عالامتور مەن الەۋمەتتىك جەلى دامىعان زاماندا كىتاپتان باس الماي وقىپ جاتقان بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردى ءجيى كەزدەستىرە قويۋ قيىن. بوس ۋاقىتتىڭ باسىم بولىگى تەلەفون مەن ءتۇرلى سيفرلىق پلاتفورمالارعا اۋىسقان بۇگىنگى كەزەڭدە بالانىڭ كىتاپقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتۋ وزەكتى ماسەلەگە اينالدى. سوندىقتان بالالار ادەبيەتىنە كەلگەندە ولاردىڭ جاس ەرەكشەلىگىن، قىزىعۋشىلىعى مەن قابىلداۋ دەڭگەيىن ەسكەرىپ، وقۋعا شىن مانىندە قۇندى شىعارمالاردى دۇرىس تاڭداي ءبىلۋ اسا ماڭىزدى.
كەيبىر اتا-انا بالاسىنا وقۋعا تۇرارلىق كىتاپتى تاڭداۋعا كەلگەندە قينالاتىن كورىنەدى. سەبەبى ءقازىر كىتاپ تا كوپ، اۆتور دا جەتەرلىك. جىل سايىن جاڭا بەستسەللەرلەر شىعىپ، زاماناۋي ادەبيەت جاڭارىپ وتىرادى. الايدا سول كوپ دۇنيەنىڭ ىشىندە بالانىڭ ساناسىن دامىتاتىن، تاربيەلىك ءمانى بار، ۋاقىت سۇزگىسىنەن وتكەن شىعارمالاردى تابۋ - اتا-انا مەن ۇستاز ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلە.
وسى ورايدا Aqshamnews.kz ءتىلشىسى بالاعا دا، اتا-اناعا دا قىزىق بولاتىن، ەڭ باستىسى - وي سالاتىن ءارى رۋحاني تۇرعىدا بايىتاتىن 10 كىتاپتان تۇراتىن ءتىزىمدى ۇسىنادى.
10. جيۋل ۆەرن — «20 000 لە سۋ استىندا»
عىلىمي-فانتاستيكا جانرىنىڭ كلاسسيگى جيۋل ۆەرن بۇل رومانىندا وقىرماندى سۋ استى الەمىنە جەتەلەيدى. «ناۋتيلۋس» كەمەسىمەن ساياحاتتاعان كەيىپكەرلەردىڭ باستان كەشكەن وقيعالارى - قيالدى دامىتىپ، عىلىمعا قىزىعۋشىلىق وياتاتىن تاماشا شىعارما.
9. ميگەل دە سەرۆانتەس - «دون كيحوت»
ءتورت عاسىردان بەرى الەم ادەبيەتىنىڭ التىن قورىنان تۇسپەي كەلە جاتقان تۋىندى. دون كيحوت پەن سانچو پانستىڭ وقيعالارى ارقىلى ادالدىق، ارمان مەن شىندىقتىڭ اراقاتىناسى شەبەر سۋرەتتەلەدى.
8. ليەۆ تولستوي - «بالالىق شاق. جەتكىنشەكتىك. جاستىق»
اۆتوردىڭ ومىرىنەن الىنعان بۇل تريلوگيا بالانىڭ ىشكى الەمىن، پسيحولوگياسىن تەرەڭ اشادى. اسىرەسە جەتكىنشەك جاسىنداعى وقىرمانعا وي سالارلىق شىعارما.
7. الەكساندر گرين - «القىزىل جەلكەندەر»
ارمانعا سەنۋ، ۇمىتتەن اينىماۋ، ماقساتقا ادال بولۋ - اسسول بەينەسى ارقىلى بەرىلگەن باستى يدەيالار. جەتكىنشەكتەر ءۇشىن شابىت سىيلايتىن تۋىندى.
6. روالد دال - «چارلي جانە شوكولاد فابريكاسى»
ەرتەگىگە ۇقساس بولعانىمەن، تاربيەلىك ءمانى وتە جوعارى شىعارما. قاراپايىمدىلىق، اتا-اناعا قۇرمەت، سابىر مەن ادالدىق — كىتاپتىڭ نەگىزگى وزەگى.
5. انتۋان دە سەنت-ەكزيۋپەري - «كىشكەنتاي حانزادا»
بۇل - بالاعا دا، ەرەسەككە دە ارنالعان فيلوسوفيالىق شىعارما. جاۋاپكەرشىلىك، مەيىرىم، ادامگەرشىلىك تۋرالى تەرەڭ ويلارعا جەتەلەيدى.
4. باۋىرجان مومىش ۇلى - «ۇشقان ۇيا»
قازاقى تاربيە، ۇلتتىق بولمىس، ءداستۇر مەن تاعىلىم — وسىنىڭ ءبارى ءبىر كىتاپتا. ءاربىر بالا ءوز تەگىن، تامىرىن تانۋ ءۇشىن وقۋعا ءتيىس تۋىندى.
3. بەردىبەك سوقپاقبايەۆ - «مەنىڭ اتىم قوجا»
بالالىق شاقتىڭ شىنايى بەينەسى، مەكتەپ ءومىرى، بالا مەن اتا-انا، ۇستاز اراسىنداعى قارىم-قاتىناس — بارلىعى شىنايى ءارى يۋمورمەن بەرىلگەن.
