Áleýmettik jelide qazaqstandyqtar azyq-túlik baǵasynyń qymbattaýyna shaǵymdanyp jatyr. Jelide jurt QQS salyǵynyń 16 paıyzǵa ósýin quptamaıtynyn, salyq ósse, baǵa odan saıyn sharyqtaıtynyn talqyǵa salyp jatyr. Aqshamnews.kz tilshisi 15 jyl burynǵy baǵalardy salystyryp, qymbatshylyq máselesin saralap kórdi.
2015 vs 2025: baǵa qansha ese ósti?
2009–2010 jyldardaǵy saýda jelileriniń aksıa paraqshalaryna kóz júgirtsek, sol kezde qarapaıym otbasy úshin bazardan kókónis, jemis-jıdek pen et alý áldeqaıda jeńil bolǵany kórinip tur. Mysaly:
-
Kartop - 65 tg/kg, qazir - 285 tg/kg (ósim shamamen 4,4 ese).
-
Pıaz - 49 tg/kg, qazir - 129 tg/kg (2,6 ese).
-
Qyzanaq - 199 tg/kg, qazir — 849 tg/kg (4,2 ese).
Al et baǵasy bólek másele. Tamyz aıynan bastap elde sıyr etiniń baǵasy sharyqtap ketti. 15 jyl buryn 1000 teńgege 1 keli et alǵan bolsaq, qazir shamamen 6 ese qymbattap ketti.
-
Sıyr eti - 999 tg/kg, qazir - 5475 tg/kg (5,5 ese).
-
Farsh - 985 tg/kg, qazir - 4895 tg/kg (5 ese).
-
Qazy - 1699 tg/kg, qazir - 6049 tg/kg (3,5 ese).
Sary maı, un, kúrish, qaımaq syndy kúndelikti azyqtardyń da baǵasy birneshe ese qymbattaǵan.
-
Sary maı - 129 tg/200 g (shamamen 645 tg/kg), qazir - 1419 tg/200 g (shamamen 7 ese).
-
Kúnbaǵys maıy - 259 tg/l, qazir - 1562 tg/l (6 ese).
-
Kúrish - 99 tg/kg, qazir - 629 tg/kg (6 ese).
Jalpy alǵanda buryn 5000 teńgege bir aıǵa jeterlikteı kartop, sábiz, pıaz, un, maı, ettiń azdaǵan mólsherin alýǵa bolsa, qazir bul aqsha tek bir kelige jeter-jetpes etke ǵana jetedi eken.
Et baǵasy eldi eleń etkizip otyr
Áleýmettik jelilerde, ásirese Threads-ta qazaqstandyqtar et baǵasyna shaǵymdaryn jaýdyryp jatyr. Keıbiri ázildep, "qazir sıyr etin alý úshin dostarmen birge aqsha jınaý kerek" dep jazady. Basqalary máseleni baıyppen kóterip, ettiń birtindep qoljetimsiz bolyp bara jatqanyna alańdaıdy. "Buryn apta saıyn et alyp, sorpa jasaıtyn edik, qazir aıyna bir ret qana et kóremiz" degen pikirler jıi kezdesedi.
Jeli qoldanýshylarynyń biri: "Sıyr eti - jańa iPhone sıaqty boldy ǵoı. Birden satyp alý qıyn, alý úshin aldyn ala aqsha jınaý kerek" dep qaljyńdasa, basqalary otbasylyq dastarqanda ettiń sırek kórinetinine qynjylady.
Mınıstrlik: "Qymbatshylyq sebebi - ishki faktorlarda"
Baǵaǵa qatysty syn kóbeıgen soń, QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi túsinikteme berdi. Vedomstvonyń málimetinshe, ettiń qymbattaýyna eń aldymen ishki óndiristik shyǵyndar áser etip otyr:
"Sıyrdy bordaqylaý shamamen eki jyl ýaqyt alady. Osy aralyqta jem-shóp baǵasy, jumysshylardyń jalaqysy, janar-jaǵarmaı, tehnıkaǵa arnalǵan shyǵyndar ósti. Sharýashylyqtarda bir kılogramm ettiń ózindik quny 2400–2500 teńge bolsa, 15% ústeme baǵamen kóterme baǵa 2800–2900 teńge deńgeıinde qalyptasady. Arnaıy bordaqylaý alańdarynda bul kórsetkish 3000–3100 teńgege deıin jetedi, kóterme baǵasy - 3400–3500 teńge", - delingen mınıstrliktiń jaýabynda.
Sondaı-aq mınıstrlik fermerlerge jeńildetilgen nesıe berý baǵdarlamasy iske qosylǵanyn aıtty: endi bordaqylaý alańdary 5% jyldyq mólsherlememen 12 aıǵa deıin nesıe ala alady. Bul ishki naryqty etpen qamtamasyz etýge kómektesýge tıis.