1 قاڭتاردان باستاپ قازاقستان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ورگاندارىنا ءتوراعالىق ەتەدى، دەپ حابارلايدى Aqshamnews.kz ءتىلشىسى.
پرەزيدەنت بيىل ەكىنشى ونجىلدىققا قادام باسقان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىنىڭ وڭ قارقىن العانىن اتاپ ءوتتى. الداعى ورتاق مىندەت – ەاەو-نىڭ الەۋەتى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن نىعايتۋ، ينتەگراسيالىق تيىمدىلىگىن كۇشەيتۋ.
«2026 جىلى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندەگى ەكونوميكالىق پروسەستەردى ودان ءارى دامىتۋ تۋرالى 2030 جىلعا دەيىنگى جانە 2045 جىلعا دەيىنگى كەزەڭگە ارنالعان «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق جول» دەكلاراسياسى جۇزەگە اسىرىلا باستايدى. وسى ستراتەگيالىق قۇجاتتا بەلگىلەنگەن ماقساتتار مەن مىندەتتەرگە باسا نازار اۋدارىلادى»، - دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ول قازاقستاننىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ورگاندارىنا ءتوراعالىعى بارىسىندا قانداي باعىتتارعا دەن قويۋدى ۇسىناتىنىن ايتتى.
«جاساندى ينتەللەكت – ەكونوميكالىق ينتەگراسيانى دامىتۋدىڭ تىڭ قۇرالى. الەمدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان مۇمكىندىكتەرگە جول اشاتىن تاريحي ءداۋىر باستالدى. الايدا تەحنولوگيالىق تەڭسىزدىكتىڭ ارتۋىمەن بىرگە جاڭا قاتەرلەر دە پايدا بولادى. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا، سوڭعى جىلدارى جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋعا قۇيىلعان جاھاندىق ينۆەستيسيا كولەمى 1 تريلليون دوللاردان استى. ال ءجي-دىڭ الەم ەكونوميكاسىنا قوساتىن ۇلەسى الداعى ونجىلدىقتا 10 تريلليون دوللاردان اسۋى ىقتيمال. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – جاڭا تەحنولوگيالاردى حالىقتارىمىزدىڭ يگىلىگىنە باعىتتاپ، ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ينتەگراسيانىڭ باستى فاكتورىنا اينالدىرۋ. ءقازىردىڭ وزىندە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى ساۋدا اعىنىن بولجاۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى وڭ شەشىپ، كەدەندىك تۇسىمدەر مەن ساۋدا كەلىسىمدەرىنىڭ مەملەكەت ەكونوميكاسىن وركەندەتۋگە ىقپالىن ءدال باعالاي الادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى الداعى ۋاقىتتا تولىق سيفرلىق مەملەكەتكە اينالۋ جونىندە ستراتەگيالىق ماقسات قويدى. استاناداعى Alem.ai ورتالىعى، الاتاۋداعى CryptoCity پيلوتتىق اۋماعى سەكىلدى مەملەكەتتىك باستامالار سيفرلىق ەكوجۇيەنى بەلسەندى دامىتۋعا دايىن ەكەنىمىزدى كورسەتەدى»، - دەدى پرەزيدەنت.
توقايەۆ ەلىمىزدىڭ ەاەو اياسىنداعى سەرىكتەستەرىمەن جاساندى ينتەللەكت، سيفرلىق رەتتەۋ جانە ەكونوميكانى ترانسفورماسيالاۋ سالالارىندا ءبىلىم مەن تاجىريبە الماسۋعا ءازىر ەكەنىن اتادى.
«بىرلەسكەن كۇش-جىگەر ارقىلى تەحنولوگيالىق جاڭاشىلدىقتارعا وڭاي بەيىمدەلە الامىز. 2026 جىلى استانادا وتەتىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق فورۋم الاڭىندا ەاەو شەڭبەرىندە جاساندى ينتەللەكتىنى جاۋاپكەرشىلىكپەن دامىتۋ جونىندەگى بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويۋدى ۇسىنامىز. اتالعان قۇجات ەلدەرىمىزدىڭ سيفرلىق ترانسفورماسيا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىنىڭ جاڭا باعىتىن ايقىندايدى»، - دەدى ول.
