Elímízde Otbasy kúní jyl saıyn qyrkúıektíń ekínshí jeksenbísínde atap ótíledí. Bıyl ol 14 qyrkúıekke sáıkes kelíp otyr.
Otbasy kúní Qazaqstanda alǵash ret 2013 jyly resmı túrde bekítíldí. Sodan berí jyl saıyn tūraqty túrde atalyp keledí.
Atauly kún qarsańynda, Aqshamnews.kz tílshísí shańyraq kótergísí kelíp júrgen jandarǵa úılenbeı tūryp bílu kerek mańyzdy keńesterdí toptap kórdí.
Otbasy qūru – ómírdíń mańyzdy kezeńí. Bíraq kóp jastar toıǵa daıyndyqqa kóp kóńíl bólíp, al naǵyz mańyzdy dúnıelerdí eskerusíz qaldyryp jatady. Erteńgí ómíríńízdí senímdí bastau úshín úılenbeı tūryp bíluge tıís bes keńestí nazarlaryńyzǵa ūsynamyz.
1. Ózíńízdí tanyp alyńyz
Aldymen ózíńízdíń qandaı adam ekeníńízdí, ómírlík qūndylyqtaryńyzdy, maqsattaryńyzdy túsíníp alu mańyzdy. Ózín tanı almaǵan adam ekínshí bíreumen úılesímdí boluda qınalady.
2. Ortaq qūndylyqtardy anyqtańyz
Sízdí baılanystyratyn tek sezím emes. Bolashaq jaryńyzben dínge, dástúrge, otbasyǵa, bala tárbıesíne, qarjyǵa degen kózqarastaryńyzdyń úılesímdí bolǵany mańyzdy. Būl bolashaqtaǵy kóptegen daudyń aldyn alady.
3. Qarjylyq daıyndyq jasańyz
Tek toıǵa emes, odan keıíngí ómírge de qarjylaı daıyn bolu qajet. Úı, tūrmys, kúndelíktí shyǵyndar – mūnyń bárí aldyn ala oılastyrylǵany dūrys. Qarjy máselesín ashyq talqylap úıreníńíz.
4. Sóılese bílu mádenıetín qalyptastyryńyz
Qarym-qatynas jasaudy úırenbeı tūryp, otbasy qūru qıyn. Bír-bíríne reníshtí jınamaı, máselení ashyq talqylaı bílu – bolashaq nekeníń berík negízí.
5. Jauapkershílíktí qabyldauǵa daıyn bolyńyz
Úılenu – tek romantıka emes, úlken jauapkershílík. Jas otbasynyń baqytty boluy erlí-zaıyptylardyń ekeuíníń de daıyn boluyna baılanysty.
«Baqytty otbasy» otbasylyq keńes ortalyǵynyń jetekshísí, kouch-trener Eljas Ertaıūly bala tárbıesí, otbasy qūndylyǵy taqyrybynda sóz qozǵap júrgen tájírıbelí maman. Būl taqyrypta onyń jazyp júrgen eńbekterí de az emes. Avtordyń "Jūbaıyńnyń júregín jaralama//jaula"atty kítabynan shaǵyn memleket - otbasyn qūrǵan nemese qūrǵaly júrgen jandarǵa paıdaǵa jarar degen nıetpen bírazyn saralap ūsynudy jón kórdík:
1. Ydys-ayaqty syldyrlatpau. Ydys-ayaq áıeldíń bılígínde. Sol sebeptí ydys-ayaqty syldyrlatushy er kísí emes, áıel kísí boluy kerek. Áıel adam jaratylysynan názík, soǵan saı sezímtal keledí. Sondyqtan, sezímge berílíp, ashuǵa tez berílu oǵan kóbírek tán. As bólmesínde ydys-ayaq syldyryn estígen er adam ony odan ary syldyrlatpauy kerek. Sebebí ekeuí ekí jaqtan syldyrlatatyn bolsa, ydystyń synuy ǵajap emes. Al ony qaıta qalpyna keltíru múmkín emes. Erlí-zaıyptylar arasyndaǵy qalǵan kóńílde de sol sıyaqty, ár ūrys saıyn otbasynyń tynyshtyǵy men berekesí ketetínín ūmytpaǵan jón.
