الماتىنىڭ «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترى ا.پ. چەحوۆ اتىنداعى XVII حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىندە «ماملۇك. سۇلتان بەيبارىس» قويىلىمىن ءساتتى ساحنالادى. سپەكتاكل كورەرمەندەردىڭ زور قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى: زال لىق تولىپ، كورەرمەندەر سپەكتاكلگە تاڭداي قاعىپ، ۇزاق قول سوعىپ، قوشەمەت كورسەتتى.
قويىلىمدى ماسكەۋ تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنان بولەك تەاتر سىنشىلارى، فەستيۆال قاتىسۋشىلارى، حالىقارالىق ساراپشىلار جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسەي فەدەراسياسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى داۋرەن ابايەۆ تاماشالادى.
«ماملۇك. سۇلتان بەيبارىس» سپەكتاكلىنىڭ كورسەتىلىمى ا.پ. چەحوۆ اتىنداعى حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىنىڭ شىن مانىندەگى ايتۋلى وقيعاسىنا اينالدى. بۇل — قازاق تەاترىنىڭ زاماناۋي تاريحىنداعى ايشىقتى، ەرەكشە بەلەس. قويىلىمدا حالىقتىڭ رۋحىن كوتەرەتىن تاريح پەن بۇگىنگى تەاتر ونەرىنىڭ وزىق تاسىلدەرى شەبەر ۇيلەسىم تاپقان. ماسكەۋ كورەرمەنى ەكى كۇن بويى ورنىنان تىك تۇرىپ قوشەمەت كورسەتتى — بۇل ورتاق ەڭبەكتىڭ، مادەني ۇندەستىكتىڭ جارقىن جەمىسى»، – دەدى ا.پ. چەحوۆ اتىنداعى حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىنىڭ باس ديرەكتورى كارينا ساتۋروۆا.
كورەرمەندەردى باۋراپ العان «ماملۇك. سۇلتان بەيبارىس» سپەكتاكل قۇل بولىپ كەلىپ، ادىلدىگىمەن، ەرلىگىمەن، اسقاق رۋحىمەن كۇللى مىسىردىڭ سۇلتانىنا اينالعان بەيبارىستىڭ ومىرىنەن سىر شەرتەدى. بۇل قويىلىم تەاتر، وپەرا مەن بالەتتى بىرىكتىرەتىن ساۋندراما جانرىندا ۇسىنىلعان. ساحنادا 85 ادام ونەر كورسەتتى. جاس سۇلتان بەيبارىستىڭ ءرولىن «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اسەت ەسجان سومداسا، ەرەسەك بەيبارىستى بەلگىلى ارتيست ونداسىن بەسىكباسوۆ وينادى.
قويىلىمنىڭ باس رەجيسسەرى فارحاد مولداعالي، پلاستيكا رەجيسسەرى شىرىن مۇستافينا مەن جەكپە-جەك ساحنالارىن قويۋشى ادىلەت تامەنوۆ ماملۇك جاۋىنگەرلەرىن قاتاڭ تارتىپكە باعىنعان قۋاتتى كۇش رەتىندە ساحنادا شەبەر كورسەتە الدى. نۇرلان تولەشوۆتىڭ سەنوگرافياسى سپەكتاكلدىڭ بەينەسىن تولىققاندى اشا الدى. ونىڭ ساحنالىق بەزەندىرۋى جاي عانا كورىنىس ەمەس، ساحنالىق كەڭىستىكتى وزگەرتىپ، قويىلىمنىڭ ىشكى دراماتۋرگياسىن كۇشەيتىپ، اسەرىن ارتتىرا ءتۇستى.
قويىلىم بارىسىندا تەاتردىڭ ەتنو-فولكلورلىق ءانسامبلى جاندى مۋزىكا ورىنداپ، ەرەكشە دىبىستىق پارتيتۋرا جاسادى. باستى ەكپىن ساحناداعى ارەكەتكە بەرىلدى. سەرىكجان ايتقالييەۆ بۇل سپەكتاكلدە جاي عانا كومپوزيتور ەمەس، ساحنا الەمىنىڭ تەڭ اۆتورى رەتىندە ەڭبەك ەتتى. ول قيىن ءارى كوپقاباتتى دىبىستىق پارتيتۋرا قۇرىپ، ءاربىر اۋەندى كورىنىستىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدىردى.
«ماعان قويىلىم وتە ۇنادى. سوڭعى ۋاقىتتا ءدال وسىلاي ەرەكشە ۇناعان جالعىز سپەكتاكل وسى بولدى. دەكوراسيادان باستاپ قويىلىمعا دەيىن – بارلىعى تاماشا. سىزدەرگە كوپ راقمەت!»، – دەدى كورەرمەندەردىڭ ءبىرى تاتيانا اتاكوۆا.
