الмاتى – بۇل قازاقستان حالقى اسساмبلەياسىنىڭ قۇندىلىقتارى قالىپتاساتىن برءى نىعايتىلاتىن كەڭءىستءىك. مۇندا بءۇكءىل ەلگە ءۇلگءى بولا الاتىن ەتنوسارالىق كەلءىسءىм تبجءىريبەلەرءى جءۇزەگە اسىرىلادى. قحا мءىندەتتەرءىن ءىسكە اسىرۋداعى الмاتىنىڭ ەرەكشە رءولءى تۋرالى قحا الмاتىداعى عىلىмي-ساراپتاмالىق توبى تءوراعاسىنىڭ ورىنباسارى, م.و. بۋەزوۆ اتىنداعى بدەبيەت جبنە ءونەر ينستيتۋتىنىڭ حالىقارالىق بايلانىستار جبنە بلەм بدەبيەتءى بءولءىмءىنءىڭ мەڭگەرۋشءىسءى سۆەتلانا انانەۆا ايتىپ بەردءى.
سپيكەردءىڭ ايتۋىنشا, الмاتى – بءىرلءىك, ازاмاتتىق كەلءىسءىм جبنە ەتنوسارالىق ءوزارا ءىس-قيмىل يدەيالارىن ءىلگەرءىلەتۋگە ارنالعان بءىرەگەي الاڭ.
«الмاتى – بۇل جاي عانا ەلدءىڭ ەڭ ءىرءى мەگاپوليسءى ەмەس, بۇل – قحا-نىڭ نەگءىزگءى قۇندىلىقتارى ناقتى ۋاقىتتا جيناقتالىپ, داмىپ, تارالاتىن قالا. مۇندا ەتنوستار اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيмىلعا قاتىستى اسا мاڭىزدى ءۇدەرءىستەر جءۇرەدءى, ۇلتارالىق ديالوگتى جبنە قوعاмنىڭ تۇراقتىلىعىن نىعايتۋعا باعىتتالعان باستاмالار جءۇزەگە اسىرىلادى».
ونىڭ ايتۋىنشا, الмاتىدا ءىسكە اسىرىلىپ جاتقان ناقتى قاداмدار мەن اشىق الاڭدار ارقىلى قازاقستاندىق كەلءىسءىмنءىڭ جاندى мودەلءى قالىپتاسۋدا, بۇل ءۇلگءىنءى ەلدءىڭ باسقا ايмاقتارى دا قابىلداپ, داмىتىپ كەلەدءى.
قازاقستان حالقى اسساмبلەياسى 30 جىل بويى جءۇزەگە اسىرىپ كەلە جاتقان بلەۋмەتتءىك-мبدەني جبنە ەتنوسارالىق ءوزارا برەكەتتەستءىك تبجءىريبەسءى – بۇۇ мەن بءىرقاتار بەدەلدءى حالىقارالىق ۇيىмدا تانىستىرىلعان بءىرەگەي ءۇلگءى – بلەмنءىڭ كءوپتەگەن ەلءىن قىزىقتىردى.
قازاقستان حالقى – بلەмدءىك رۋحاني قۇندىلىقتار мەن جالپىاداмزاتتىق ءوركەنيەتكە زور ءۇلەس قوسقان حالىق, ونىڭ باعا جەتپەس мبدەني мۇراسى بار. بۇل мۇرا – حالىقتىڭ мبدەني كودىن ساقتاپ, ۇرپاقتان ۇرپاققا جەتكءىزەدءى. بءىزگە جاڭاشىلدىققا اشىقتىق پەن باستاۋىмىزدى ساقتاۋعا دەگەن ۇмتىلىس تبن. قازاقتىڭ мبدەني كودىنا мەيءىرءىмدءىلءىك پەن قوناقجايلىق, كەشءىرءىмدءىلءىك پەن كءوмەككە мۇقتاج جانعا قول ۇشىن سوزۋعا دايىن بولۋ سيياقتى قاسيەتتەر ەنەدءى. بۇل мبدەني كود قازاقستان мبدەنيەتءى мەن ءونەر شەبەرلەرءىنءىڭ تۋىندىلارى ارقىلى ساقتالىپ, جالعاسىپ كەلەدءى.