2. «Únsízdík jeńísí». Būl ádístí sóılemeu nemese tíl qatpau dep emes, ashulanbau dep túsíngen jón. Eger erlí-zaıyptylardyń bírí sabyrly qalpynan taıyp, ashuǵa boı aldyrsa, ekínshísí sabyrlyq saqtap, ashuǵa baspasa dūrys. Jūbaıyńyz ot bop janǵanda, síz de ot bolyp jansańyz, ekí ot qosylyp, órt shyǵady. Odan da, jūbaıyńyz ot bolyp janǵan kezde, síz su boluǵa tyrysyńyz!
3. Sezímge kútím kerek! Būl máselede laulap janǵan ottyń sóní qalmauy úshín oǵan tamyzyq tastap otyru shart. Eger erlí-zaıyptylar sezímderíne kútím jasap, olardyń álsíreuíne jol bermese, qoǵamdaǵy ajyrasu kórsetkíshí de aıtarlyqtaı azayar edí.
4. Qūrmettíń sıqyrly kúshí. Jūbaılar úılengen kezdegí jaqsy kóru nemese ǵashyqtyq sezímderí uaqyt óte kele qūrmetke ūlasuy tıís. Sebebí ǵashyqtyq sezímníń ómírí ūzaq emes. Erlí-zaıyptylardyń bír-bíríne qūrmetí shartsyz boluy kerek. Yaǵnı, jūbaıyńyzdy qūrmetteu úshín eshqandaı shart qoıylmauy kerek.
5. Bírge kúlíp, bírge jylau. Jūbaıyńyzdyń júregín jaulap, kóńílín aulaǵyńyz kelse, onda bólísudí úıreníńíz. Jūptar bas qosyp, otbasy qūruǵa nıettengen sátten bastap bólísu funktsıyasy íske qosyluy kerek. Jep otyrǵan bír japyraq nannan bastap, uaqytyńyzdy, tabysyńyzdy jáne ómíríńízdí bólísuge daıyn boluyńyz qajet. Bólísudíń shyńy - qaıǵa men quanyshty bólíse alu.
6. Jūbaıyńyzǵa seníńíz. Bír-bíríne senu úshín áuelí shynaıy jaqsy kóru kerek. Yaǵnı, senu jaqsy kóruden keıín keledí jáne odan joǵary tūrady. Jūbaıyńyzdyń júregín jaulaǵyńyz kelse, oǵan senumen qatar sením artuyńyz da óte mańyzdy.
7. Janqıyarlyq jasau. Janqıyarlyq - baqyttyń ólshem bírlígí. Yaǵnı, otbasyda qanshalyqty kóbírek janqıyarlyq bolsa, ol otbasynyń baqytty bolu yqtımaldyǵy da sonshalyqty kóbírek deuge bolady. Bíraq, janqıyarlyqty ózín qūrban etumen shatastyrmaǵan jón. Qarapaıym mysal, futbol kórgendí jaqsy kórmeıtín áıelí úshín bír ret bolsyn mańyzdy matchty kóruden bas tartyp, sol uaqytty onymen bírge ótkízu úshín arnauy - er adam tarapynan janqıyarlyq áreket.
8.Jūbaıyńyzǵa íltıpat jasap otyryńyz! Íltıpat aıtu kerek degenge ony bír qıyn nárse dep oılaudyń qajetí joq. Íltıpat aıtu degenímíz - kúndelíktí ómíríńízde esh qınalmaı, shyǵyndanbaı ísteuge bolatyn nárse. Bíraq, jūbyńyzǵa aıtatyn maqtaularyńyz ben íltıpattaryńyz oryndy, míndettí túrde, bír negízge súıenuí kerektígín esten shyǵarmaǵan jón.
