ءقازىر كوللاگەن ءونىمى قىز-كەلىنشەكتەر اراسىندا وتە سۇرانىسقا يە. ءبىراق بۇل ءونىمنىڭ حالال، حارام ەكەندىگى تۋرالى سۇراق كوپ، سوعان وراي قمدب تومەندەگىدەي ءپاتۋا شىعارعان.
كوللاگەن (گرەك. kolla – جەلىم جانە گەن) – دانەكەر ۇلپالارىن بىرىكتىرەتىن اقۋىزدىڭ ءبىر ءتۇرى.
قازىرگى تاڭدا كوللاگەن كوسمەتيكالىق ونىمدەر قۇرامىنا، تاعام قوسپالارىنا ت.ب. قولدانىلادى. كوللاگەن جانۋارلاردىڭ سۇيەكتەرىنەن، تەرىلەرىنەن، سىڭىرلەرىنەن، بالىقتىڭ قابىرشاعىنان، قۇستىڭ شەمىرشەكتەرى مەن سۇيەكتەرىنەن ت.ب. الىنادى. سول ءۇشىن ونىڭ شاريعاتتاعى ۇكىمى قانداي نارسەدەن الىنعانىنا بايلانىستى ءارقالاي بولادى. مىسالى:
شوشقادان الىنعان كوللاگەن. ول – ءناجىس، حارام سانالادى. شاريعاتتا شوشقانىڭ ەتىن، مايىن جەۋگە، تەرىسىن ت.ب. قولدانۋعا تىيىم سالىنعان.
بالىقتان الىنعان كوللاگەندى قولدانۋعا رۇقسات. سەبەبى بالىق ادال ءارى باۋىزداۋدى قاجەت ەتپەيدى. پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) بىلاي دەگەن: «تەڭىز سۋى – تازارتۋشى، ولەكسەسى – ادال».
سيىر، قوي سەكىلدى ەتى جەلىنەتىن ءارى شاريعاتقا ساي سويىلعان جانۋارلار مەن قۇستاردان الىنعان كوللاگەن. بۇنى قولدانۋعا بولادى. ال ەتى جەلىنبەيتىن جانۋاردان نەمەسە ەتى جەلىنەتىن، ءبىراق شاريعات جولىمەن باۋىزدالماعان مالدان جانە قۇستان الىنعان كوللاگەندى قولدانۋعا بولمايدى. تەك حيميالىق قۇرىلىمى وزگەرىپ، باسقا نارسەگە اينالىپ كەتسە نەمەسە تۇبىمەن جويىلىپ، بولمىسىنان ايىرىلسا عانا قولدانۋعا بولادى[6] . ال ءوزىنىڭ قۇرامىن تۇبەگەيلى وزگەرتپەسە، وندا ونى قولدانۋعا رۇقسات جوق .
شەشىم:
ەتى جەلىنەتىن، شاريعاتقا ساي باۋىزدالعان مال جانە بالىقتان الىنعان كوللاگەندى قولدانۋعا – رۇقسات.
شوشقادان الىنعان كوللاگەن – حارام.
ەتى جەلىنبەيتىن جانۋاردان نەمەسە شاريعاتقا ساي باۋىزدالماعان ەتى جەلىنەتىن مالدان الىنعان كوللاگەندى قولدانۋعا بولمايدى. تەك حيميالىق قۇرىلىمى وزگەرىپ، باسقا نارسەگە اينالسا نەمەسە بولمىسى تولىقتاي جويىلسا عانا رۇقسات.