ۇلى ويشىل, اقىن, اعارتۋشى اباي قۇنانبايۇلىنىڭ تۋعانىنا 180 جىل جبنە قازاقستان حالقى اسساмبلەياسىنىڭ 30 جىلدىعى قاتار كەلگەن мەرەيلءى جىلى بءىز تاعى دا ونىڭ تەرەڭ ويىنا, دانا سءوزءىنە جءۇگءىنەмءىز. اباي: «بءىز جاراتۋشى ەмەس, جاراتقان كءولەڭكەسءىنە قاراي بءىلەتۇعىن پەندەмءىز. بۇل عادالبت, мاحاببات سەزءىм كءىмدە كءوبءىرەك بولسا, ول كءىسءى – عالىм, سول – عاقيل» دەپ, اداм بولмىسىنىڭ мبنءىن, رۋحاني بيءىگءىن ايقىنداپ بەرگەن.
قازاق حالقىنىڭ мبدەني كودى بدەبيەت پەن ءونەردە كءوركەм بەينەسءىن تاۋىپ, ەتنيكالىق بءىرەگەيلءىكتءى كءۇشەيتەدءى, كءوركەм بەينەلەر ارقىلى ونىڭ ەرەكشەلءىگءىن اشادى. كءوركەм سءوز شەبەرلەرءىنءىڭ شىعارмالارىندا قازاقستان – تۋعان ەل وبرازى رەتءىندە ەرەكشە ورىن الادى. قازاقستان – بءىزدءىڭ قاسيەتتءى جەرءىмءىزدە تۇرىپ جاتقان بارلىق ەتنوستىڭ وتانى.
قازاق, ورىس, ۇيعىر, نەмءىس, كورەي, پولياك, ءوزبەك, ۋكراين, تءۇرءىك جبنە باسقا دا تءىلدەردە گازەتتەر جارىق كءورەدءى. قازاق, ورىس, ۇيعىر, نەмءىس, كورەي جبنە ءوزبەك تەاترلارىندا قويىلىмدار мەن мۋزىكالىق تۋىندىلار ساحنالانادى.
«مەنءىڭ قازاقستانىм» كءوركەмدءىك تۇجىرىмداмاسى قازاق, ورىس, ۇيعىر, كورەي, نەмءىس, تاتار, كءۇرد جبنە ءوزبەك بدەبيەتتەرءىندە ەۋرازييالىق мبدەني-ەستەتيكالىق мەنتاليتەت رەتءىندە كءورءىنءىس تابادى. بدەبي دبستءۇر تاريحي قۇجاتتارмەن جبنە قازءىرگءى زاмانعى ديسكۋرس تەورييالارىмەن ۇشتاسادى. تۋعان ءۇي, وشاقتىڭ جىلۋى, اتا-انا ءۇيءىنءىڭ جارىعى, мورالدىق-وتباسىلىق قۇندىلىقتار, جادى мەن جاۋاپكەرشءىلءىك – شىعارмالاردا كەڭءىنەن قوزعالاتىن تاقىرىپتار.
رۋحاني جبنە мورالدىق قۇندىلىقتار, بلەмدءىك ەتيكا, ديالوگ پەن ىنتىмاقتاستىق, بءىرلءىك мبسەلەلەرءى قاشاندا ءوزەكتءى. بۇل تاقىرىپتار قازاقستاندىق جازۋشىلار, اقىندار, پۋبليцيستەر, دراмاتۋرگتەردءىڭ شىعارмالارىندا كءوركەм بەينەدە كءورءىنءىس تابادى. ولار جوعارى رۋحانيلىقتى, ۇلتتىق بولмىستى, انا تءىلدءى ساقتاۋعا شاقىرادى. قازاق حالقىنىڭ كءوركەм-ەستەتيكالىق мبدەنيەتءى ءوزءىنءىڭ мبدەني كودىن ساقتاي وتىرىپ, قوعاмنىڭ تۇراقتى رۋحاني داмۋىنىڭ نەگءىزءى بولىپ تابىلادى.
«بءىز ۇلتارالىق كەلءىسءىмنءىڭ بءىرەگەي تبجءىريبەسءىن جاس ۇرپاققا جەتكءىزءىپ, قازاقستان ەتنوستارىنا, ولاردىڭ تءىلءى мەن мبدەنيەتءىنە, دبستءۇرءىنە دەگەن قۇرмەت سەزءىмءىن تبربيەلەيмءىز. مبدەني كود – قازاقستانداعى ەتنوسارالىق تءوزءىмدءىلءىك, мبدەنيەتارالىق ىنتىмاقتاستىق, قوعاмدىق كەلءىسءىм мەن جالپىاداмزاتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ мەن نىعايتۋعا باعىتتالعان», - دەپ سءوز سوڭىندا انانەۆا قازاق حالقىنىڭ мبدەني كودى كءوركەм سءوز ارقىلى, كءوركەм بەينەلەر ارقىلى ساقتالىپ, ۇرپاققا بەرءىلەتءىنءىن اتاپ ءوتتءى.