پرەزيدەنت ەكىنشى نەگىزگى باعىت رەتىندە - ەۋرازيانىڭ لوگيستيكالىق حابىن اتادى.
«ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق، بۇل – شىعىس پەن باتىس، سولتۇستىك پەن وڭتۇستىك اراسىنداعى گەوساياسي كوپىر. ەلدەرىمىزدىڭ تەرريتوريالارى ارقىلى نەگىزگى كولىك باعىتتارى وتەدى. وسى ورايدا ءبىز ورتاق ماقساتقا دەن قويىپ، قۇرلىقتاعى جەتەكشى لوگيستيكالىق حابقا اينالۋعا ءتيىسپىز. بۇل ءۇشىن كولىك-لوگيستيكالىق جانە كەدەندىك ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ، حالىقارالىق كولىك دالىزدەرى مەن مۋلتيمودالدىق تاسىمالدى ىلگەرىلەتۋ بويىنشا شۇعىل شارالار قابىلداپ، ەاەو مەن ءۇشىنشى ەلدەردىڭ ءىرى لوگيستيكالىق كومپانيالارى اراسىندا تىعىز ىقپالداستىق ورناتۋ قاجەت. ينتەللەكتۋالدى جۇيەنى ەنگىزۋ جانە ۇلكەن دەرەكتەردى پايدالانۋ ءبىرتۇتاس لوگيستيكا قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەر اۋماعىمەن وتەتىن جۇك بارىنشا تەز، كەدەرگىسىز ءارى بيۋروكراتيالىق اۋرە-سارساڭسىز تاسىمالدانۋى كەرەك. قازاقستان بۇل باعىتتا بەلسەندى جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. Smart Cargo قاناتقاقتى جوباسى ىسكە قوسىلدى. قۇجاتتاندىرۋ ءىسى ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرىلۋدا. بۇل پلاتفورمانى ەاەو ەلدەرىندەگى سەرىكتەستەرىمىزدىڭ جۇيەلەرىمەن ينتەگراسيالاۋعا ءازىرمىز»، - دەدى ول.
مەملەكەت باسشىسى ەاەو اياسىندا جاساندى ينتەللەكت بازاسى ارقىلى كىرىكتىرىلگەن جۇك اعىنىن باسقارۋ جۇيەسىن قۇرۋدى ۇسىندى.
«مۇنداي پلاتفورما جەتكىزۋ مەرزىمى مەن قارجىلىق كەشىكتىرۋلەردى ازايتۋعا، ەۋرازيالىق دالىزدەردىڭ باسەكەگە قابىلەتىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. جاھاندىق تاسىمال تىزبەگىنە قوسىلا الاتىن ءبىرىڭعاي كولىك قۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردى كۇش جۇمىلدىرۋعا شاقىرامىز»، - دەدى توقايەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ءوندىرىس پەن اگروونەركاسىپ كەشەنى ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكالىق نەگىزىن قۇرايتىنىن ەسكە سالدى.
«الەمدىك دەڭگەيدە باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم شىعارۋ ماقساتىندا كووپەراسيانى كەڭەيتۋ ءارى تەرەڭدەتۋ – ءبىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتا ءقازىردىڭ وزىندە ءوندىرىس پەن اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ كووپەراسيالىق جوبالارىن قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرى بار. ەڭ الدىمەن، قارجىنى سەرپىندى يننوۆاسيالىق جوبالارعا باعىتتاۋىمىز قاجەت. ءاربىر كاسىپورىن مەن فەرمانىڭ سيفرلىق شەشىمدەردى، جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋعا نيەت تانىتۋى ماڭىزدى. بۇل رەتتە كومپانيالاردىڭ الەۋەتىمەن تانىسۋعا ارنالعان الاڭدار قۇرۋ، سونداي-اق اۆتوماتتاندىرۋ سالاسىنداعى ستارتاپتار مەن قۇزىرەت ورتالىقتارىن دامىتقان ءجون.ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيا سەرپىندى باستامالارعا بەلسەندى تۇردە قولداۋ كورسەتۋگە ءتيىس»، - دەدى پرەزيدەنت.
