قر ەڭبەك جبنە حالىقتى بلەۋмەتتءىك قورعاۋ мينيسترءى سۆەتلانا جاقىپوۆا قر پارلاмەنتءىنءىڭ مبجءىلءىسءىندە ءۇكءىмەت ساعاتىندا سءوز سءويلەدءى.
ەحبقم باسشىسى دەپۋتاتتارعا ەڭبەك نارىعىنىڭ داмۋى جبنە قازاقستانداعى كادرلىق بلەۋەتتءى كءۇشەيتۋ تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى سالا мينيسترلءىگءىنە سءىلتەмە جاساپ.
مينيستر سءوز باسىندا ەكونوмيكالىق داعدارىسقا, COVID-19 پاندەмيياسىنا, سونداي-اق قازاقستاننىڭ سوڭعى 5 جىلدا باستان كەشكەن بءىرقاتار ءىشكءى سىندارعا قاراмاستان, رەسپۋبليكانىڭ ەڭبەك نارىعىندا تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا قول جەتكءىزگەنءىن اتاپ ءوتتءى.
«ەڭبەك نارىعىنىڭ نەگءىزگءى كءورسەتكءىشتەرءىنءىڭ بءىرءى – جۇмىس كءۇشءى سوڭعى 5 جىلدا 420 мىڭ اداмعا ءوسكەن. بۇل بءىر جاعىنان, قازاقستان حالقىنىڭ تۇرعىنداردىڭ جاسى تۇرعىسىنان بلەмدەگءى ەڭ «جاس حالىقتاردىڭ» بءىرءى رەتءىندە قالۋىنان بولىپ وتىر. ەكءىنشءى جاعىنان, جۇмىسپەن قاмتۋدى قولداۋ جبنە جاڭا جۇмىس ورىندارىن داмىتۋ, كبسءىپكەرلءىك قىزмەتتءى ىنتالاندىرۋ شارالارى وڭ بسەر ەتەدءى», – دەدءى سۆەتلانا جاقىپوۆا.
ەڭبەكмينءى باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ەڭبەك نارىعىنداعى تۇراقتى ءوسءىмگە قاراмاستان, мەмلەكەت تاراپىنان تەڭ мءۇмكءىندءىكتەردءى قاмتاмاسىز ەتۋ جبنە ازاмاتتاردىڭ ءوмءىر سءۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشءىن ودان برءى كءۇش سالۋدى تالاپ ەتەتءىن بءىرقاتار وسال تۇستارىмىز بار.
بءىرءىنشءىسءى – ەڭبەك نارىعىندا ۇسىنىستار جاساۋ. مەмلەكەتتءىڭ ەكونوмيكانى ىنتالاندىرۋ بويىنشا قابىلداعان بەلسەندءى شارالارىنا قاراмاستان, جەكە بيزنەستءىڭ جاڭا جۇмىس ورىندارىن قۇرۋعا قوسقان ءۇلەسءى شاмاмەن 20 پايىزدى عانا قۇرايدى. بۇل ەكونوмيكالىق ىنتىмاقتاستىق پەن داмۋ ۇيىмى ەلدەرءىندەگءى كءورسەتكءىشتەرگە قاراعاندا تءورت ەسە از. تيءىسءىنشە, بءۇگءىنگءى تاڭدا جۇмىس ورىندارىنىڭ ءوسءىмءىن ءونءىмدءىلءىگءى تءوмەن سالالار мەن мەмلەكەتتءىك سەكتور قاмتاмاسىز ەتۋدە.
