Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen elimizde «Taza Qazaqstan» aýqymdy respýblıkalyq ekologıalyq aksıasy ótýde. Bul bastamanyń maqsaty – elimizdegi ekologıalyq jaǵdaıdy jaqsartý ǵana emes, sonymen qatar azamattardyń ekologıalyq jaýapkershilikti oılaýyn qalyptastyrý, sana men oı tazalyǵyn saqtaý, otansúıgishtik, tabıǵatty aıalaý mádenıetin damytý, sondaı-aq qorshaǵan ortany qorǵaý máselelerine qoǵamnyń qatysýyn arttyrý.
Elimizde júrip jatqan ekologıalyq aksıa barǵan saıyn qoǵam ómiriniń sanaly bóligine aınalyp keledi. Aýlalaryn, kóshelerin, saıabaqtaryn taza ustap, aǵash otyrǵyzýǵa, senbilikterge jáne qorshaǵan orta men ómir sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan basqa da is-sharalarǵa belsene qatysatyn qazaqstandyqtar kóbeıip keledi. Bastama iske qosylǵaly beri 10,4 mln-nan astam adam ekologıalyq aksıaǵa qatysty.
Memlekettik sharalar jáne zańnamalyq ózgerister
Úkimet qoǵamdyq bastamalarmen qatar, Memleket basshysynyń «Ádiletti Qazaqstan: zań men tártip, ekonomıkalyq ósim, qoǵamdyq optımızm» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn jáne ózge de tapsyrmalaryn júzege asyrý aıasynda ekologıalyq saıasatty jańǵyrtý baǵytynda aýqymdy jumystar júrgizýde. Basym baǵyttardyń biri – ekologıalyq baqylaýdy sıfrlandyrý, ozyq tabıǵatty qorǵaý tehnologıalaryn engizý, sondaı-aq qorshaǵan ortany qorǵaý máselelerin retteıtin normatıvtik-quqyqtyq bazany jańartý.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda 2024 jyldyń qazan aıynda «Taza Qazaqstan» ekologıalyq mádenıetti damytýdyń 2024-2029 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasyn bekitý týraly Úkimet qaýlysy qabyldandy. Bul qujat qoǵamda ekologıalyq qundylyqtar qalyptastyrý salasyndaǵy memlekettik saıasattyń strategıalyq baǵytyn aıqyndaıdy.
«Taza Qazaqstan» tujyrymdamasynyń negizgi baǵyttary
Tujyrymdama ekologıalyq mádenıetti qalyptastyrýdyń keshendi tásiline baǵyttalǵan. Negizgi baǵyttar arasynda:
-
halyqtyń ekologıalyq sanasy men tártibin damytý;
-
ekologıalyq jaýapkershilikke qurylǵan ómir saltyna yntalandyrý júıesin qurý;
-
ekologıalyq aǵartýshylyq jáne bilim berý;
-
ekologıa máselelerin aqparattyq turǵyda keńinen jarıalaý.
«Tujyrymdama azamattardyń tabıǵatqa degen qurmetin qalyptastyrýǵa, qorshaǵan ortany qorǵaýdyń mańyzdylyǵyn túsinýge jáne ekologıalyq máselelerdi sheshýge belsendi qatysýǵa baǵyttalǵan», — dep atap ótti ekologıa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev.
Mundaǵy bıznes pen iri kásiporyndardyń róline erekshe nazar aýdarylyp otyr – olar tabıǵatty qorǵaý bastamalaryn júzege asyrýda mańyzdy seriktester retinde qarastyrylady. Qazaqstandaǵy kóptegen kompanıalar qazirdiń ózinde-aq «Taza Qazaqstan» aıasyndaǵy is-sharalarǵa qatysyp, ornyqty tehnologıalardy engizýde jáne ózderi ornalasqan óńirlerdegi ekojobalardy qoldaýda.
