ەكولوگ، ECO Network جوباسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى ەۆگەنيي مۇحامەدجانوۆ ءتىپتى ەڭ زاماناۋي اۆتوكولىكتەردىڭ ءوزى ۇساق ديسپەرستى شاڭنىڭ كوزى بولىپ قالا بەرەتىنىن ايتتى، - دەپ حابارلايدى Aqshamnews.kz.
بۇل 10 ميكروننان كىشى بولشەكتەر اۋاعا كوتەرىلىپ، تىنىس الۋ جولدارىنا ەنىپ، دەنساۋلىققا زيان كەلتىرەدى.
«كولىك از بولسا، اۋا تازا بولادى»، – دەپ ساراپشى قالا تۇرعىندارىن مۇمكىندىگىنشە قوعامدىق كولىككە نەمەسە ۆەلوسيپەدكە وتىرۋعا شاقىردى.
اسىرەسە، ورتالىقتا تۇراتىندار كولىكتەن مۇلدە باس تارتا الادى. الماتىنىڭ كليماتى مۇمكىندىك بەرەتىندىكتەن، كۇندىز ورتالىقتاعى جۇمىستى قوعامدىق كولىكپەن نەمەسە جاياۋ بىتىرۋگە بولادى. العاشقى بولىپ جاۋاپكەرشىلىك پەن ەكوسانانى اۋقاتتى ازاماتتار مەن بيزنەس وكىلدەرى كورسەتۋگە ءتيىس.
«لوندوندا جەكە كولىك قىمبات ءارى ىڭعايسىز، دۋبايدا جۇك كولىكتەرى تەك تۇندە جۇرۋگە رۇقسات الادى، ال بەيجىڭدە قاتاڭ شارالاردىڭ ارقاسىندا لاستانۋ دەڭگەيى 55%-عا تومەندەدى. بۇل قالالاردىڭ بارلىعىندا ساپالى قوعامدىق كولىك جۇيەسى قۇرىلدى»، - دەپ ول ناقتى مىسالدار كەلتىردى.
اسەت تازابەكوۆ: «جەو مەن جەكەمەنشىك مونشالار – لاستانۋ دەڭگەيىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى»
«رەنەسسانس پليۋس» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى اسەت تازابەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، الماتى كوشەلەرىندە كۇن سايىن 1 ميلليوننان استام اۆتوكولىك جۇرەدى، ولاردىڭ ءبىر بولىگى ەكولوگيالىق تالاپتارعا ساي كەلمەيدى. لاستانۋدىڭ ەداۋىر ۇلەسىن جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارى، سونىڭ ىشىندە جىلىنا شامامەن 39 مىڭ توننا شىعارىندى بولەتىن 1-جەو بار.
«ەگەر گازعا كوشسەك، شىعارىندىلاردى جيىرما ەسەگە دەيىن ازايتۋعا بولادى»، – دەدى ول.
سونداي-اق، ساراپشى قاتتى وتىن پايدالاناتىن جەكەمەنشىك نىسانداردىڭ اسەرىن ايتتى: قالادا 13 مىڭنان استام مونشا مەن شامامەن 500 كاۋاپحانا بار.
رايدين قاسىموۆ: «باستى باسىمدىق – اۆتوپاركتى جاڭارتۋ»
قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق اۋديتورلار پالاتاسى وقۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى رايدين قاسىموۆ الماتىدا اتموسفەرالىق اۋانى قورعاۋعا ارنالعان جاڭا ەرەجەلەردى ەنگىزۋدى قولدايدى.
ونىڭ ايتۋىنشا، شىققانىنا 12 جىلدان اسقان اۆتوكولىكتەردە ۋىتتىلىق دەڭگەيى 84%-عا دەيىن ارتادى، ال ءبىر عانا اقاۋلى كولىك لاستاۋشى زاتتىڭ تۇرىنە قاراي 6-14 ەسە كوپ زياندى قالدىق شىعارادى.
«الماتىدا مۇنداي كولىكتەردىڭ سانى 80 مىڭعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن، ال ولاردىڭ قورشاعان ورتاعا اسەرى 500 مىڭنان 1 ميلليونعا دەيىن جارامدى كولىكتىڭ ۇلەسىنە تەڭ بولۋى مۇمكىن»، – دەدى ول.
شىعارىلاتىن زاتتاردىڭ قاتارىندا كومىرتەك توتىعى، كومىرسۋتەكتەر، PM2.5 جانە PM10 بولشەكتەرى، ازوت وكسيدتەرى بار. بۇل زاتتار اسىرەسە، بالالار ءۇشىن وتە ءقاۋىپتى.
«اۆتوپاركتى جاڭارتۋ مەن ەلەكتر كولىكتەرىن دامىتۋ – باسىم باعىتقا اينالۋعا ءتيىس»، – دەدى ساراپشى.
ەلەنا ەرزاكوۆيچ: «تومەن شىعارىندىلار ايماعى – قالا تۇرعىندارىنىڭ ادەتىن وزگەرتۋگە مۇمكىندىك»
كولىك جانە ەكولوگيا سالاسىنىڭ ساراپشىسى ەلەنا ەرزاكوۆيچتىڭ ايتۋىنشا، الماتىدا تومەن شىعارىندىلار ايماقتارىن ەنگىزۋ تۇرعىنداردىڭ كولىكپەن ءجۇرۋ داعدىسىن وزگەرتۋگە كومەكتەسەدى.
«بۇل جاي عانا شەكتەۋ ەمەس، قالانىڭ بولاشاعى تۋرالى ويلانۋعا بەرىلگەن مۇمكىندىك»، – دەيدى مامان.
ول ءۇش نەگىزگى قادامدى ءبولىپ كورسەتتى:
قالا ىشىندە قوزعالىستى ازايتۋ (پاندەميا كەزىندەگىدەي)؛
ەلەكتروموبيلدەر مەن قوعامدىق كولىكتى دامىتۋ؛
كولىكتىڭ قورشاعان ورتانى ازىراق لاستايتىن تەحنولوگيالاردى جەتىلدىرۋ.
«كەشەندى ءتاسىل – ۇزاق جول، ءبىراق ول قاجەت»، – دەيدى ەلەنا ەرزاكوۆيچ.
ونىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە الماتىداعى اۆتوكولىكتەردىڭ شامامەن 15%-ى ەكولوگيالىق تالاپقا ساي كەلمەيدى، سونداي-اق، شىعارىندىلاردىڭ ەداۋىر بولىگى جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارى (جەو) مەن قاتتى وتىن پايدالاناتىن نىسانداردان بولىنەدى.