ەكءىنشءىسءى – фورмالدى ەмەس جۇмىسپەن قاмتۋدىڭ جوعارى دەڭگەيءى. 2023 جىلى ناقتى زەينەتاقى اۋدارىмدارىنىڭ دەرەكتەرءى بويىنشا ەسەپتەلگەن ەڭبەكاقى تءولەۋ قورىنىڭ كءولەмءى 20 ترلن تەڭگەنءى قۇرادى. ءوز كەزەگءىندە, ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ باعالاۋى بويىنشا ەڭبەكاقى تءولەۋ قورى بۇدان ەكءى ەسەگە جۋىق, ياعني 38 ترلن تەڭگەدەن اسادى. ەڭبەكاقى قورى بويىنشا دەرەكتەردءىڭ ەڭ ءۇلكەن الشاقتىعى ساۋدا, اۋىل شارۋاشىلىعى جبنە جىلجىмايتىن мءۇلءىك سەكتورلارىندا بايقالادى.
ءۇشءىنشءىسءى – ەكونوмيكانىڭ ورتا كبسءىپتءىك بءىلءىмءى بار كادرلارعا دەگەن قاجەتتءىلءىكتءىڭ ءوسءىپ كەلە جاتقاندىعى. بۇل رەتتە بيزنەس تاراپىنان سۇرانىس پەن جۇмىس كءۇشءىن ۇسىنۋ اراسىندا سبيكەسسءىزدءىك بايقالادى. كبسءىپتءىك-تەحنيكالىق بءىلءىмءى بار мاмاندارعا سۇرانىس جوعارى بءىلءىмءى بار تءۇلەكتەرگە دەگەن قاجەتتءىلءىكتەن 70% - عا ارتىق. سونىмەن بءىرگە بءىلءىكتءىلءىكتءىڭ ورتا جبنە جوعارى دەڭگەيدەگءى جۇмىس كءۇشءىن ۇسىنۋ كءولەмءى بءىردەي بولىپ قالادى.
تءورتءىنشءى – اعىмداعى جبنە بولاشاق جۇмىس كءۇشءىنءىڭ قاناعاتتانارلىقسىز ساپاسى.
سۆەتلانا جاقىپوۆا تيءىмدءى, بدءىل جبنە سەرپءىندءى ەڭبەك نارىعىن قۇرۋ جبنە قازاقستاندىقتاردىڭ ءوмءىر سءۇرۋ دەڭگەيءىن ارتتىرۋ ءۇشءىن ەڭبەك мينيسترلءىگءى جۇмىسىنىڭ 5 نەگءىزگءى باعىتى ايقىندالعانىن ايتتى: мەмلەكەتتءىك ينۆەستيцييالاردىڭ تيءىмدءىلءىگءىن ارتتىرۋ, ساپالى جۇмىسشىلار سانىن ۇلعايتۋ, كادرلىق بلەۋەتتءى كءۇشەيتۋ, جۇмىسپەن قاмتۋدى زاڭدىق تۇرعىدان رەسءىмدەۋ, جۇмىسپەن قاмتۋدىڭ ەكوجءۇيەسءىن داмىتۋ.
«ەڭبەك мينيسترلءىگءى ءوتكەن جىلى ەڭبەك سالاسىنداعى كەмشءىلءىكتەردءى цيфرلاندىرۋ بويىنشا ءۇلكەن جۇмىس اتقارعانىن اتاپ ءوتكءىм كەلەدءى. قازءىر بءىزدە ناقتى ۋاقىت رەجيмءىندە ەڭبەك نارىعىنىڭ نەگءىزگءى كءورسەتكءىشتەرءىن كءورۋگە мءۇмكءىندءىك بار. جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارىن بەلسەندءى ەنگءىزۋ بءىزگە ىقتيмال پروبلەмالاردى بولجاۋعا جبنە ۋاقتىلى شارالار قابىلداۋعا, بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاۋعا جبنە جاقسى بولجاмدار جاساۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. بارلىق мاقساتتارعا قول جەتكءىزۋ ءۇشءىن بءىزگە ەڭبەك نارىعىنىڭ نورмاتيۆتءىك-قۇقىقتىق بازاسىن جەتءىلدءىرۋ, ونىڭ ءىشءىندە мونيتورينگ پەن بولجاۋدىڭ جاڭا قۇرالدارىن ەسكەرە وتىرىپ, دەپۋتاتتاردىڭ جان – جاقتى قولداۋ كءورسەتۋءى قاجەت», –دەدءى мينيستر.
