Botulızm – adam ómíríne tíkeleı qauíp tóndíretín asa qauíptí jūqpaly auru.
Ol kóbínese úı jaǵdaıynda dūrys daıyndalmaǵan nemese būzylǵan taǵamdar arqyly jūǵady. Sońǵy jyldary Qazaqstanda tírkelgen botulızm jaǵdaılary onyń álí de ózektí másele ekenín kórsetedí. Osyǵan baılanysty Almaty qalasy Almaly audanynyń sanıtarıyalyq-epıdemıologıyalyq baqylau basqarmasy tūrǵyndarǵa botulızmníń aldyn alu sharalary, alǵashqy belgílerí men qauíptí taǵam túrlerí turaly aqparat beríp, keńes ūsynady. Tómende botulızmníń sebepterí men saldary, emdeu joldary jáne kúndelíktí ómírde saqtyq sharalary tolyq sıpattalady.
Botulızmníń negízgí sebepterí:
Botulızm – Clostridium botulinum dep atalatyn bakterıyanyń toksıní arqyly taraıtyn auru. Būl bakterıya ottegísíz ortada – yaǵnı, germetıkalyq jabylǵan bankalar men vakuumdy qaptamalarda tez kóbeıíp, uly zattar bóledí. Úı jaǵdaıynda daıyndalǵan konservíler, et, balyq jáne sańyrauqūlaq taǵamdary – eń jıí kezdesetín jūqtyru kózí bolyp tabylady. Eger būl taǵamdar dūrys óńdelmese nemese jaramsyz jaǵdaıda saqtalsa, adam aǵzasyna óte qauíptí bolady.
Qauíp tóndíretín ónímder:
• Úıde daıyndalǵan kókónís konservílerí: qyzanaq, qıyar, būrysh, baklajan.
• Úıde tūzdalǵan nemese qaqtalǵan balyq pen et ónímderí.
• Sańyrauqūlaqtar – termıyalyq óńdeudí qajet etetín asa qauíptí óním.
• Ísígen, germetıkalyǵy būzylǵan bankalar men vakuumdy qaptamalar.
• Tońazytqyshta saqtalmaǵan nemese saqtau merzímí ótíp ketken taǵamdar.
Alǵashqy belgílerín bílu mańyzdy:
Botulızm belgílerí toksın aǵzaǵa túskennen keıín 12-36 saǵat íshínde baıqaluy múmkín. Keıde būl bírneshe kúnge de sozylyp jatady. Alǵashqy belgílerí júrek aınu, qūsu, íshtíń auruy; álsízdík pen bas aınalu, auyzdyń qūrǵauy, jūtynudyń qıyndauy, sóıleudíń būzyluy.
Keıínírek nevrologıyalyq belgíler damıdy:
• Qos kórínu, kózdíń būlshyqetteríníń saldanuy.
• Tynys aludyń qıyndauy, tūnshyǵu.
• Būlshyqetterdíń álsíreuí, qozǵalystyń būzyluy.
Būl belgíler tez damuy múmkín, sondyqtan alǵashqy sımptomdar baıqalǵan sátte bírden dárígerge júgínu qajet!
Botulızmdí emdeu joldary:
• Antıtoksıkalyq terapıya: botulızmge qarsy arnaıy sarysu (antıtoksın) engízíledí. Būl aǵzaǵa engen udy beıtaraptandyrady. Neǵūrlym erte engízílse, soǵūrlym tıímdí.
• Qarqyndy terapıya: tynys alu júıesí men júrek qyzmetín qoldau úshín jasandy tynys alu apparaty qajet boluy múmkín.
• Udy aǵzadan shyǵaru: asqazandy nemese íshektí juu arqyly toksınníń qaldyǵy shyǵarylady.
• Ońaltu kezeńí: auyr túrímen auyrǵan nauqastarǵa ūzaq merzímdí fızıoterapıya men júıke qyzmetín qalpyna keltíru qajet.
Botulızmníń aldyn alu sharalary:
Úı jaǵdaıynda konservíleu kezínde:
• Bankalardy aldyn ala qaınatyp, jaqsylap zararsyzdandyryńyz.
• Germetıkalyq qaqpaqtardy ǵana qoldanyńyz.
• Termıyalyq óńdeudí dūrys jasańyz:
• Kókónísterdí – kemínde 10 mınut qaınatyńyz.
• Et pen balyqty – joǵary temperaturada ūzaq uaqyt písíríńíz.
• Daıyn ónímderdí qarańǵy árí salqyn jerde saqtańyz.
• Ísígen, būzylǵan, qaqpaǵy shyqqan bankalardy eshqashan tūtynbańyz.
Saqtau kezínde:
• Jaramdylyq merzímín qadaǵalańyz.
• Temperaturalyq rejımdí saqtańyz.
• Qaptamanyń bútíndígín tekseríńíz.
Botulızm — sırek kezdesetín, bíraq óte qauíptí auru. Būl derttíń aldyn alu tek medıtsına qyzmetkerleríníń emes, árbír adamnyń óz qolynda. Esíńízde bolsyn, taǵam daıyndau men saqtau erejelerín qatań saqtau arqyly ózíńízdí jáne jaqyndaryńyzdy būl qaterden qorǵauǵa bolady. Eń bastysy — kúmándí taǵamdy tūtynbańyz jáne ulanu belgílerí baıqalsa, uaqyt joǵaltpaı, dereu dárígerge qaralyńyz. Aurudyń aldyn alǵan – ómíríńízdí saqtaıdy.