóıtken. Taban jalaǵan… Ózgelerdí kemsíte otyra bír kezdegí masqarasynyń ornyn toltyrǵysy keledí. Al men eshqashan eshkímníń aldynda bas ıgen emespín».
«Namys bolmasa, úırenbes edím»
«...Qazaqty ashtan óltírmeıtín, kóshten qaldyrmaıtyn tetík – namys. Eger mende namys bolmasa, óz ana tílímdí úırenbes edím.
Qūpıyamdy aıtaıyn: men tíldí qazaqı án-jyr arqyly úırendím. Keıíngí jastarǵa aıtarym, oryssha da, aǵylshyn tílín de úırensín. Bíraq eń bírínshí qazaq tílín – óz Ana tílíńdí bíl. Qazaqsha úırengísí kelmeıtín qazaqtardy ózderíne-ózí qarsy adamdar dep sanaımyn»