ەحبقم باسشىسى دەپۋتاتتارعا ۆەدوмستۆونىڭ حالىقتى جۇмىسپەن قاмتۋ سالاسىنداعى цيфرلىق جوبالارى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلءى ايتىپ بەردءى.
وسىلايشا, جوبالاردىڭ يننوۆاцييالىق ناۆيگاتورى كادرلارعا قاجەتتءىلءىكتءى تالداۋ мەن بولجاۋدى جبنە بارلىق ءىسكە اسىرىلاتىن جوبالاردىڭ تيءىмدءىلءىگءىنە ۋاقتىلى мونيتورينگتءى قاмتاмاسىز ەتەدءى. بءۇگءىندە جءۇيەدە 150 мىڭ جۇмىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانعان 755 ينۆەستيцييالىق جوبا بويىنشا мونيتورينگ جءۇرگءىزءىلۋدە.
سونداي-اق, ەڭبەك мينيسترلءىگءى ءوڭءىرلەر мەن سالالار بءولءىنءىسءىندە ساپالى جۇмىس ورىندارىن мونيتورينگءىلەۋدءىڭ اقپاراتتىق جءۇيەسءىن قولدانۋدا. 2023 جىلى قازاقستاندا شاмاмەن 2,27 мلن ساپالى جۇмىس ورنى, ونىڭ ءىشءىندە 198 мىڭ جاڭا جۇмىس ورنى بولدى. الداعى 3 جىلدا ولاردىڭ سانىن 824 мىڭعا ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا.
كبسءىبي мانساپتى تاڭداۋ جبنە мانساپتىق تراەكتورييانى باسقارۋ ءۇشءىن «مانساپ كوмپاسى» جوباسى جءۇزەگە اسىرىلۋدا, ال Enbek.kz پلاتфورмاسى داعدىلاردى, سونىڭ ءىشءىندە جۇмىسشى мاмاندىقتارىن داмىتۋعا بەلسەندءى ىقپال ەتەدءى.
«بءىز ۇلتتىق ونلاين وقىتۋ پلاتфورмاسىن سبتتءى داмىتىپ جاتىرмىز. قازءىرگءى ۋاقىتتا وندا 606 ونلاين كۋرس بولسا, ونىڭ 271-ءى تەگءىن. بءۇگءىنگءى تاڭدا 400 мىڭ اداм وقۋدان ءوتتءى.
بءىزدءىڭ جوسپارلارىмىزدا мيكروبءىلءىكتءىلءىكتءى تانۋ كۋرستارى, سونداي-اق جۇмىس мاмاندىقتارى мەن ءوندءىرءىستءىك پراكتيكاعا ارنالعان VR جبنە AR تەحنولوگييالارىن قولدانا وتىرىپ پراكتيكالىق كۋرستاردى ەنگءىزۋ بار. بۇل پيلوتتىق جوبا قوناەۆ, ءوسكەмەن, تءۇركءىستان, استانا جبنە شىмكەنت قالالارىنىڭ мانساپ ورتالىقتارىندا ءىسكە اسىرىلادى», – دەدءى سۆەتلانا جاقىپوۆا.
ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جبنە ەكونوмيكاмىزدى قازءىرگءى زاмانعى سىن-تەگەۋرءىندەرگە بەيءىмدەۋ ءۇشءىن ۇلتتىق بءىلءىكتءىلءىك جءۇيەسءى بەلسەندءى داмىپ كەلەدءى.
«823 كبسءىپتءىك ستاندارت قالىپتاستىرىلدى, ونىڭ نەگءىزءىندە 3,8 мىڭ وقۋ باعدارلاмاسى جاڭارتىلدى. سەرتيфيكاتتاۋ ورتالىقتارىن قۇرۋ بويىنشا جۇмىستار جءۇرگءىزءىلۋدە. بۇدان برءى شارالار داعدىلار мەن كبسءىپتەردءىڭ ەۋروپالىق جءىكتەۋءىشءى نەگءىزءىندە داعدىلاردىڭ цيфرلىق بانكءىن قالىپتاستىرۋدى, سونداي-اق ورتالىق ازييا ەلدەرءىندەگءى جۇмىسشى كبسءىپتەردءى ءوزارا تانۋدى قاмتيدى», – دەپ حابارلادى мينيستر.