2. مۇحتار ماعاۋين - «ءبىر اتانىڭ بالالارى»
سوعىس جىلدارىنداعى تاعدىرلار ارقىلى باۋىرمالدىق، ادامگەرشىلىك، ۇلتقا بولىنبەۋ يدەياسى تەرەڭ قوزعالادى.
1. مۇحتار اۋەزوۆ - «اباي جولى»
قازاق ادەبيەتىنىڭ شىڭى. بۇل شىعارما - تەك رومان ەمەس، تۇتاس ءبىر حالىقتىڭ تاريحى، دۇنيەتانىمى مەن رۋحاني الەمى. ءاربىر قازاق وقۋعا مىندەتتى تۋىندى.
امەريكاداعى 46 كىتاپ وقۋ تاجىريبەسى: ۇلگى بولارلىق باستاما
ايتا كەتەرلىگى، اقش-تىڭ نيۋ-يورك شتاتىنداعى اديرونداك تاۋلارى ايماعىندا كەيبىر ەلدى-مەكەندەردە مەكتەپ وقۋشىلارى، سونىڭ ىشىندە باستاۋىش سىنىپتاعىلار ءبىر جىلدا 46 كىتاپ وقۋعا ءتيىس. بۇل سان كەزدەيسوق تاڭدالماعان - سول وڭىردە 46 تاۋ شىڭى بار، ال ءاربىر شىڭ وقۋشى ءۇشىن جاڭا بيىكتى بىلدىرەدى.
مەكتەپ ارنايى كىتاپ ءتىزىمىن جاسايدى. وقۋشى سول كىتاپتاردى وقىپ بولعان سوڭ، مەكتەپ كىتاپحاناسىنىڭ سايتىندا 10 سۇراقتان تۇراتىن تەست تاپسىرادى. ەگەر 7 سۇراققا دۇرىس جاۋاپ بەرسە، كىتاپ وقىلعان بولىپ ەسەپتەلەدى. ناتيجە تومەن بولسا، قايتا وقۋ مۇمكىندىگى بەرىلەدى.
ەڭ قىزىعى - موتيۆاسيا جۇيەسى. العاشقى كىتاپتى وقىعان بالا مەكتەپتە ميكروفون ارقىلى اتالىپ، شاعىن سىيلىق الادى. 10 كىتاپ - بالمۇزداققا سەرتيفيكات، 20 كىتاپ - كينوتەاترعا بيلەت.
شەتەلدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي، بالانى كىتاپ وقۋعا ماجبۇرلەۋ ەمەس، دۇرىس جۇيە مەن موتيۆاسيا قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى. اقش-تاعى باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارىنا ارنالعان 46 كىتاپ وقۋ تاجىريبەسى - سونىڭ ايقىن دالەلى. مۇندا بالانىڭ جەتىستىگى كەزەڭ-كەزەڭىمەن باعالانىپ، شاعىن سىيلىقتار ارقىلى ىنتالاندىرىلادى. بۇل ءتاسىل وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرىپ قانا قويماي، بالانىڭ وزىنە دەگەن سەنىمىن نىعايتادى.
وسىنداي وزىق تاجىريبەلەر باسقا ەلدەردە دە كەڭىنەن قولدانىلادى. ماسەلەن، فينليانديادا باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى ءۇشىن «وقۋ كۇندەلىگى» جۇيەسى ەنگىزىلگەن. بالا ءار وقىعان كىتابى بويىنشا قىسقاشا پىكىر جازىپ نەمەسە سۋرەت سالىپ، مازمۇنىن قانشالىقتى تۇسىنگەنىن كورسەتەدى. مۇندا كىتاپ سانىنا ەمەس، ويدى ۇعىنۋ مەن تالداۋعا باسىمدىق بەرىلەدى، ال اتا-انالار بالامەن بىرگە وقىعان شىعارمانى تالقىلاۋعا مىندەتتى.
ال جاپونيادا كىتاپ وقۋ مەكتەپ باعدارلاماسىنىڭ اجىراماس بولىگى سانالادى. كۇن سايىن ساباق باستالار الدىندا 10–15 مينۋت «تىنىش وقۋ ۋاقىتى» بەلگىلەنگەن. بۇل كەزدە بۇكىل مەكتەپ ۇجىمى - ديرەكتوردان باستاپ وقۋشىعا دەيىن كىتاپ وقيدى. مۇنداي ءتاسىل بالالاردىڭ زەيىنىن ارتتىرىپ، وقۋدى كۇندەلىكتى ادەتكە اينالدىرۋعا ىقپال ەتەدى.
ءبىر جىلدا 46 كىتاپ وقۋ - جاي ءسوز ەمەس، دۇرىس باعىت پەن قولداۋ بولسا، قولجەتىمدى ماقسات. ال بالانىڭ كىتاپقا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن وياتۋ جاسىنا ساي، مازمۇنى باي ءارى تاربيەلىك ءمانى جوعارى شىعارمالاردان باستالۋى ءتيىس. ۇسىنىلعان 10 كىتاپ - سول ۇلكەن جولدىڭ العاشقى قادامى. كىتاپپەن دوس بولىپ وسكەن بالا ويى تەرەڭ، دۇنيەتانىمى كەڭ، بولاشاعىنا نىق قادام باساتىن تۇلعا بولىپ قالىپتاساتىنى ءسوزسىز.