Әлемде балалардың 90%-ы смартфонды тұрақты қолданады. Бұл жағдай Қазақстанда да өзекті, әсіресе Алматы қаласында. Жергілікті білім беру мекемелерінің мәліметіне сүйенсек, қаладағы мектеп оқушыларының басым бөлігі бос уақытын смартфонмен өткізеді. Бұл туралы Aqshamnews.kz сайты хабарлайды.
Алматы қалалық білім басқармасының деректеріне сәйкес, мегаполистегі оқушылардың 85%-ы күніне 3 сағаттан артық уақытын телефонға жұмсайды. Психологтар мұндай әдеттің баланың когнитивті дамуына кері әсер ететінін айтады. Оқушылардың назарын аудару қиын болып, оқу үлгерімінің төмендеуі, зейіннің шашыраңқылығы, тіпті әлеуметтік оқшаулану мәселелері жиі кездесуде.
Психологтардың мәлімдеуінше номофобия, яғни смартфонға тәуелділік адамның зейін қою қабілетін әлсіретіп, тапсырмаларды орындау барысында шоғырлануға кедергі келтіретінін айтады. Бұл проблема Алматыдағы мектеп оқушылары арасында да анық байқалады. Мұғалімдердің айтуынша, балалар сабақ барысында жиі алаңдап, оқу процесіне толықтай ден қоюы қиындап отыр.
Алматыдағы медициналық орталықтарда да осы мәселе бойынша жиі кеңес сұрайтын ата-аналар саны артқан. Мамандар смартфонды ұзақ уақыт қолдану балалардың психикалық денсаулығына ғана емес, физикалық саулығына да зиян тигізетінін ескертеді. Ұзақ уақыт телефон экранына қарау көру қабілетін нашарлатып, ұйқы бұзылуына әкеледі.
Қазақстандық зерттеулерге сәйкес, Алматыда 12 жасқа дейінгі балалардың 60%-ы әлеуметтік желілерде тіркелген. Бұл өз кезегінде ерте жастан интернетке тәуелділікке жол ашады. Әсіресе пандемиядан кейін қашықтықтан оқу жүйесі баланың гаджетке тәуелділігін арттыра түсті.
Кейбір алматылық мектептерде оқушылардың сабақ кезінде смартфон қолдануына шектеу қойылып жатыр. Бұл бастама ата-аналар тарапынан қолдау тауып, балалардың оқуға деген ынтасын арттыруға ықпал етуде.
Қорытындысында айтарымыз, смартфон – заманауи өмірдің ажырамас бөлігі. Дегенмен оны орынды қолдану, әсіресе балалар үшін, аса маңызды. Алматы қаласының ата-аналары мен білім беру ұйымдары балалардың гаджетке тәуелділігін азайтуға атсалысуы қажет.
Керек дерек
Номофобия деген не? Оның белгілері қандай?
- Телефонсыз қалғанда мазасыздану немесе күйзеліске түсу
- Телефонды үнемі тексеру, хабарламалар мен қоңырауларды күтпесең де
- Батарея деңгейі төмендегенде үрейлену
- Ұйқы алдында телефонды қолда ұстау, экранға ұзақ уақыт қарау
- Телефонсыз қалудан қашу үшін оны әрдайым қуаттап жүру
Номофобияның себептері:
- Смартфондардың өмірдің ажырамас бөлігіне айналуы
- Әлеуметтік желілерге тәуелділік
- Жеке өмір мен әлеуметтік байланысты телефон арқылы жүргізу
- Ақпаратқа тәуелділік (жаңалықтар, хабарламалар, интернет)
Номофобиямен қалай күресуге болады?
- Телефон қолдану уақытын шектеу
- Белгілі бір уақыт аралығында гаджетсіз болуға дағдылану
- Жаңа хоббилер табу (кітап оқу, серуендеу, спорт)
- Ұйықтар алдында телефонды алысқа қою
- Әлеуметтік байланыстарды офлайн режимде дамыту
Бұл қазіргі заманның басты мәселелерінің бірі. Сондықтан өзіңіздің телефонға деген тәуелділігіңізді бақылап, қажет болса, шектеу қойған жөн.