Қазақстанның бірыңғай уақыт белдеуіне көшу мәселесі Алматыда өткен дөңгелек үстелде талқыланды. Академия профилактикалық медицинасы мен Ұлттық дұрыс тамақтану орталығының президенті Алмаз Шарман биологиялық циркадтық ырғақты еңбек және оқу тәртібіне бейімдеудің халықаралық тәжірибелеріне тоқталды, деп хабарлайды aqshamnews.kz
Оның айтуынша, Қазақстанда бұл өзгеріс ел тұрғындарының 70%-ын табиғи күн тәртібіне жақындатады. Қалған 30%-ы жаңа уақытқа бейімделуі қажет болады.
«Әлемде биологиялық ырғақты еңбек және оқу тәртібіне үйлестірудің әртүрлі әдістері бар. Соның бірі – UTC (әлемдік скоординацияланған уақыт) ережесін сақтау», – деді ол.
АҚШ тәжірибесі
Мысал ретінде, Шарман АҚШ-та 1966 жылдан бері қолданылған жазғы уақытқа көшу тәжірибесін атап өтті. Бұл әдіс бойынша сағат тілдері алға жылжытылып, кейін стандартты уақытқа қайтып оралатын болған. Алайда халықтың наразылығы мен шатасуына байланысты бұл тәжірибені алып тастау туралы шешім қабылданды.
Қытайдың тәжірибесі
Қытай бірыңғай уақыт белдеуін қолдану арқылы бұл мәселені өз ерекшелігіне сай шешті. Батыста орналасқан Үрімжі қаласының тұрғындары табиғи күн тәртібіне бейімделіп, жұмыс пен бизнесті өздеріне қолайлы уақыттарда бастайды. Бұл икемді тәсіл әр аймақтың табиғи жағдайларына сәйкес өмір сүрудің тиімді үлгісі ретінде танылды.
Жеке тәсілдің маңызы
Алмаз Шарманның пікірінше, әр адам өз циркадтық ырғақтарын ескере отырып, еңбек және оқу кестесін бейімдей алады. Адамдардың табиғи ерекшелігі, яғни «жапалақ» немесе «бозторғай» болуына қарай, олардың белсенділігі әртүрлі уақытта байқалады.
«Мәселенің шешімі бар. Маңыздысы – әр адамның жеке ерекшеліктерін ескеру», – деді ол.
Денсаулық мәселесі басты назарда
Дөңгелек үстелде ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек бірыңғай уақыт белдеуіне көшудің негізгі мақсаты халық денсаулығын сақтау екенін баса айтты. Министрдің айтуынша, бұл өзгерістің денсаулыққа тигізетін әсерін ғылыми зерттеулер арқылы анықтап, нақты шешімдер қабылдау қажет.
Қазақстанның бірыңғай уақыт белдеуіне көшуі халықтың биологиялық ритмін табиғи күн тәртібіне жақындатып, денсаулық пен еңбек тиімділігін арттыруға бағытталған маңызды қадам болып табылады. Бұл реформа елдің әлеуметтік және экономикалық дамуына оң әсер етуге негізделген.