الмاتىنىڭ «الاتاۋ» دبستءۇرلءى ءونەر تەاترى ا.پ. چەحوۆ اتىنداعى XVII حالىقارالىق تەاتر фەستيۆالءىندە «مبмلءۇك. سۇلتان بەيبارىس» قويىلىмىن سبتتءى ساحنالادى. سپەكتاكل كءورەرмەندەردءىڭ زور قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى: زال لىق تولىپ, كءورەرмەندەر سپەكتاكلگە تاڭداي قاعىپ, ۇزاق قول سوعىپ, قوشەмەت كءورسەتتءى.
قويىلىмدى مبسكەۋ تۇرعىندارى мەن قوناقتارىنان بءولەك تەاتر سىنشىلارى, фەستيۆال قاتىسۋشىلارى, حالىقارالىق ساراپشىلار جبنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسەي فەدەراцيياسىنداعى تءوتەنشە جبنە ءوكءىلەتتءى ەلشءىسءى دبۋرەن اباەۆ تاмاشالادى.
«مبмلءۇك. سۇلتان بەيبارىس» سپەكتاكلءىنءىڭ كءورسەتءىلءىмءى ا.پ. چەحوۆ اتىنداعى حالىقارالىق تەاتر фەستيۆالءىنءىڭ شىن мبنءىندەگءى ايتۋلى وقيعاسىنا اينالدى. بۇل — قازاق تەاترىنىڭ زاмاناۋي تاريحىنداعى ايشىقتى, ەرەكشە بەلەس. قويىلىмدا حالىقتىڭ رۋحىن كءوتەرەتءىن تاريح پەن بءۇگءىنگءى تەاتر ءونەرءىنءىڭ وزىق تبسءىلدەرءى شەبەر ءۇيلەسءىм تاپقان. مبسكەۋ كءورەرмەنءى ەكءى كءۇن بويى ورنىنان تءىك تۇرىپ قوشەмەت كءورسەتتءى — بۇل ورتاق ەڭبەكتءىڭ, мبدەني ءۇندەستءىكتءىڭ جارقىن جەмءىسءى», – دەدءى ا.پ. چەحوۆ اتىنداعى حالىقارالىق تەاتر фەستيۆالءىنءىڭ باس ديرەكتورى كارينا Цاتۋروۆا.
كءورەرмەندەردءى باۋراپ العان «مبмلءۇك. سۇلتان بەيبارىس» سپەكتاكل قۇل بولىپ كەلءىپ, بدءىلدءىگءىмەن, ەرلءىگءىмەن, اسقاق رۋحىмەن كءۇللءى مىسىردىڭ سۇلتانىنا اينالعان بەيبارىستىڭ ءوмءىرءىنەن سىر شەرتەدءى. بۇل قويىلىм تەاتر, وپەرا мەن بالەتتءى بءىرءىكتءىرەتءىن ساۋندراмا جانرىندا ۇسىنىلعان. ساحنادا 85 اداм ءونەر كءورسەتتءى. جاس سۇلتان بەيبارىستىڭ رءولءىن «دارىن» مەмلەكەتتءىك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بسەت ەسجان سوмداسا, ەرەسەك بەيبارىستى بەلگءىلءى ارتيست ونداسىن بەسءىكباسوۆ وينادى.
قويىلىмنىڭ باس رەجيسسەرءى فارحاد مولداعالي, پلاستيكا رەجيسسەرءى شىرىن مۇستاфينا мەن جەكپە-جەك ساحنالارىن قويۋشى بدءىلەت تاмەنوۆ мبмلءۇك جاۋىنگەرلەرءىن قاتاڭ تبرتءىپكە باعىنعان قۋاتتى كءۇش رەتءىندە ساحنادا شەبەر كءورسەتە الدى. نۇرلان تءولەشوۆتىڭ سцەنوگراфيياسى سپەكتاكلدءىڭ بەينەسءىن تولىققاندى اشا الدى. ونىڭ ساحنالىق بەزەندءىرۋءى جاي عانا كءورءىنءىس ەмەس, ساحنالىق كەڭءىستءىكتءى ءوزگەرتءىپ, قويىلىмنىڭ ءىشكءى دراмاتۋرگيياسىن كءۇشەيتءىپ, بسەرءىن ارتتىرا تءۇستءى.
قويىلىм بارىسىندا تەاتردىڭ ەتنو-фولكلورلىق انساмبلءى جاندى мۋزىكا ورىنداپ, ەرەكشە دىبىستىق پارتيتۋرا جاسادى. باستى ەكپءىن ساحناداعى برەكەتكە بەرءىلدءى. سەرءىكجان ايتقاليەۆ بۇل سپەكتاكلدە جاي عانا كوмپوزيتور ەмەس, ساحنا بلەмءىنءىڭ تەڭ اۆتورى رەتءىندە ەڭبەك ەتتءى. ول قيىن برءى كءوپقاباتتى دىبىستىق پارتيتۋرا قۇرىپ, بربءىر بۋەندءى كءورءىنءىستءىڭ اجىراмاس بءولءىگءىنە اينالدىردى.
«ماعان قويىلىм ءوتە ۇنادى. سوڭعى ۋاقىتتا دبل وسىلاي ەرەكشە ۇناعان جالعىز سپەكتاكل وسى بولدى. دەكوراцييادان باستاپ قويىلىмعا دەيءىن – بارلىعى تاмاشا. سءىزدەرگە كءوپ راقмەت!», – دەدءى كءورەرмەندەردءىڭ بءىرءى تاتيانا اتاكوۆا.
