2025 jylǵy jeltoqsanda Atyrau oblysyndaǵy bútín bír otbasynyń habar-osharsyz joǵalǵany jūrtty dúr sílkíndírdí. Keıín erlí-zaıyptynyń denesí úıínen tabyldy, al ūly men qyzy álí ízdestírílíp jatyr. Oqıǵaǵa kúdíktí - otbasynyń kúıeu balasy. Ol da álí ūstalǵan joq. Polıtsıya deregínshe, byltyr íz-tússíz jolǵalǵandar sany 21 myńnan asqan. Būǵan ne sebep? Statıstıka ne deıdí? Jaqynyńyz joǵalǵan jaǵdaıda ne ísteu kerek? Tolyǵyraq aqshamnews.kz materıalynda.
Íshkí íster mınıstrlígíníń málímetínshe, byltyr polıtsıyaǵa habar-osharsyz joǵalǵan adamdar turaly 21 090 habarlama túsken.
Ádette adamdar qandaı jaǵdaıda joǵalady?
Ár oqıǵanyń artynda túrlí jaǵdaı bar: bírí mausymdyq jūmysqa ketíp baılanysqa shyqpaıdy, bírí íssapardan oralmaıdy, endí bírí otbasylyq kıkíljíńnen keıín úıden shyǵyp ketedí.
2025 jyly er adamdarǵa qatysty ótínísh kóp tírkelgen: 11 894. Al 8504 áıel ízdestírílgen. Al erekshe alańdatatyny – 6 839 kámeletke tolmaǵan boıynsha ízdestíru kómegí sūralǵan.
Qaı óńírde adam kóp joǵalady?
Joǵalu derekterí jıí tírkeletín óńírler qatarynda Astana, Almaty, Shymkent qalalary, sondaı-aq Aqtóbe, Qaraǵandy, Jambyl, Atyrau oblystary atalady.
Nege kóbíne er adamdar joǵalady?
Statıstıka er azamattar jıíjoǵalatynyn kórsett. Būl kóbíne olardyń:
- mausymdyq jūmysqa shyǵuyna,
- qyzmettík íssaparlarǵa baruyna,
- keı jaǵdaıda kóp íshíp, esínen aıyryluyna baılanysty.
Jasóspírímderdíń joǵalu sebebí
Al jasóspírímder arasynda joǵalyp ketudíń negízgí sebepterí basqa:
- ata-anamen janjal,
- otbasy íshíndegí jaǵymsyz jaǵdaı,
- ata-ananyń íshkílíkke salynuy,
- jazadan qashu,
- ūzaq uaqyt oıyn klubtarynda qalyp qoyu.
Keıde kámeletke tolmaǵandar mekemeleríndegíler de qashady.
"24 saǵat kútíńíz" degen ereje joq
Íshkí íster mınıstrlígí "24 saǵat kútu kerek" deegn erejení joqqa shyǵardy. Joǵalǵany turaly habar túsken sátten bastap polıtseıler uaqyt ozdyrmaı:
- aryzdanushydan barynsha tolyq aqparat jınaıdy (ómír salty, baılanystary, sońǵy júrgen jerí, kıímí, erekshe belgílerí);
- jedel-tergeu toby joǵalǵan adamnyń sońǵy bolǵan jerín, úıín/páterín, qyzmettík ornyn, kólígín tekseredí;
- medıtsınalyq ūıymdar, arnaıy mekemeler, máıíthanalar boıynsha salystyru júrgízedí.
Eger alǵashqy sharalarmen tabylmasa, bír táulíktíń íshínde ízdestíru ísí ashylyp, árí qaraı jūmys júıelí jalǵasady.
Kameralar, telefon, áleumettík jelí: polıtsıya jūmysty qalaı júrgízedí?
Ízdestíru barysynda polıtsıya:
- sońǵy ret túsken beınebaqylau kameralaryn qaraıdy,
- joǵalǵan adamnyń ūyaly telefon nómírín dereu tekseredí,
- áleumettík jelílerge monıtorıng júrgízedí,
- mańyzdy aqparat tússe, ony jedel óńdep, jańa baǵyttaǵy tekserísterdí bastaıdy.
Ízdeude eríktíler de asa kómek beredí
Ízdestírude eríktílerdíń kómegí erekshe. Olarmen bírge:
- jergílíktí jerdí aralau,
- kópshílík oryndardy (sauda ortalyqtary jáne jastar jıí jınalatyn núkteler) pysyqtau,
- áleumettík jelíde fotobeınení taratu sıyaqty jūmystar júrgízíledí.
ÍÍM Krımınaldyq polıtsıya departamentí joǵalu turaly ótínísh túsken kezdegí ózara ís-qımyl algorıtmín ázírlep, óńírlerge jíberdí. Eríktílerge belgílí boluy múmkín málímetterdíń qauípsízdígí úshín "úlgílík kelísím" de daıyndaldy.
Resmı statıstıka ne deıdí?
Qazaqstan Respublıkasy Bas prokuraturasy Qūqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alu komıtetíníń málímetterí boıynsha:
- 2024 jyly – 2 096 adam,
- 2025 jyly – 1 683 adam ízdeuge jarıyalanǵan.
Al íshkí íster organdaryna táulíktík kezekshílík kezínde kelíp túsken habarlamalar dınamıkasy:
- 2021 – 15 625
- 2022 – 14 277
- 2023 – 16 082
- 2024 – 15 839
- 2025 – 21 090
Jaqynyńyz joǵalsa, ne ísteu kerek?
- Dereu 102-ge habarlasyńyz nemese jaqyn polıtsıya bólímíne baryńyz.
- Keıíngí ret sóılesken uaqyty men ornyn naqty aıtyńyz.
- Suretín, kıímín, erekshe belgílerín (tyrtyq, tatu, kózíldírík) daıyndańyz.
- Qaıda baruy múmkín ekenín: tuys, dos, jūmys orny, úırenshíktí marshruttaryn kórsetíńíz.
- Áleumettík jelíge habarlandyru salsańyz, jeke derekterdí shamadan tys jarıyalamańyz (qūjat nómírí, bank derekterí t.b.).
- Polıtsıya sūratsa, baılanys qūraldaryna qatysty málímetterdí (nómír, akkaunt) tolyq beríńíz.
- Kez kelgen jańa aqparat shyqsa, sol sátte qaıta habarlańyz.