ءتۇن ورتاسى. قالا باياۋلاعانىمەن، الماتىنىڭ كەي كوشەلەرى وسى ۋاقىتتا قايتا "ويانادى": اۋەجايعا اسىققاندار، جۇمىستان شىققاندار، جاتاقحاناعا قايتقان ستۋدەنتتەر… ال سولاردىڭ ءبارىن تۇندە تاسيتىن ءبىر اۆتوبۋس بار. ءبىر قىزىعى، بۇل قوعامدىق كولىكتىڭ جۇرەتىنىن بىلمەيتىندەر دە بار. قاي باعىت؟ قاي ۋاقىتتا؟ قالاي مىنەسىز؟ تولىعىراق Aqshamnews.kzء-تىڭ ەكسكليۋزيۆ ماتەريالىندا.
بۇل سۇراق ءبىزدى دە بەيجاي قالدىرمادى. سوندىقتان تۇنگى اۆتوبۋسقا ءمىنىپ، قالانى ارالاپ قايتتىق.
ساعات 23:00-دە الماتى اۋەجايىنان شىققان اۆتوبۋس جاروكوۆ كوشەسى مەن اباي داڭعىلىنىڭ قيىلىسىنا نەبارى جارتى ساعاتتا جەتتى.
ءدال سول ايالدامادان ءبىز دە مىندىك. تاڭعالارلىعى، تۇنگى ۋاقىتقا قاراماستان، قوعامدىق كولىكتە ادام كوپ بولدى. ءبىرى جۇمىستان قايتىپ كەلەدى، ءبىرى جولعا قامدانىپ وتىر، ەندى ءبىرى جاتاقحاناعا اسىعادى.
"جالعىز اۆتوبۋس بولعان سوڭ تەز كەلەدى"
تۇنگى 12 شاماسىندا اۆتوبۋسقا ءالي ەسىمدى تۇرعىن ءمىندى.
"قالاشىق" دەگەن ايالدامادان تۇسەمىن. جۇمىستان ۇيگە بارا جاتىرمىن. تۇنگى اۆتوبۋسقا ءجيى مىنەمىن، باعىتى ىڭعايلى، ونىڭ ۇستىنە، بۇل ۋاقىتتا جۇرەتىن جالعىز اۆتوبۋس بولعان سوڭ تەز كەلەدى"، – دەيدى ول.
ءالي سەكىلدى تۇنگى اۆتوبۋستى ادەتكە اينالدىرعاندار از ەمەس. سادىق ەسىمدى تۇرعىن دا جۇمىستان كەيىن ۇيىنە كوبىنە اۆتوبۋسپەن جەتەتىنىن ايتتى.
"جۇمىستان ۇيگە بارا جاتىرمىن. ءيا، باعىتى ىڭعايلى. ايالداما ۇيگە جاقىن، تەز جەتەمىن"، – دەيدى سادىق.
تۇنگى باعىتتىڭ "تىرشىلىگى": جۇرگىزۋشى نە دەيدى؟
№3 باعىتتىڭ جۇرگىزۋشىسى ءابىلقايىر القابايەۆ "الماتىەلەكتروترانس" كومپانياسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەنىنە بيىل 3 جىل بولعان.
"ءبىر ايدا 15 كۇن جۇمىس ىستەيمىن، ياعني 2/2. تۇنگى 23:00-دەن تاڭعى 6:00-گە دەيىن ىستەيمىز. تۇنگى قالانىڭ قارقىنى كۇندىزگىمەن بىردەي. ادام كوپ بولماسا، از ەمەس"، – دەيدى ول.
جۇرگىزۋشىنىڭ ايتۋىنشا، تۇنگى اۆتوبۋس اۋەجايدان تۇڭعىش پرەزيدەنت پاركىنە دەيىن قاتىنايدى. جولاۋشىلار كوبىنە اۋەجايدان، ءسۇيىنباي، نازاربايەۆ، التىنسارين كوشەلەرى مەن ءال-فارابي داڭعىلى بويىنان مىنەدى.
"كەز كەلگەن ايالدامادان ادام مىنەدى. كوبىنە جۇمىسشىلار، ودان بولەك ستۋدەنتتەر دە بار. ءتىپتى تاڭەرتەڭ جۇمىسقا بارا جاتقان ءوزىمنىڭ ۇجىمداستارىمدى دا دىتتەگەن جەرىنە اپارامىن"، – دەيدى ءابىلقايىر.
تۇنگى اۋىسىمنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – اينالىم سانى. جۇرگىزۋشى تاڭعى 6:50-گە دەيىن شامامەن 3،5 اينالىم جاساپ ۇلگەرەتىنىن ايتادى. بۇل ۋاقىتتا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى ەكى ەسەلەنەدى، ياعني ەگەر 6 ساعات ىستەلسە، 12 ساعاتتىق جۇمىسقا تولەنەدى.
تۇنگى رەيستىڭ ءوز تاۋەكەلى جەتەرلىك. ءابىلقايىردىڭ سوزىنشە، كەي كەزدەرى اگرەسسيا تانىتاتىن، ىشىمدىك ءىشىپ العان جولاۋشىلار دا كەزدەسەدى.
"اگرەسسيا تانىتىپ، ءىشىپ الىپ، كولىككە مىنەتىندەر دە بار. ءبىراق ءبىز ەشكىمدى قۋمايمىز، ەشكىمدى كۇشتەپ شىعارۋعا بولمايدى"، – دەيدى جۇرگىزۋشى.
