20 قاڭتاردا قىزىلوردا قالاسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ توراعالىعىمەن ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ V وتىرىسى ءوتتى. وندا مەملەكەتتىك بيلىك وكىلدەرى، ساراپشىلار قاۋىمى، عىلىم، بيزنەس پەن ازاماتتىق سەكتوردىڭ وكىلدەرى باس قوستى. وڭىرلىك كوممۋنيكاسيالار قىزمەتى قۇرىلتايعا قاتىسقاندارمەن سۇقباتتاسىپ، وتىرىستا كوتەرىلگەن نەگىزگى تاقىرىپتار مەن باستامالار جونىندەگى ولاردىڭ پىكىرىن ءبىلدى.
قۇرىلتاي الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ مەن ساياسي رەفورمادان باستاپ ستراتەگيالىق ماسەلەلەردى تالقىلايتىن الاڭ رەتىندە قالىپتاستى. بيىل مەملەكەت باسشىسى ەلدىڭ ساياسي جۇيەسىندە بولاتىن وزگەرىستەرگە توقتالدى. ولاردىڭ قاتارىندا ءبىر پالاتالى پارلامەنتكە كوشۋ، ۆيسە-پرەزيدەنت ينستيتۋتىن ەنگىزۋ مەن بيلىكتىڭ تارماعىنداعى وكىلەتتىلىكتى قايتا ءبولۋ بار.
ەكونوميكالىق سەكسيا جۇمىسىنا ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى مۇرات ابەنوۆ تە قاتىستى. ونىڭ ايتۋىنشا، قۇرىلتايدا بانك سەكتورىن رەتتەۋگە بايلانىستى وزەكتى تاقىرىپتار، اتاپ ايتقاندا تولىقتاي ونلاين-نەسيەلەۋگە كوشۋ مەن ازاماتتاردىڭ ەسەپشوتىن بۇعاتتاۋ جاعى دا ايتىلعان.
«بانكتەر ءقازىر بەرەشەك ادامنىڭ ەسەپشوتىن تولىق بۇعاتتاي الادى. بۇل ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن شەكتەۋ دەگەن ءسوز. مۇندايدى نە مۇلدەم الىپ تاستاۋ كەرەك، نە تابىستىڭ 50 پايىزىنان اسپايتىنداي ەتىپ شەكتەۋ قاجەت»، – دەيدى دەپۋتات. ول سەكسيالىق وتىرىستار بارىسىندا مەديسينا، مەكتەپتەردى جاراقتاندىرۋ مەن ەڭبەك قاتىناستارى دا تالقىلانعانىن، قۇرىلتايدا بۇعان دەيىن ايتىلعان ۇسىنىستىڭ ءبىرازى جۇزەگە اسا باستاعانىن دا اتاپ ءوتتى.
سەنات دەپۋتاتى دارحان ءقىدىرالى جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ ساباقتاستىعىنا نازار اۋداردى. ونىڭ پىكىرىنشە، جاڭا كونستيتۋسيا مەن پارلامەنتتىك وزگەرىستەردى تالقىلاۋ – رەفورمالاردىڭ زاڭدى جالعاسى.
«بۇگىن ەلدىڭ بولاشاعى مەن ونىڭ نەگىزگى زاڭىنا قاتىستى تالاي ماڭىزدى نارسە ايتىلدى، تالاي دۇنيە قوزعالدى وسى جولى. بۇل قازىرگى زامانعى سىن-قاتەرلەر مەن قوعام سۇرانىسىنا تولىقتاي جاۋاپ بەرەدى»، – دەيدى سەناتور.
