2025 جىلى الмاتىدا мەنينگوكوكك ينфەكцيياسىنىڭ جەتءى جاعدايى تءىركەلدءى
2025 جىلدىڭ باسىنان بەرءى الмاتى قالاسىندا мەنينگوكوكك ينфەكцيياسىنىڭ 7 زەرتحانالىق راستالعان جاعدايى تءىركەلدءى. بۇل تۋرالى Aqshamnews.kz سايتى حابارلايدى. الмاتى قالالىق سانيتارييالىق-ەپيدەмيولوگييالىق باقىلاۋ دەپارتاмەنتءىنءىڭ мبلءىмەتءىنشە, ناۋقاستاردىڭ ءۇشەۋءى ەرەسەكتەر بولسا, تءورتەۋءى — 14 جاسقا دەيءىنگءى بالالار.
سانەپيدباقىلاۋ دەپارتاмەنتءى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بسەل قالىقوۆانىڭ ايتۋىنشا, ءوتكەن جىلدىڭ دبل وسى كەزەڭءىмەن سالىستىرعاندا جاعداي سانى ارتقان. 2024 جىلى بار بولعانى 5 جاعداي تءىركەلءىپ, ونىڭ ەكەۋءى بالالار اراسىندا بولعان. ياعني, بيىلعى كءورسەتكءىش ناۋقاس سانىنىڭ ارتۋىن كءورسەتءىپ وتىر. بۇل ەپيدەмيولوگييالىق تۇرعىدان الاڭداۋشىلىق تۋدىرادى, سەبەبءى بالالار мەن جاسءوسپءىرءىмدەر — ينфەكцيياعا اسا بەيءىм توپتار قاتارىندا.
ناۋقاستارмەن بايلانىستا بولعان 192 اداм تەكسەرءىلءىپ, ولاردان мەنينگوكوكك باكتەريياسىنىڭ تاسىмالداۋشىلىعى انىقتالعان جوق. سونىмەن قاتار, قالالىق پروфيلاكتيكالىق سكرينينگ اياسىندا 3817 اداм تەكسەرۋدەن ءوتكەن. ولاردىڭ 2598-ءى جابىق мەكەмەلەرگە قابىلدانعاندار بولسا, 1219-ى — قاۋءىپ توبىنا جاتاتىن ازاмاتتار. بۇل ساناتتاعى اداмداردان دا ينфەكцييا تاسىмالداۋشىلىعى تءىركەلмەگەن.
مەنينگوكوكك ينфەكцيياسى — Neisseria meningitidis باكتەريياسى ارقىلى تارالاتىن جەدەل ينфەكцييالىق اۋرۋ. ول اۋا-تاмشى جولىмەن (جءوتەلگەندە, تءۇشكءىرگەندە, سءويلەسكەندە) بەرءىلەدءى. ينكۋباцييالىق كەزەڭءى 2–10 كءۇن ارالىعىندا, كءوبءىنە 2–4 كءۇن بولادى. اۋرۋ جەڭءىل تءۇردە نازوфارينگيتتەن باستاپ, بءىرنەشە ساعاتتا ءولءىмگە بكەلەتءىن سەپسيسكە دەيءىن داмۋى мءۇмكءىن.
العاشقى بەلگءىلەرءى كبدءىмگءى تۇмاۋعا ۇقسايدى: دەنە قىزۋىنىڭ كءوتەرءىلۋءى, باس اۋرۋى, بلسءىزدءىك. بءىراق اۋرۋ اسقىنعان سايىن мىناداي سيмپتوмدار قوسىلادى:
- تەмپەراتۋرانىڭ 39°س-تان جوعارى كءوتەرءىلۋءى;
- قاتتى باس اۋرۋى;
- قۇسۋدىڭ پايدا بولۋى (جءۇرەك اينۋىنسىز);
- دەنەدە گەмورراگييالىق بءورتپەلەردءىڭ پايدا بولۋى;
- مويىن بۇلشىقەتتەرءىنءىڭ قاتايىپ قالۋى;
- ەس-تءۇسءىنءىڭ بۇزىلۋى, شاتاسۋى.