ول ەاەو شەڭبەرىندە ساۋدا-ساتتىققا ەشقاشان كەدەرگى بولماۋى قاجەت ەكەنىن ايتتى. پرەزيدەنتتىڭ سوزىنشە، اكىمشىلىك كەدەرگىلەردىڭ بارلىعىن جويۋ كەرەك. ساۋدا-ساتتىق پەن باسقا دا جەكەلەگەن سالالاردىڭ دامۋىن تەجەيتىن، ازاماتتاردىڭ بارىس-كەلىسىن شەكتەپ، شەكارالارداعى جۇك كولىكتەرىنىڭ كەزەگىن تۋىنداتاتىن قولدان جاسالعان كەدەرگىلەر وتكەننىڭ ەنشىسىندە قالۋى قاجەت.
«كەدەندىك رەتتەۋ جانە مەملەكەتتىك باقىلاۋدىڭ باسقا دا شارالارى (كولىكتىك، سانيتارلىق، ۆەتەرينارلىق جانە فيتوسانيتارلىق) ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەر ۇكىمەتتەرىنە قىسىم جاساۋدىڭ قۇرالىنا اينالماۋعا ءتيىس. ەاەو-دا كەدەرگىسىز ورتا قالىپتاستىرۋدى كوزدەيتىن كوپتەگەن قۇجات قابىلداندى. ءتيىستى جاۋاپكەرشىلىكتەردى مۇلتىكسىز ورىنداۋ، بەلگىلەنگەن ءتارتىپتى بۇزۋعا جول بەرمەۋ – وتە وزەكتى. بۇل – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ مىندەتى»، - دەدى ول.
قاسىم-جومارت توقايەۆ ىقتيمال كەدەرگىلەردى جەدەل انىقتاۋ ءۇشىن ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ زاڭنامالىق باستامالارىن مونيتورينگتەۋ ىسىنە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن قوسۋدى ۇسىندى.
«ەاەو سىرتقى سەرىكتەستەرىمەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى جانداندىرا تۇسۋگە ءتيىس. 2025 جىلى موڭعوليا جانە يندونەزيامەن ەركىن ساۋدا ايماعى تۋرالى كەلىسىمگە، سونداي-اق بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىمەن ەكونوميكالىق سەرىكتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. بۇل –ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر مەن كوميسسيانىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ ناقتى ناتيجەسى. تاياۋ كەلەشەكتە ەاەو-نىڭ جاھاندىق وڭتۇستىك، اراب ەلدەرىمەن، وڭتۇستىك-شىعىس ازيا جانە افريكا مەملەكەتتەرىمەن، سونداي-اق ايماقتاعى بەدەلدى بىرلەستىكتەرمەن ىقپالداستىعىن كەڭەيتكەن دۇرىس. ەكونوميكالىق ينتەگراسيا – ەاەو اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ناتيجەلەرىن سەزىنۋگە، ياعني، جاڭا ءوندىرىس جانە جۇمىس ورىندارىن اشۋعا، الدىڭعى قاتارلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە، ەركىن ساۋدا ورتاسىن قالىپتاستىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن ماڭىزدى تەتىك. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇيىمعا ءتوراعالىعى كەزىندە كۇن تارتىبىنە ەنگەن تاپسىرمالاردى بارىنشا ورىنداۋعا نيەتتى»، - دەدى ول.
مەملەكەت باسشىسى بىرلەسكەن كۇش-جىگەر ارقىلى عانا كوزدەگەن ماقساتقا قول جەتكىزىپ، ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكاسىن قارقىندى دامىتىپ، ينتەگراسيالىق بىرلەستىگىمىزدىڭ ورتاق الەۋەتىن نىعايتا الاتىنىمىزعا سەنىم ءبىلدىردى.