Tujyrymdamany iske asyrý úshin aýmaqtardy kógaldandyrý, ekovolonterlik qozǵalysty damytý, ekologıalyq konkýrstar ótkizý jáne ornyqty damý máseleleri boıynsha halyqpen belsendi jumys isteý jónindegi naqty is-sharalardy qamtıtyn is-qımyl jospary ázirlendi. Sonymen qatar, jergilikti atqarýshy organdar óńirlik josparlaryn bekitti, bul bastamany elimizdiń árbir óńiriniń erekshelikterine qaraı beıimdeýge múmkindik beredi.
Kópshiliktiń qatysýy jáne aımaqtyq aksıalar
2025 jyldyń basynan beri «Taza Qazaqstan» respýblıkalyq bastamasy aıasynda búkil el boıynsha 767-den astam is-shara ótkizildi. Olardyń ishinde dástúrge aınalǵan belgili ekologıalyq aksıalar bar:
-
«Taza kásip – taza aımaq» – taza óndiris qurý,
-
«Kıeli meken» – tabıǵı jáne qasıetti jerlerdi qorǵaý,
-
«Taza ólke» – aýmaqtardy kópshilikpen tazalaý,
-
«Móldir bulaq» – bulaqtar men sý aıdyndarynyń tazalyǵyn saqtaý.
Bul aksıalardyń árqaısysy qorshaǵan ortany jaqsartýǵa úles qosady jáne qoǵamnyń ártúrli toptarynyń: azamattardyń, bıznestiń, stýdentterdiń, mektep oqýshylarynyń jáne bılik ókilderiniń kúsh-jigerin biriktiredi.
Qaldyqtardy basqarý – problemadan sheshimge jasalǵan qadam
Memleket basshysy «Ádiletti Qazaqstan: zań men tártip, ekonomıkalyq ósim, qoǵamdyq optımızm» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda «Taza Qazaqstan» sharasy aıasynda birneshe aıdyń ishinde júzdegen myń úı aýlasy tazartylyp, mıllıon tonnadan astam qoqys jınalǵanyn atap ótti. Osyndaı ıgi sharalardyń arqasynda elimizde jańa mádenıet, jańa qoǵamdyq etıka ornyǵyp keledi. Ulttyń jańa sapasy osyndaı naqty sharalar arqyly qalyptasady.
«Taza Qazaqstan» tujyrymdamasynyń negizgi baǵyttarynyń biri – qaldyqtarmen jaýapty jumys isteý. Resmı derekter boıynsha, elimizde jyl saıyn 4,5 mln tonnadan astam komýnaldyq qaldyq shyǵady, bul rette 2024 jyly qaıta óńdeý deńgeıi 25,8% ǵana boldy, demek ári qaraı da ınfraqurylymdy damytyp, halyqty habardar etý jumystaryn jalǵastyrý qajet. Osy maqsatta elimizdiń qalalarynda qaıta óńdeletin shıkizat qabyldaıtyn ári turǵyndardy tapsyrǵan plasık pen alúmını úshin bonýspen yntalandyratyn ekobokstar men fandomattar belsendi túrde ornatylyp jatyr. Búginde jeke bıznes Astana, Almaty, Aqtóbe jáne Óskemen sıaqty iri qalalarda 100-den astam fandomat ornatty.
«Budan basqa, tamyz aıynyń sońyna deıin pılottyq joba aıasynda Astana men Jezqazǵandaǵy 129 mektepte qoqysty bólek jınaýǵa arnalǵan myńnan astam ekoboks ornatyldy», — dedi Erlan Nysanbaev.
Mınıstr bul sharalar polıgondarǵa jiberiletin qaldyq kólemin azaıtyp, ári óskeleń urpaqtyń ekologıalyq sanasyn damytýǵa múmkindik beretinin atap ótti.
Jasyl ekonomıka jáne tabıǵatty qaıta qalpyna keltirý
Memleket basshysy «Ádiletti Qazaqstan: zań men tártip, ekonomıkalyq ósim, qoǵamdyq optımızm» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda orman-toǵaıdy kóbeıtý búkil eldi jumyldyratyn naǵyz halyqtyq ıdeıaǵa aınalýy kerek ekenin atap ótti. «Taza Qazaqstan» bastamasy aıasynda elimizde keń aýqymda kógaldandyrý jumystary júrgizilip, orman alqaptarynyń aýmaǵy ulǵaıyp keledi.