جۇرگىزۋشىنىڭ بۇل ءسوزىن مارات ەسىمدى تۇرعىن راستادى.
"ءقازىر اۋەجايعا بارا جاتىرمىن. وندا بارىپ جىلىنامىن. جاقىندا ايەلىم قايتىس بولدى. جاعدايىم اۋىرلاپ، باسپانامنان ايىرىلىپ قالدىم. بارار جەرىم، باسار تاۋىم جوق. سوندىقتان ازىرگە وسىلاي كۇن كورىپ ءجۇرمىن. جۇرگىزۋشىنىڭ تۇسىنىگى، ادامگەرشىلىگى مول. اۆتوبۋستىڭ ءىشى جىلى"، - دەدى ول.
جۇرگىزۋشى تۇندە وزگەگە اسا بايقالمايتىن "كەدەرگى" تۋرالى ءسوز قوزعادى. ول – ايالداما ماڭىنا قويىلعان كولىكتەر. تۇندە كولىك از بولعانىمەن، كەي جۇرگىزۋشىلەر تۇنگى اۆتوبۋستىڭ جۇرەتىنىن ەسكەرە بەرمەيدى. ءابىلقايىر القابايەۆ تۇرعىندارعا ۇندەۋ جاسادى.
"كوبى تۇندە اۆتوبۋس جۇرەتىنىن بىلمەيتىن سياقتى، كولىكتى ايالداماعا قويىپ قويادى. اسىرەسە، تاكسي جۇرگىزۋشىلەرى، كولىكتى مۇمكىن بولسا 10-15 مەتر الشاق قويساڭىزدار، – دەيدى ول.
تۇنگى قالادا جىلدامدىق وزگەشە سەزىلەدى: جول اشىق، ايالداما سيرەك، تەجەلىس كەنەت بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان جۇرگىزۋشى جولاۋشىلارعا قاراپايىم، ءبىراق ماڭىزدى كەڭەس بەرەدى:
"مىنگەننەن كەيىن تەلەفوندى قالتاعا سالىپ، ەشقايدا سۇيەنبەي، تۇتقالاردى ۇستاپ تۇرسا دەيمىن. كەيدە جەدەل توقتاپ قالعان ساتتە ەشتەڭە ۇستاپ تۇرماعان ادامدار قۇلاپ، سوسىن رەنجىپ جاتادى"، - دەيدى ول.
ءابىلقايىر القابايەۆ جول اقىسىن تولەمەيتىن "قوياندار" تۋرالى دى پىكىر ايتتى.
"تولەمەيتىندەر دە بار، ارينە. قازاق "ءۇش نارسەنىڭ اقىسىن جەمە" دەيدى عوي - ىشكەن-جەگەننىڭ، ىستەگەن جۇمىستىڭ جانە جولدىڭ اقىسى".
تۇندە جۇمىس ىستەۋ، ونىڭ ۇستىنە كولىك جۇرگىزۋ، ارينە، وڭاي ەمەس. بۇعان كۇش پەن جىگەر كەرەك. جۇرگىزۋشى كۇن سايىن ۇيقىمەن ارپالىسىپ، جولدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارقالاپ، تۇنگى الماتىنىڭ تىنىسىن كۇزەتىپ جۇرەدى. قاتتى شارشاعان ساتتە نە ىستەيدى؟ بۇل سۇراققا كەيىپكەر جاۋاپ بەردى.
"قىزىعى، كۇندىز جۇمىس ىستەگەندە 5–6 ساعات ۇيىقتاپ، تاڭەرتەڭ جۇمىسقا بارساڭ، اعزا اسا قينالمايدى ەكەن. ال تۇنگى رەجيمدە قانشا ۇيىقتاساڭ دا، تاڭعا جاقىن - شامامەن 3–4-تەردە ۇيقى "قىسادى". وسىندايدا سوڭعى ايالداماعا ەرتەرەك كەلىپ، 5 مينۋتتاي سىرتقا شىعىپ، سەرگىپ الۋعا تىرىسادى"
ول جۇمىس بىتكەن سوڭ ۇيىنە تاڭعى التى-جەتىلەردە جەتىپ، تۇسكە دەيىن، ءارى كەتسە ساعات 14:00-گە دەيىن ۇيىقتايتىنىن ايتتى.
ءابىلقايىر القابايەۆ وتباسى تۋرالى ايتتى. ونىڭ وتباسى شىمكەنتتە بولعاندىقتان، قاتىناپ جۇمىس ىستەيدى. سوندىقتان جاقىندارىنا كوڭىل ءبولۋ كەيدە قيىنعا سوعاتىنىن دا جاسىرمايدى. ءبىراق "جولداعى جاۋاپكەرشىلىك" پەن "ءۇيدىڭ قامى" قاتار جۇرگەن تىرلىكتىڭ سالماعى وسىنداي ەكەنىن اڭعارتادى.
وسىلايشا، ءبىز №3 اۆتوبۋستاعى “تۇنگى سەرۋەنىمىزدى” اياقتادىق. 60 ايالداما، ەكى قايتارا اينالىم جاساپ، ءبىر نارسەنى انىق تۇسىندىك: الماتى تۇندە باياۋلاعانىمەن، مۇلدە ۇيىقتامايدى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ الماتىنى “كوز ىلمەيتىن قالاعا” اينالدىرۋدى تاپسىرعانى بەكەر ەمەس. ءدال مۇنداي تۇنگى قوعامدىق كولىكتەر - قالا تىرشىلىگىنىڭ ايقىن دالەلى.