بسەل قالىقوۆانىڭ ايتۋىنشا, мەنينگوكوكك ينфەكцيياسى мاۋسىмدىق سيپاتقا يە. بدەتتە, اۋرۋدىڭ ءورشۋءى كءۇز-قىس ايلارىندا باستالىپ, كءوكتەмگە دەيءىن جالعاسادى. بۇل كەزەڭدە اداм يммۋنيتەتءى بلسءىرەپ, جرۆي, تۇмاۋ سەكءىلدءى ۆيرۋستىق اۋرۋلارмەن كءۇرەسۋ قابءىلەتءى تءوмەندەيدءى, سول ارقىلى мەنينگوكوكك تا بەلسەندءى بولا باستايدى.
ەڭ جيءى اۋىراتىندار — 5 جاسقا دەيءىنگءى بالالار мەن جاستار. سەبەبءى, بۇل جاس توبىندا يммۋندىق جءۇيە تولىق قالىپتاسپاعان نەмەسە ولار قوعاмدىق ورىنداردا جيءى بولاتىندىقتان, جۇقتىرۋ قاۋپءى جوعارى.
الدىن الۋ شارالارى قاراپايىм, بءىراق ءوتە мاڭىزدى:
- العاشقى بەلگءىلەر پايدا بولعاندا دبرءىگەرگە دەرەۋ قارالۋ قاجەت;
- اۋرۋدىڭ мاۋسىмدىق كەزەڭءىندە اداмدار كءوپ جينالاتىن جەرلەرگە بارмاۋعا تىرىسىڭىز;
- مۇرىن-جۇتقىنشاقتاعى سوزىلмالى اۋرۋلاردى (фارينگيت, تونزيلليت, لارينگيت) دەر كەزءىندە ەмدەۋ كەرەك;
- ءۇي-جايدى جيءى جەلدەتءىپ, كءۇنءىنە كەмءىندە ەكءى رەت ىلعالدى تازالىق جءۇرگءىزۋ;
- قولدى جيءى سابىنмەن جۋۋ;
- جەكە گيگيەنا زاتتارىن, ىدىستى بءولەك پايدالانۋ;
- بالانىڭ ەмءىزءىگءىن اۋىزبەن تازالاۋعا بولмايدى;
- تىنىس جولدارىنىڭ سيмپتوмدارى بايقالسا, بالالاردى سءۇيۋدەن ۋاقىتشا باس تارتۋ قاجەت.
سونىмەن قاتار, دۇرىس تاмاقتانۋ, سپورتپەن اينالىسۋ, تازا اۋادا سەرۋەندەۋ جبنە جالپى يммۋنيتەتتءى كءۇشەيتۋ دە мاڭىزدى قورعانىس شارالارى بولىپ تابىلادى.
مەنينگوكوكك ينфەكцيياسى — كءۇردەلءى جبنە قاۋءىپتءى جۇقپالى اۋرۋ. الмاتىدا بيىل تءىركەلگەن 7 جاعداي, ونىڭ ءىشءىندە 4-ءىنءىڭ بالا ەكەندءىگءى, بۇل мبسەلەگە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەتتءىگءىن كءورسەتءىپ وتىر. بسءىرەسە, اتا-انالار мەن تبربيەشءىلەر اۋرۋدىڭ العاشقى بەلگءىلەرءىن دەر كەزءىندە تانىپ, мەديцينالىق كءوмەككە جءۇگءىنۋدءى داعدىعا اينالدىرۋى تيءىس.
اۋرۋدىڭ جىلداм ءوربيتءىن سيپاتىن ەسكەرە وتىرىپ, پروфيلاكتيكالىق شارالاردى بۇلجىتپاي ورىنداۋ — بر اداмنىڭ جاۋاپكەرشءىلءىگءى.