«Atap aıtqanda, memlekettik orman qory aýmaǵyna 1 mlrd 369 mln kóshet, onyń ishinde Aral teńiziniń qurǵaǵan túbine sekseýil kóshetteriniń 48,7 mln danasy egildi», — dep málimdedi Erlan Nysanbaev.
Byltyr jyl sońynda Qazalyda 33 ga alańǵa jylyna 3 mln kóshet beretin orman pıtomnıginiń qurylysy aıaqtaldy. Agrotehnıkalyq talaptar eskerile otyryp, pıtomnıktegi 10 ga alańǵa sekseýil tuqymy egildi.
Bıyl aýdany 15 ga pıtomnıkti jobalaý jáne Araldyń qurǵaǵan túbinde tikeleı uńǵymylardy burǵylaý jumystary júrgizilýde, qyzmetkerler úshin óndiristik konteınerler (modýlder) jetkizildi.
Ekologıaǵa kómektesetin sıfrlyq quraldar
Prezıdenttiń «Ádiletti Qazaqstan: zań men tártip, ekonomıkalyq ósim, qoǵamdyq optımızm» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn jáne Memleket basshysynyń ózge de tapsyrmalaryn júzege asyrý sheńberinde respýblıkada ómirdiń barlyq salalaryn sıfrlandyrý boıynsha jumystar qarqyndy júrgizilýde.
Qazirgi zamanǵy tehnologıalar ekologıalyq syn-qaterlerge jedel den qoıý úshin de belsendi qoldanylady. 2024 jyldan bastap Qazaqstanda @TazaQazBot telegram-boty jumys isteıdi, onyń kómegimen azamattar óz eldi mekenderinde ekologıa jáne abattandyrý salasyndaǵy máseleler týraly habarlaı alady.
Platforma jumysynyń nátıjesinde:
-
2025 jyldyń basynan bastap portalǵa 16,5 myń ótinim kelip tústi;
-
onyń ishinde 15 myńnan astam ótinish oryndaldy;
-
ótinishterdiń eń kóp taraǵan taqyryptary: aýmaqtardy jınaý (4 965 habarlama), qoqystardy shyǵarý (1181 ótinim), trotýarlardy kútip ustaý jáne kóshelerdi abattandyrý (1 232 habarlama).
Paıdalanýshylarǵa yńǵaıly bolý úshin bot ótinishterdi 21 sanat boıynsha bóledi, sondaı-aq suraýlardy avtomatty túrde tıisti qyzmetterge jiberedi. Bul máselelerdi joıý úderisin jedeldetýge jáne bıliktiń halyqpen ózara is-qımylynyń ashyqtyǵyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
Taza el – ortaq ıgilik
«Taza Qazaqstan» ekologıalyq aksıasy bastalǵannan beri búkil respýblıka boıynsha 1,1 myń ekologıalyq aksıa ótkizildi, oǵan 10,4 mln-nan astam adam, onyń ishinde 586 myń erikti qatysty.
«Jalpy kúsh – jigermen 1,6 mln tonnadan astam qaldyq jınalyp, 859,6 myń gektar aýmaq tazartyldy», — dep naqtylady Erlan Nysanbaev.
Búgingi tańda «Taza Qazaqstan» bastamasy júıeli tásil, saıası erik-jiger men azamattardyń belsendi qatysýy naqty nátıje bere alatynyn kórsetetti. El turaqty ekologıalyq damý baǵytynda aıqyndady, bul bastama árbir turǵynnyń qorshaǵan orta úshin jaýapkershilik mádenıetin qalyptastyrý úshin berik negiz jasaıdy.
Ekologıalyq qozǵalysqa kez kelgen adam qosyla alady: senbilikterge qatysý, qoqystardy suryptaý, aǵash otyrǵyzý, balalardy ekologıalyq ádetterge úıretý – munyń bári Qazaqstannyń taza, qaýipsiz jáne jasyl bolashaǵyna qosqan úlesi.