الماتىدا سيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت جىلى اياسىندا تىرشىلىك ينفراقۇرىلىمىن جۇيەلى جاڭعىرتۋ جالعاسۋدا. تۇكش سالاسىنداعى نەگىزگى جوبالار مەن قالانىڭ سيفرلىق ەگىزىن قۇرۋ بارىسى تۋرالى وڭىرلىك كوممۋنيكاسيالار قىزمەتى الاڭىندا الماتى قالاسى سيفرلاندىرۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مەيرام دۇيسەكەيەۆ باياندادى.
باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى — تۇرعىن ۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن سيفرلاندىرۋ. قالادا جىلۋ جەلىلەرىن سيفرلاندىرۋ، SCADA جۇيەلەرىن جانە IoT ەسەپكە الۋ قۇرىلعىلارىن ەنگىزۋ جوبالارى قولعا الىنعان. الداعى كەزەڭدە بۇل شەشىمدەر تۇكش سالاسىن الماتىنىڭ ءبىرىڭعاي سيفرلىق ەگىزىمەن ينتەگراسيالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ءقازىردىڭ وزىندە ەنگىزىلگەن شەشىمدەر:
* التس بازاسىنداعى «سيفرلىق جىلۋ جەلىلەرى» جوباسى؛
* ەلەكتر جەلىلەرىن باسقارۋدىڭ SCADA پلاتفورماسى؛
* iAlma گەوپورتالى ارقىلى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ؛
* السەكو ءبىرىڭعاي ەسەپ ايىرىسۋ ورتالىعى نەگىزىندەگى ورتالىقتاندىرىلعان قارجىلىق ەسەپ؛
* ينجەنەرلىك جەلىلەردى تۇگەندەۋ جانە سيفرلاندىرۋ جوباسى.
2026-2027 جىلدارى زاماناۋي تەحنولوگيالارعا اۋقىمدى كوشۋ كوزدەلگەن. نەگىزگى مىندەت — كوممۋنالدىق جەلىلەردەگى ەسەپكە الۋ قۇرالدارىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن IoT قۇرىلعىلارىنا اۋىستىرۋ. بۇل دەرەكتەردى جيناۋدى اۆتوماتتاندىرىپ، ەسەپتىڭ اشىقتىعىن ارتتىرادى.
سونىمەن قاتار، مىنالار جوسپارلانعان:
* SCADA جانە EMS جۇيەلەرىمەن قامتىلعان نىساندار ۇلەسىن 60%-عا دەيىن جەتكىزۋ؛
* باقىلاۋ قۇرالدارىن «اقىلدى» قۇرىلعىلارعا كوشىرۋ ارقىلى جاڭعىرتۋ؛
* ينجەنەرلىك كوممۋنيكاسيالاردىڭ 50%-ىن سيفرلاندىرۋ؛
* ماگيسترالدىق جەلىلەردەگى IoT ەسەپكە الۋ قۇرالدارىنىڭ ۇلەسىن 20%-عا جەتكىزۋ.
مەيرام دۇيسەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل شارالار كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ، رەسۋرس شىعىنىن ازايتۋعا جانە توتەنشە جاعدايلارعا جەدەل دەن قويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قالا دەرەكتەرىن بىرىكتىرەتىن ءبىرىڭعاي بازا قالىپتاستىرۋ ءۇشىن الماتىنىڭ سيفرلىق ەگىزىن قۇرۋ قاجەت. جوبا سەرىكتەسى رەتىندە شەنچجەندەگى SUTPC كومپانياسى تاڭدالدى. جوبا قازاقستاندىق «Qala AI» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ، گرانتتىق قارجىلاندىرۋ نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى.
پيلوتتىق اۋماق رەتىندە جاس قانات شاعىناۋدانى بەلگىلەندى. 2026 جىلى قاڭتاردان 2027 جىلى ناۋرىزعا دەيىن ينجەنەرلىك جەلىلەردى تۇگەندەۋ جانە تولىق سيفرلاندىرۋ جۇرگىزىلەدى. جۇيەنى تولىق ەنگىزۋ مەن ينتەگراسيالاۋ 2027 جىلعا جوسپارلانعان.
قالالىق ورتانى باقىلاۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى دە ەنگىزىلۋدە. الماتىدا العاش رەت Shenzhen Smart City Group جانە «قازاقتەلەكوم» اق-مەن بىرلەسىپ تومەن بيىكتىكتە ۇشاتىن ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن قولدانۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبا ىسكە قوسىلادى.
المالى اۋدانىنداعى نازاربايەۆ، اباي، روزىباكييەۆ، رايىمبەك كوشەلەرى ارالىعىندا جارىقتاندىرۋ جانە تازالاۋ ساپاسىن مونيتورينگتەۋ تەستىلىك ايماعى قۇرىلدى. بوكەيحانوۆ، رىسقۇلوۆ كوشەلەرى جانە الاتاۋ اۋدانىنىڭ وجەت شاعىناۋدانىندا ەكولوگيالىق مونيتورينگتىڭ تەستىلىك ايماقتارى قوسىمشا ۇيىمداستىرىلدى.
مەيرام دۇيسەكەيەۆ اتاپ وتكەندەي، تۇكش جانە قالالىق ينفراقۇرىلىم سالاسىنا سيفرلىق تەحنولوگيانى ەنگىزۋ باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا، ۇدەرىستەردىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە الماتىلىقتاردىڭ تۇرمىس دەڭگەيىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.