Qaraaǵashtyń, terektíń, emenníń japyraqtary keı jerlerde álí jaıqalyp tūr. Jap-jasyl shóbí bayau yrǵalǵan alqaptar da az emes. Aua raıynda álí tūraqtylyq joq. Búgín kún shuaqty bolsa, ertesíne jauyndatyp, jeldetíp shyǵa keledí. Kúzdíń qaharly aılarynyń bírínen sanalatyn qazan aıy da bítu qarsańynda. Sońǵy aptasy júríp jatyr.
Babalar boljamyna súıene otyryp ótken joly Almatyda shuaqty kúnderdíń saqtalatynyn, almatylyqtardyń jeńíl kıímmen jelpíníp júretínín jazǵanbyz. Solaı boldy da. Degenmen, aptanyń sońyna qaraı kún raıy eptep būzylǵany baıqaldy. Endí aua raıynyń qaıtadan jylylyqqa bet būra bastaǵany ańǵarylady.
Būlaısha boljam jasauymyzǵa dáıek pen derek te joq emes. Aıtalyq, aua raıyn, típtí tabıǵatta sırek bolatyn ártúrlí tótenshe jaǵdaılardy aldyn ala baıqaıtyn jándíkter mamyrajaı tírshílígín jasap jatyr. Kórgenderdíń aıtuyna qaraǵanda, qala mańyndaǵy jotalarda jylandar tírshílík qamymen álí de jortyp júrgen kórínedí. Índeríne kíríp, qysqy ūıqyǵa jatuǵa asyqpaıtyn syńaıly.
Myna qyzyqty qarańyz, jaqynda seruendep júrgen bír tūrǵyn oılamaǵan jerden Alataudyń kóp shatqalynyń bírínen qyrǵauyldyń jūmyrtqalaryn kezdestíríptí. Sol mańnan ízín kóríp, jez tańdaıynan saq etíp shyqqan dauysyn da estíptí...
Qyrǵauyl demekshí, dúnıe júzínde qyrǵauyldyń 175 túrí kezdesedí. Syrt beınesí sūlu būl qūstyń tírí salmaǵy 45 gramm men 5 kelí arasynda bolady eken. Kóbínese jerde ómír súredí, qauíptí jaǵdaı tuǵanda ǵana aǵashqa shyǵady, ne bolmasa būtaqtyń ūshar basynda túneıdí. Jer shūńqyrynan ūya jasap, sonda (5–10) jūmyrtqalaıdy. Etí jūmsaq, dámdí, tez qorytylady. Almaty mańynda 3000-ǵa juyq qyrǵauyl bar kórínedí. Qyrǵauyl barynsha saq, aua raıyn boljaǵysh qūstardyń bírí. Álgí jūmyrtqalar kúzdíń shuaqty bolatynynyń aıǵaǵy bolsa kerek.
Almatylyqtar úshín qytymyr qystyń auyly álí alys sıyaqty. Ertelí-kesh bolatyn salqyndy joqqa shyǵaruǵa bolmaıdy, árıne. Qoldanystaǵy kúntízbe boıynsha búgín qazan aıynyń – 25-shí jūldyzy. Aı júıesí – aıdyń 22-sín megzep tūr.
Eskíshe (qazaqsha) aıdyń – 12-sí. Endí 8 kúnnen keıín jańa aı tuady. Demek, apta aıdyń ortasy men sońyn qamtyp tūr. Būl kórínís aldaǵy aptada – 25 qazan men 1 qarasha aralyǵynda aragídík jańbyr men qardyń kórínís beretínínen habar beríp tūrǵandaı. Būǵan qarap «kúz bíttí», «qys keldí» deuge álí erte.
Kúzdíń taǵy bír aıy bar. Shuaqty, ashyq kúnder de joq emes. «Kempír shuaq» amaly da óz kezegín kútíp tūr. Būrynǵy kezdí qazaqtar úlken qazan amaly jaqyndaǵanda kárí, aqsaq-toqsaq maldardy óríske jíbermeı, auyl mańyna ūstaǵan, olardyń íshínen «qazan asyn» soıyp otyrǵan.
Atalmysh amaldar retímen ótíp jatyr. «Būǵynyń moıyn juary» amaly osy aptanyń sońyna qaraı boı kórsetpek. Qazan aıynyń 20–25 aralyǵynda ótedí. Osy mezgílde būǵynyń túgí túsíp, moıny juandap semíredí.
«Eger būǵylar úıírge erte tússe, qyrǵauyl kúzde jūmyrtqalasa, jylan íníne uaqytyly kírmese, kúz ūzaqqa sozylady» degen būrynǵylardan qalǵan boljam bar...