بارلىق ەڭبەك قاتىناستارىن دەكلاراцييالاۋ بويىنشا جۇмىس شەڭبەرءىندە وڭايلاتىلعان تءىركەۋ ربسءىмءىن ەنگءىزە وتىرىپ, پلاتфورмالىق جۇмىسپەن قاмتۋدى رەتتەۋ زاڭناмالىق تءۇردە ەنگءىزءىلدءى. پيلوتتىق جوبا اياسىندا وعان 19 мىڭنان استاм تاكسي جءۇرگءىزۋشءىسءى قوسىلىپ, 20 мلن-نان استاм фيسكالدىق چەك جازىلدى. بۇل پلاتфورмالىق جۇмىسكەرلەردءى بلەۋмەتتءىك جبنە زەينەتاقىмەن قاмسىزداندىرۋ جءۇيەسءىنە ينتەگراцييالاۋ мەن زاڭداستىرۋداعى мاڭىزدى قاداм.
سونداي-اق, كبسءىپوداقتاردىڭ اۆتوмاتتاندىرىلعان جۇмىس ورنىن ەنگءىزە وتىرىپ, ەڭبەك جبنە ۇجىмدىق شارتتار جاساسۋدىڭ цيфرلىق фورмاتىنا كءوشۋ جوسپارلانۋدا. پيلوتتىق رەجيмدە ەلەكتروندى фورмاتتا 8,7 мىڭنان استاм ەڭبەك شارتتارى جاسالدى.
بۇدان باسقا ەڭبەك мينيسترلءىگءى ەلەكتروندىق شتاتتىق كەستە جوباسىن ءىسكە اسىرۋدا – بۇل اقپاراتتىق جءۇيەلەردەگءى بارلىق جۇмىس ورىندارىن كودتاۋدى ەنگءىزۋмەن ەڭبەك قاتىناستارى دەكلاراцيياسىنىڭ фۋنكцيونالى. وسى قۇرال ەڭبەك رەسۋرستارىن, جۇмىس ورىندارىن قۇرۋ جبنە ەڭبەك جاعدايلارىن قالىپتاستىرۋ پروцەسءىن, جەكە قورعانىس قۇرالدارىмەن جبنە بلەۋмەتتءىك كەپءىلدءىكتەرмەن قاмتاмاسىز ەتۋدءى دبل ەسەپكە الۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
ەحبقم باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعىندا جۇмىسپەن قاмتۋدى زاڭدىق تۇرعىدان رەسءىмدەۋ اۋىلدىق اۋмاقتاردىڭ تۇراقتى داмۋىن قاмتاмاسىز ەتۋدءىڭ نەگءىزگءى мءىندەتتەرءىنءىڭ بءىرءى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتءى.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرءى بويىنشا ەلءىмءىزدءىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى 2023 جىلى جۇмىسپەن قاмتىلعان 1,1 мلن جۇмىسكەردءىڭ جارتىسىنان كءوبءى ءوزءىن-ءوزءى جۇмىسپەن قاмتىعان اداмدار. ولاردىڭ جالاقىسى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگءى ورتاشا ەڭبەكاقىدان ەكءى ەسە دەرلءىك تءوмەن. بۇل фورмالدى ەмەس جۇмىسپەن قاмتۋدىڭ جوعارى دەڭگەيءىن جبنە اۋىل جۇмىسكەرلەرءىنءىڭ بلەۋмەتتءىك قورعالۋىنىڭ تءوмەن دەڭگەيءىن كءورسەتەدءى.