قۇرىلتايعا قاتىسقان تاعى ءبىر سپيكەر – احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى انار فازىلجانوۆا وتىرىستىڭ قىزىلوردادا ءوتۋىنىڭ سيمۆولدىق ءمانى بار ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، وڭىردەگى وڭ وزگەرىستەرگە جوعارى باعا بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا، لينگۆيستەر ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندەگى تىلگە بايلانىستى جاعدايدى ۇنەمى زەرتتەپ وتىرادى ەكەن. وسى جولعى ساۋالنامادا قىزىلوردا وبلىسى مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ دەڭگەيى جاعىنان دا ەڭ جوعارى كورسەتكىشكە يە بولىپتى. وسى ورايدا ول ءوڭىر تۇرعىندارىنا قازاق تىلىنە دەگەن قۇرمەتى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى.
بيزنەس وكىلى، كاسىپكەر سىرىمبەك تاۋ بۇگىنگى تاڭدا شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە ءتۇسىپ وتىرعان اۋىر جۇكتەمەگە نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا، ونلاين-پلاتفورمالاردىڭ كوميسسيالارى، جوعارى پايىزدىق نەسيەلەر مەن سالىقتىق مىندەتتەمەلەر كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا كادىمگىدەي كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر.
«شاعىن جانە ورتا بيزنەس بەس ميلليونداي ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعانىمەن، كاسىپكەرلەر ءقازىر قارجى جاعىنان قاتتى قيىندىق كورىپ جاتىر. مىسالى، ءبىز نەسيەنى 25 پايىزبەن الامىز، 15 پايىزىن ونلاين-پلاتفورمالارعا تولەيمىز، 16 پايىز قوسىلعان قۇن سالىعى، بۇدان بولەك باسقا دا شىعىندار بار. سودان كاسىپكەرگە تۇسەتىن جۇكتەمە شامامەن 78 پايىزعا جەتەدى. بۇل بيزنەستى قولداۋ ەمەس، ونىڭ مۇمكىندىكتەرىن شەكتەۋ»، – دەيدى.
قۇرىلتاي جۇمىسىنا اسقار جۇمادىلدايەۆ تا قاتىستى. اكادەميكتىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەت باسشىسى قازاقتى تەحنوكرات ۇلت بولۋعا ۇندەپ ءجۇر. وكىنىشكە قاراي، ءقازىر ءبىزدىڭ قوعام جاساندى ينتەللەكتىنىڭ نە ەكەنىن بىلگەنىمەن، ول تۋرالى ءالى دە تەرەڭ بىلە بەرمەيدى ەكەن. جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتقاندا ول تۋرالى ءبىلىم بەرىپ، ونىڭ پايدالى جانە زياندى جاعىن دا قاتار وقىتۋىمىز كەرەك دەگەن وي ايتتى اكادەميك قۇرىلتايدا.
عىلىم جانە ءبىلىم سەكسياسىندا مەديسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، ق ر ۇعا اكادەميگى ديليارا قايداروۆا ءسوز سويلەدى. ول عىلىمدى دامىتۋعا قاتىستى جۇيەلى ماسەلەلەردى، اتاپ ايتقاندا عىلىمي جۋرنالداردىڭ ساپاسى مەن ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ قامقورلىعىمەن جوعارى يمپاكت-فاكتورى بار ءبىرىڭعاي عىلىمي باسىلىم قۇرۋ قاجەتتىلىگى كوتەرىلگەنىن ايتتى. سونىمەن قاتار، ساراپشى بالالار اراسىنداعى سەمىزدىككە نازار اۋدارىپ، ولاردى ەرتە جاستان سالاۋاتتى ءومىر سالتىنا شاقىرىپ، سونداي مادەنيەتى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان مەملەكەتتىك باعدارلاما ازىرلەۋدى ۇسىندى.
قۇرىلتايعا قاتىسۋشىلاردىڭ پىكىرىنشە، بيلىك پەن ساراپشىلار قاۋىمداستىعى اراسىنداعى اشىق ديالوگ فورماتى وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەرىپ، ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمدى دامۋىنا، قوعامنىڭ ناقتى سۇرانىستارىنا باعىتتالعان شەشىمدەر قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.