2025 jylǵy jeltoqsanda Atyraý oblysyndaǵy bútin bir otbasynyń habar-osharsyz joǵalǵany jurtty dúr silkindirdi. Keıin erli-zaıyptynyń denesi úıinen tabyldy, al uly men qyzy áli izdestirilip jatyr. Oqıǵaǵa kúdikti - otbasynyń kúıeý balasy. Ol da áli ustalǵan joq. Polısıa dereginshe, byltyr iz-tússiz jolǵalǵandar sany 21 myńnan asqan. Buǵan ne sebep? Statısıka ne deıdi? Jaqynyńyz joǵalǵan jaǵdaıda ne isteý kerek? Tolyǵyraq aqshamnews.kz materıalynda.
İshki ister mınıstrliginiń málimetinshe, byltyr polısıaǵa habar-osharsyz joǵalǵan adamdar týraly 21 090 habarlama túsken.
Ádette adamdar qandaı jaǵdaıda joǵalady?
Ár oqıǵanyń artynda túrli jaǵdaı bar: biri maýsymdyq jumysqa ketip baılanysqa shyqpaıdy, biri issapardan oralmaıdy, endi biri otbasylyq kıkiljińnen keıin úıden shyǵyp ketedi.
2025 jyly er adamdarǵa qatysty ótinish kóp tirkelgen: 11 894. Al 8504 áıel izdestirilgen. Al erekshe alańdatatyny – 6 839 kámeletke tolmaǵan boıynsha izdestirý kómegi suralǵan.
Qaı óńirde adam kóp joǵalady?
Joǵalý derekteri jıi tirkeletin óńirler qatarynda Astana, Almaty, Shymkent qalalary, sondaı-aq Aqtóbe, Qaraǵandy, Jambyl, Atyraý oblystary atalady.
Nege kóbine er adamdar joǵalady?
Statısıka er azamattar jıijoǵalatynyn kórsett. Bul kóbine olardyń:
- maýsymdyq jumysqa shyǵýyna,
- qyzmettik issaparlarǵa barýyna,
- keı jaǵdaıda kóp iship, esinen aıyrylýyna baılanysty.
Jasóspirimderdiń joǵalý sebebi
Al jasóspirimder arasynda joǵalyp ketýdiń negizgi sebepteri basqa:
- ata-anamen janjal,
- otbasy ishindegi jaǵymsyz jaǵdaı,
- ata-ananyń ishkilikke salynýy,
- jazadan qashý,
- uzaq ýaqyt oıyn klýbtarynda qalyp qoıý.
Keıde kámeletke tolmaǵandar mekemelerindegiler de qashady.
"24 saǵat kútińiz" degen ereje joq
İshki ister mınıstrligi "24 saǵat kútý kerek" deegn erejeni joqqa shyǵardy. Joǵalǵany týraly habar túsken sátten bastap polıseıler ýaqyt ozdyrmaı:
- aryzdanýshydan barynsha tolyq aqparat jınaıdy (ómir salty, baılanystary, sońǵy júrgen jeri, kıimi, erekshe belgileri);
- jedel-tergeý toby joǵalǵan adamnyń sońǵy bolǵan jerin, úıin/páterin, qyzmettik ornyn, kóligin tekseredi;
- medısınalyq uıymdar, arnaıy mekemeler, máıithanalar boıynsha salystyrý júrgizedi.
Eger alǵashqy sharalarmen tabylmasa, bir táýliktiń ishinde izdestirý isi ashylyp, ári qaraı jumys júıeli jalǵasady.
Kameralar, telefon, áleýmettik jeli: polısıa jumysty qalaı júrgizedi?
İzdestirý barysynda polısıa:
- sońǵy ret túsken beınebaqylaý kameralaryn qaraıdy,
- joǵalǵan adamnyń uıaly telefon nómirin dereý tekseredi,
- áleýmettik jelilerge monıtorıń júrgizedi,
- mańyzdy aqparat tússe, ony jedel óńdep, jańa baǵyttaǵy tekseristerdi bastaıdy.
İzdeýde eriktiler de asa kómek beredi
İzdestirýde eriktilerdiń kómegi erekshe. Olarmen birge:
- jergilikti jerdi aralaý,
- kópshilik oryndardy (saýda ortalyqtary jáne jastar jıi jınalatyn núkteler) pysyqtaý,
- áleýmettik jelide fotobeıneni taratý sıaqty jumystar júrgiziledi.
İİM Krımınaldyq polısıa departamenti joǵalý týraly ótinish túsken kezdegi ózara is-qımyl algorıtmin ázirlep, óńirlerge jiberdi. Eriktilerge belgili bolýy múmkin málimetterdiń qaýipsizdigi úshin "úlgilik kelisim" de daıyndaldy.
Resmı statısıka ne deıdi?
Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasy Quqyqtyq statısıka jáne arnaıy esepke alý komıtetiniń málimetteri boıynsha:
- 2024 jyly – 2 096 adam,
- 2025 jyly – 1 683 adam izdeýge jarıalanǵan.
Al ishki ister organdaryna táýliktik kezekshilik kezinde kelip túsken habarlamalar dınamıkasy:
- 2021 – 15 625
- 2022 – 14 277
- 2023 – 16 082
- 2024 – 15 839
- 2025 – 21 090
Jaqynyńyz joǵalsa, ne isteý kerek?
- Dereý 102-ge habarlasyńyz nemese jaqyn polısıa bólimine baryńyz.
- Keıingi ret sóılesken ýaqyty men ornyn naqty aıtyńyz.
- Sýretin, kıimin, erekshe belgilerin (tyrtyq, tatý, kózildirik) daıyndańyz.
- Qaıda barýy múmkin ekenin: týys, dos, jumys orny, úırenshikti marshrýttaryn kórsetińiz.
- Áleýmettik jelige habarlandyrý salsańyz, jeke derekterdi shamadan tys jarıalamańyz (qujat nómiri, bank derekteri t.b.).
- Polısıa suratsa, baılanys quraldaryna qatysty málimetterdi (nómir, akkaýnt) tolyq berińiz.
- Kez kelgen jańa aqparat shyqsa, sol sátte qaıta habarlańyz.