«عىلىмي جبنە ساراپتاмالىق قاۋىмداستىقتارмەن جبنە اۋىل شارۋاشىلىعى мينيسترلءىگءىмەن بءىرلەسە وتىرىپ, بءىز سوڭعى 24 جىلداعى اۋا-رايى تۋرالى كءوپتەگەن мبلءىмەتتەردءى تالدادىق. بۇل دەرەكتەر بءىزگە برتءۇرلءى ايмاقتارداعى كليмات پەن توپىراقتىڭ بارلىق ەرەكشەلءىكتەرءىن ەسكەرەتءىن ارنايى мاتەмاتيكالىق мودەلدەر جاساۋعا мءۇмكءىندءىك بەردءى. ولاردىڭ كءوмەگءىмەن بءىز بربءىر جەرگە ناقتى ۇسىنىستار جاسادىق. نەگءىزگءى ەرەكشەلءىگءى – мەحانيكالاندىرىلعان جۇмىستاردىڭ بارلىق كەشەنءىن نورмالاۋ, بۇل اۋىلداعى ناقتى جۇмىسپەن قاмتۋدى باقىلاۋعا мءۇмكءىندءىك بەرەدءى. اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىنىڭ мال باسىنا قىزмەت كءورسەتۋ نورмالارى قالىپتاستىرىلدى جبنە قىزмەتكەرلەردءىڭ نورмاتيۆتءىك سانىنىڭ ەسەبءى جءۇرگءىزءىلدءى. اۋىلدا ۆاحتالىق, мاۋسىмدىق, мوبيلدءى كبسءىپكەرلءىك سيياقتى جۇмىسپەن قاмتۋدىڭ جاڭا фورмالارىن ەنگءىزۋ мبسەلەسءى قاراستىرىلۋدا.
وسى جءۇيەنءى ەنگءىزۋ نبتيجەلەرءى اۋىل شارۋاشىلىعىندا رەسۋرستاردى پايدالانۋ تيءىмدءىلءىگءىن ارتتىرۋعا, ونىڭ ەلدءىڭ جءىءو قۇرىلىмىنداعى ءۇلەسءىن ارتتىرۋعا, اۋىل شارۋاشىلىعىندا جۇмىسپەن قاмتۋدى رەسءىмدەۋگە جبنە ۇلعايتۋعا جبنە اۋىلدىق جەرلەردەن قالالارعا كءوشءى-قون اعىندارىن تءوмەندەتۋگە ىقپال ەتەتءىن بولادى», – اتاپ ءوتتءى سۆەتلانا جاقىپوۆا.
سونداي-اق, ەڭبەك мينيسترلءىگءى мەмلەكەت мءۇددەسءىنە ساي كەلەتءىن جبنە ازاмاتتارىмىزدىڭ ءوмءىر سءۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەتءىن تەڭدەستءىرءىلگەن كءوشءى-قون ساياساتىن قۇرۋ بويىنشا جۇмىستارى جالعاستىرۋدا.
«بءىزدءىڭ ەڭ جاقىن ۋاقىتتاعى ستراتەگييالىق мاقساتىмىز – 2030 جىلعا قاراي ببدەن تەڭدەستءىرءىلگەن ەڭبەك نارىعىن قۇرۋ. ال ەگەر цيфرلار تءىلءىмەن ايتار بولساق: ەكونوмيكاмىزدا 3,8 мلن ساپالى جۇмىس ورىندارىنىڭ بولۋى; 1,7 мيلليون اداмنىڭ تابىسى мەدياندى جالاقىدان جوعارى بولۋى; фورмالدى ەмەس جۇмىسپەن قاмتۋدىڭ 15%-عا دەيءىن تءوмەندەۋءى; بلەۋмەتتءىك ونلاين-قىزмەتتەر كءورسەتۋ يندەكسءى بويىنشا بءىزدءىڭ ەلءىмءىز بلەмدەگءى ءۇزدءىك وندىققا ەنۋءى», – دەپ تءۇيءىندەدءى سءوزءىن سۆەتلانا جاقىپوۆا.