Almaty qalasynda jóke (aǵash) qandalalarynyń jappaı taraluyna qarsy júıelí túrde bıologıyalyq óńdeu jūmystary jalǵasuda. Būl sharalar qala Ekologıya jáne qorshaǵan orta basqarmasynyń málímetínshe, kún saıyn tańerteń jáne túngí uaqytta adam men januarlar úshín qauípsíz bıologıyalyq qūraldardy qoldanu arqyly íske asyryluda.
Basqarma ókílderí qandalalar sanynyń kúrt artuyn bıylǵy jyly aua raıynyń erekshe qūbylystarymen baılanystyrady. Kóktemníń salqyndyǵynan keıín temperaturanyń kúrt 35 gradusqa deıín kóteríluí būl jándíkterdíń belsendí kóbeyuíne qolaıly orta qalyptastyrǵan. Ásírese sanıtarlyq kesu júrgízílmegen aumaqtarda qandalalardyń shoǵyrlanuy aıqyn baıqalady. Al ortalyq kóshelerde aldyn alu sharalary tūraqty túrde júrgízílgendíkten, mūndaı jaǵdaılar tírkelmegen.
Jıenbaev atyndaǵy Qazaq ǴZI bólímíníń jetekshísí Nūrjan Mūhamadıevtíń aıtuynsha, mūndaı jaǵdaı sanıtarlyq kesu shekteulí júrgízíletín aumaqtarda jıí kezdesedí.
— Kóktemníń ūzaqqa sozylǵan salqyndyǵy men artynsha aua temperaturasynyń kúrt 35 gradusqa deıín kóteríluí – jóke nemese aǵash qandalasy sekíldí jándíkterdíń kóbeyuíne óte qolaıly jaǵdaı. Halyq arasynda olardy “sasyq qandala” dep ataıdy, sebebí olarmen janasqanda jaǵymsyz ıís shyǵarady. Olar negízínen aula aumaqtarynda kóbeıedí, óıtkení tūrǵyndardyń sanıtarlyq kesuge kelíspeuínen mūndaı sharalar sırek ótkízíledí. Mūndaı jerlerde oshaqtar paıda bolady. Al ortalyq kóshelerde karaǵashtar ósse de, bıoóńdeu júıelí júrgízíletíndíkten mūndaı jappaı taralu joq, — dedí maman.
Nūrjan Mūhamadıev būl jándíkterdíń adam men qorshaǵan ortaǵa qauíptí emes ekenín, bíraq belgílí bír qolaısyzdyqtar tudyruy múmkín ekenín atap óttí.
— Olar karaǵashtyń tūqymymen qorektenedí, japyraqtar men būtalarda mekendeıdí. Olarmen kúres úshín evkalıpt maıy, torlar, dıhlofos sıyaqty qūraldardy qoldanuǵa bolady. Aula íshínde qūstardy tartu úshín qūs ūyalaryn ornatu ūsynylady. Būl jándíktermen qorektenetín qūstardy kóbeıtedí. Sonymen qatar, Almaty sıyaqty írí qalalarda kógaldandyrudyń zamanauı tásílderí hımıyalyq qūraldardy keńínen qoldanudy shekteıdí, óıtkení būl paıdaly jándíkter men topyraq tepe-teńdígíne zıyan keltíruí múmkín, — dedí ol.
Basqarmanyń málímetínshe, 2025 jyly bıologıyalyq óńdeu jūmystary tórt kezeńde júrgízíledí:
• bírínshí kezeń — sáuír aıynda ayaqtaldy;
• ekínshí kezeń — 1–30 mausym aralyǵy;
• úshínshí kezeń — 5 shíldeden 5 tamyzǵa deıín;
• sońǵy kezeń — 15 tamyz ben 20 qyrkúıek aralyǵy.
Aǵymdaǵy jyly sáuír aıynan bastap júrgízílíp jatqan jūmystar ayasynda tūrǵyndardan túsken 2 myńǵa juyq ótínísh qaraldy. Bírínshí kezeńde qala aumaǵyndaǵy 2,3 mıllıonnan astam jasyl jelek tekseríldí.
Qazírgí tańda aula íshíndegí jasyl jelekterdí tekseru jáne óńdeu jūmystary kúsheıtílude. Būl sharalar nátıjesínde tūrǵyndardan kelíp túsetín shaǵymdar sany azaıdy.
Basqarma ókílderí jóke qandalalary jūqpaly aurular taratpaıtynyn, adamdy shaqpaıtynyn jáne allergıya tuǵyzbaıtynyn eske salady. Aula aumaǵyn taza ūstau, masahana torlaryn ornatu jáne qajet bolǵan jaǵdaıda tabıǵı repellentterdí qoldanu ūsynylady.