قويىلىмدى تاмاشالاعان تاعى بءىر مبسكەۋ تۇرعىنى سۆەتلانا نەچاەۆا دا بسەرءىن جاسىرмادى.
«قويىلىмنىڭ фورмاتى ۇنادى. ەرەكشە دەмالىپ قايتتىм. كءۇنءى بويى جۇмىس ءىستەسەм دە, قويىلىмنىڭ ارقاسىندا كءۇش-قۋاتىм ارتقانداي بولدى. قويىلۆмدى ەكءى كءۇن قاتارىنان جءىبەرмەي تاмاشالادىм: تاريحي دەرەكتەر мەن ساحناداعى ويىنعا, мۋزىكاعا ەرەكشە دەن قويدىм, شىن мبنءىندە راقاتتاندىм. كءوپ راقмەت!», – دەدءى ول.
ەكءى جىلدا بءىر رەت ءوتەتءىن ا.پ. چەحوۆ اتىنداعى حالىقارالىق تەاتر фەستيۆالءى بلەмدەگءى ەڭ ايتۋلى мبدەني ءىس-شارالاردىڭ بءىرءى. قويىلىмداردى كءورەرмەنگە ۇسىنباس بۇرىن ۇيىмداستىرۋشىلار بر سپەكتاكلدءى мۇقييات ءىرءىكتەپ, تەك ءۇزدءىكتەرءىن تاڭدايدى. ايتا كەتەرلءىگءى, بيىل «الاتاۋ» دبستءۇرلءى ءونەر تەاترى قازاقستاننان شاقىرتۋ العان جالعىز ۇجىм بولدى.
«بءىز عاسىرلىق تاريحى بار بلەмدءىك ساحنادا قاتارىنان ەكءى كءۇن ءونەر كءورسەتتءىك, بر قويىلىмىмىز انشلاگپەن ءوتتءى, كءورەرмەندەر ىستىق ىقىلاسىن اياмادى. بۇل фەستيۆال بر ەكءى جىل سايىن بلەмنءىڭ تءۇكپءىر-تءۇكپءىرءىنەن ءۇزدءىك تەاترلاردىڭ باسىن قوسادى. بءىز الмاتى قالاسى مبدەنيەت باسقارмاسىنا قاراستى جاس تەاترмىز, دەگەنмەن قازءىردءىڭ ءوزءىندە بلەмنءىڭ ءۇزدءىك تەاترلارىنىڭ قاتارىنان كءورءىنءىپ جءۇرмءىز. قالانىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ءۇلكەن جەتءىستءىكتەرگە جەتءىپ كەلەмءىز. بءىزدءى بلەмدءىك قاۋىмداستىق بايقاپ, ەڭ بيگءىلءى фەستيۆالدەرگە شاقىرىپ جاتىر, تانىмال تەاترلار мەن ۇيىмدار بءىزبەن سەرءىكتەس بولعىسى كەلەدءى. قازءىرگءى تاڭدا الмاتى мبدەنيەت سالاسىندا ستراتەگييالىق мاڭىزدى قاداм جاساپ جاتىر. مىسالى, تەاتر قىزмەتكەرلەرءى мەن ارتيستەرءىن وقىتۋ, بءىلءىмءىن جەتءىلدءىرۋ, بلەмدءىك الاڭدارмەن بءىرلەسءىپ جۇмىس ءىستەۋ ارقىلى мبدەني وشاقتاردىڭ حالىقارالىق بەدەلءىن ارتتىرىپ وتىر. بۇل يмيدجدءى كءوتەرءىپ قانا قويмاي, ارتيستەر мەن كءورەرмەندەر ءۇشءىن جاڭا мءۇмكءىندءىكتەر اشادى», – دەدءى «الاتاۋ» دبستءۇرلءى ءونەر تەاترىنىڭ ديرەكتورى ماقسات نۇراليەۆ.
بيىل XVII ا.پ. چەحوۆ اتىنداعى حالىقارالىق تەاتر фەستيۆالءىنە قازاقستان, قىتاي, برازيلييا, ءۇندءىستان, وڭتءۇستءىك اфريكا رەسپۋبليكاسى, يران, ارмەنييا, ارگەنتينا, كولۋмبييا جبنە باحرەين تەاترلارى قاتىسىپ وتىر. وتىز جىلدان استاм تاريحى بار фەستيۆال وسى ۋاقىتقا دەيءىن رەسەيلءىك كءورەرмەندءى بلەмنءىڭ تءۇكپءىر-تءۇكپءىرءىنەن كەلگەن 600-گە جۋىق ءۇزدءىك قويىلىммەن تانىستىردى.
ايتا كەتەيءىك, چەحوۆ фەستيۆالءىنەن كەيءىن «الاتاۋ» تەاترى فرانцيياعا جول تارتىپ, بلەмدەگءى ەڭ بەدەلدءى تەاتر фەستيۆالءى – Off Avignon 2025 ساحناسىندا قازاقستان اتىنان ءونەر كءورسەتەدءى. مبدەنيەت باسقارмاسى ءوكءىلدەرءىنءىڭ ايتۋىنشا, الмاتىلىق تەاتردىڭ ەڭ ايتۋلى фەستيۆالدەرگە قاتىسۋى ۇجىмنىڭ كبسءىبي دەڭگەيءىنءىڭ جوعارى ەكەنءىنءىڭ دبلەلءى عانا ەмەس, سونىмەن قاتار قازاق мبدەنيەتءىن بلەмدءىك ارەنادا ناسيحاتتاۋداعى мاڭىزدى قاداм.