9. Mańyzdy kúnder men sátterdí ūmytpańyz. Jūbaılar arasyndaǵy sezímdí kúsheıtuge qoldanatyn qūraldardyń bírí - mańyzdy kúnder men ūmytylmas sátterdí atap ótu. Osy kúnderdí atap ótu, shaǵyn syılyqtar beru arqyly shań basa bastaǵan nemese shóldep qalǵan sezímderíńízdí qaıtadan qalpyna keltíríp, sol bír ūmytylmas sátterdegí sezímderíńízdí sezíne alasyz.
10. "Men" degendí ūmytyp, "Bíz bolu". Otbasyn qūru "men" deıtínderdíń emes, "bíz" deı alatyndardyń qolynan keletín ís. "Men"+"Men"="Men"-der nemese 2 "Men" bolmaıtyny túsíníktí. Sol sekíldí otbasy qūrǵan ekí "men" jeke dara "men"-der boludy qoıyp, grammatıkaǵa da, ómír zańdylyǵyna da saı áreket etíp, "bíz" bolǵany jón.
Otbasyn qūru aldyndaǵy jas jūptardyń basty qatelígí. Psıhologtyń píkírí
Kóp jastardyń sanasynda mynadaı ıllyuzıya bar: «Mení baqytty etetín basqa adamdy tapsam boldy». Bíraq shyn mánínde, eger adam ózdígínen baqytty bola almasa, ony syrttan eshkím tolyqtyra almaıdy.
Otbasy – tek mahabbat qana emes, būl bírlesíp ómír súruge arnalǵan kelísím. Bíz kez kelgen qarym-qatynasta, jūmys barysynda nemese ískerlík ortada kelísímshartqa qol qoyamyz. Sol sıyaqty otbasyn qūru da bír kelísímshart íspettí. Mūnda árqaısynyń óz rólí, míndetí men shekarasy boluy tıís.
Jas jūptar balaly boludan būryn, eń aldymen, ózderíníń íshkí qūndylyqtaryn aıqyndap aluy kerek. Ata-ana boluǵa sanaly túrde daıyn ba? Áleumettík jaǵdaıyn, tūrmysqa qajettí múmkíndíkterín ashyq talqylap alu mańyzdy. Óıtkení būl máselelerdí sheshpeı, nekege asyǵu keıín dau-janjalǵa ákeluí múmkín.
Psıholog Jeńískúl Habaeva da túsíníspeushílík kóbíne keshíre almaudan, jūbaıyn basqa bíreumen salystyrudan jáne jeke shekarany syılamaudan tuyndaıtynyn atap ótedí. Osy tūrǵyda ol mynadaı oıdy alǵa tartady:
- Ár adam aldymen kínání ózgeden emes, ózínen ízdeuí kerek.
- Jūptar kóbíne súıíktísíníń kemshílígín ǵana kóredí, bíraq ózíníń bala kúnínen qalǵan psıhologıyalyq jaraqatyn baıqamaıdy.
- Árkím óz áke-sheshesíníń otbasylyq modelín beısanaly túrde jańa otbasyna ákeledí. Eger ol talqylanbasa, būl jańa nekege tíkeleı áser etedí.
Není esten shyǵarmau kerek?
- 1. Keshíre bílu – baqytty nekeníń basty kíltí.
- 2. Jūbaıymen qarym-qatynasty basqa otbasymen salystyrmau qajet.
- 3. Árkím ózíníń rólín, jauapkershílígín jáne shekarasyn qūrmetteuí tıís.
- 4. Bala kúngí jaraqattardy túsíníp, olardy jańa otbasyna kóshírmeu kerek.
- 5. Óz otbasyńyzdy shaǵyn memleket dep bílíp, oǵan jaqsy qūndylyqtar síńírgen abzal.
Otbasy qūru – tek quanyshty sátter men merekelík toı emes, ómírlík jauapkershílík pen úlken daıyndyqty talap etetín mańyzdy qadam. Jas jūbaılardyń úılesímdílígí ózara syılastyqqa, senímge, qūrmetke, ashyq sóılesuge jáne ortaq qūndylyqtarǵa negízdelgende ǵana berík bolady. Sondyqtan da shańyraq kóterer aldynda ruhanı, psıhologıyalyq jáne qarjylyq tūrǵydan daıyn bolu – baqytty otbasynyń kepílí.