قويىلىمدى تاماشالاعان تاعى ءبىر ماسكەۋ تۇرعىنى سۆەتلانا نەچايەۆا دا اسەرىن جاسىرمادى.
«قويىلىمنىڭ فورماتى ۇنادى. ەرەكشە دەمالىپ قايتتىم. كۇنى بويى جۇمىس ىستەسەم دە، قويىلىمنىڭ ارقاسىندا كۇش-قۋاتىم ارتقانداي بولدى. قويىلۆمدى ەكى كۇن قاتارىنان جىبەرمەي تاماشالادىم: تاريحي دەرەكتەر مەن ساحناداعى ويىنعا، مۋزىكاعا ەرەكشە دەن قويدىم، شىن مانىندە راقاتتاندىم. كوپ راقمەت!»، – دەدى ول.
ەكى جىلدا ءبىر رەت وتەتىن ا.پ. چەحوۆ اتىنداعى حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالى الەمدەگى ەڭ ايتۋلى مادەني ءىس-شارالاردىڭ ءبىرى. قويىلىمداردى كورەرمەنگە ۇسىنباس بۇرىن ۇيىمداستىرۋشىلار ءار سپەكتاكلدى مۇقيات ىرىكتەپ، تەك ۇزدىكتەرىن تاڭدايدى. ايتا كەتەرلىگى، بيىل «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترى قازاقستاننان شاقىرتۋ العان جالعىز ۇجىم بولدى.
«ءبىز عاسىرلىق تاريحى بار الەمدىك ساحنادا قاتارىنان ەكى كۇن ونەر كورسەتتىك، ءار قويىلىمىمىز انشلاگپەن ءوتتى، كورەرمەندەر ىستىق ىقىلاسىن ايامادى. بۇل فەستيۆال ءار ەكى جىل سايىن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن ۇزدىك تەاترلاردىڭ باسىن قوسادى. ءبىز الماتى قالاسى مادەنيەت باسقارماسىنا قاراستى جاس تەاترمىز، دەگەنمەن ءقازىردىڭ وزىندە الەمنىڭ ۇزدىك تەاترلارىنىڭ قاتارىنان كورىنىپ ءجۇرمىز. قالانىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتىپ كەلەمىز. ءبىزدى الەمدىك قاۋىمداستىق بايقاپ، ەڭ ايگىلى فەستيۆالدەرگە شاقىرىپ جاتىر، تانىمال تەاترلار مەن ۇيىمدار بىزبەن سەرىكتەس بولعىسى كەلەدى. قازىرگى تاڭدا الماتى مادەنيەت سالاسىندا ستراتەگيالىق ماڭىزدى قادام جاساپ جاتىر. مىسالى، تەاتر قىزمەتكەرلەرى مەن ارتيستەرىن وقىتۋ، ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ، الەمدىك الاڭدارمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋ ارقىلى مادەني وشاقتاردىڭ حالىقارالىق بەدەلىن ارتتىرىپ وتىر. بۇل ءيميدجدى كوتەرىپ قانا قويماي، ارتيستەر مەن كورەرمەندەر ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى»، – دەدى «الاتاۋ» ءداستۇرلى ونەر تەاترىنىڭ ديرەكتورى ماقسات نۇرالييەۆ.
بيىل XVII ا.پ. چەحوۆ اتىنداعى حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىنە قازاقستان، جۇڭگو، برازيليا، ءۇندىستان، وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسى، يران، ارمەنيا، ارگەنتينا، كولۋمبيا جانە باحرەين تەاترلارى قاتىسىپ وتىر. وتىز جىلدان استام تاريحى بار فەستيۆال وسى ۋاقىتقا دەيىن رەسەيلىك كورەرمەندى الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن 600-گە جۋىق ۇزدىك قويىلىممەن تانىستىردى.
ايتا كەتەيىك، چەحوۆ فەستيۆالىنەن كەيىن «الاتاۋ» تەاترى فرانسياعا جول تارتىپ، الەمدەگى ەڭ بەدەلدى تەاتر فەستيۆالى – Off Avignon 2025 ساحناسىندا قازاقستان اتىنان ونەر كورسەتەدى. مادەنيەت باسقارماسى وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، الماتىلىق تەاتردىڭ ەڭ ايتۋلى فەستيۆالدەرگە قاتىسۋى ۇجىمنىڭ كاسىبي دەڭگەيىنىڭ جوعارى ەكەنىنىڭ دالەلى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار قازاق مادەنيەتىن الەمدىك ارەنادا ناسيحاتتاۋداعى ماڭىزدى قادام.