قازاقستاندا تۇسىرىلگەن فيلمنەن كىم كوبىرەك تابىس تابادى ؟ كينوتەاتر ما، الدە فيلمدەردى جاساۋشى ما؟ وتكەن اپتادان بەرى وسى سۇراق كينويندۋسترياداعى باستى تالقىعا اينالدى. ءماجىلىس دەپۋتاتى ەلنۇر بەيسەنبايەۆ ءىرى كينوتەاتر جەلىلەرىنىڭ كاسسالىق تۇسىمنەن الاتىن ۇلەسىن سىنعا الىپ، قازىرگى جۇيە فيلم وندىرىسىنە سالىنعان ينۆەستيسيانىڭ قايتارىمىنا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعانىن مالىمدەدى. بۇل پىكىر كينوتەاترلار مەن پروديۋسەرلەر اراسىنداعى بۇرىننان بار قايشىلىقتى اشىق دەڭگەيگە شىعارعانداي بولدى.
جاقىندا دەپۋتات كينو سالاسىنداعى جۇيەلى كەمشىلىكتەردى اتاپ، ءىرى كينوتەاتر جەلىلەرىنىڭ جۇمىسىن اشىق سىنعا الدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ەلدەگى كينوتەاترلار پروكاتتىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ كاسسالىق ءتۇسىمنىڭ 50 پايىزىن بىردەن الىپ وتىر. Aqshamnews.kz ءتىلشىسى وسى تاقىرىپتىڭ ءمان-جايىنا ءۇڭىلىپ كوردى.
دەپۋتات نەگە نارازى؟
ءماجىلىس دەپۋتاتى ەلنۇر بەيسەنبايەۆتىڭ ايتۋىنشا، كينوتەاترلار كاسسالىق تۇسىمدەگى ۇلەستى پايدادان ەمەس، جالپى تابىستان الادى. ال بۇل فيلم وندىرىسىنە كەتكەن شىعىن تولىق وتەلمەي جاتىپ، نەگىزگى تابىستىڭ ءبىر بولىگى پروكات يەلەرىنىڭ "قالتاسىنا" كەتۋگە الىپ كەلەدى.
“50 پايىز – پايدادان ەمەس، جالپى تۇسىمنەن الىنادى. ال ءفيلمنىڭ ءوزىن-وزى اقتاۋى ءۇشىن ونىڭ كاسساسى بولىنگەن بيۋدجەتتەن كەمىندە ءۇش ەسە كوپ بولۋى كەرەك. مۇنداي جاعداي قازاقستاندىق كينوبيزنەستى تۇنشىقتىرىپ وتىر”، – دەدى دەپۋتات.
ونىڭ سوزىنشە، رەجيسسەرلەر مەن پروديۋسەرلەر كينوتەاترلار تاراپىنان قىسىم كورۋدەن قورقىپ، اشىق شاعىمدانبايدى. سونىمەن قاتار فيلمدەردى پروكاتقا شىعارۋ ءۇشىن جارناما مەن ماركەتينگكە قوسىمشا تولەمدەر تالاپ ەتىلەتىنى، ءتىپتى “كولەڭكەلى جارنالار” بار ەكەنى تۋرالى دا اقپارات ايتىلادى.
ەرەكشە سىن مەملەكەتتىك قارجىعا تۇسىرىلگەن فيلمدەرگە قاتىستى بولدى. دەپۋتات “Qaitadan” ءفيلمىن مىسالعا كەلتىردى:
- ءفيلمنىڭ پروكاتتاعى تابىسى - 1 ملرد تەڭگەدەن استى؛
- كينوتەاترلار العان ۇلەس - 550 ملن تەڭگە؛
- مەملەكەت بولگەن قارجى - 190 ملن تەڭگە.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا، جەكە كينوتەاتر جەلىلەرى مەملەكەت ءوز ينۆەستيسياسىن قايتارماي تۇرىپ-اق، بىرنەشە ەسە كوپ تابىس تاۋىپ وتىر.
نارىقتاعى شوعىرلانۋ ماسەلەسى
ەلنۇر بەيسەنبايەۆتىڭ دەرەگىنشە، قازاقستانداعى كينونارىقتىڭ ەداۋىر بولىگى ساناۋلى ءىرى جەلىنىڭ قولىندا شوعىرلانعان:
Kinopark پەن Kinoplexx - كينوزالداردىڭ شامامەن 40%-ىن، Chaplin مەن Cinemax - ءىرى قالالارداعى نەگىزگى زالداردى باقىلايدى.
دەپۋتات بۇل جاعدايدى باسەكەنىڭ شەكتەلۋى دەپ باعالاپ، وعان باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگىن كينو سالاسىنداعى نارىقتىق قاتىناستارعا نازار اۋدارۋعا شاقىردى.
دەپۋتاتتىڭ پىكىرىنشە، كينوتەاترلار فيلم وندىرىسىنە كەتكەن شىعىن تولىق وتەلمەيىنشە، كاسسالىق تۇسىمنەن ۇلەس الماۋى كەرەك. ول اقش-تا قولدانىلاتىن “سىرعىمالى شكالا” جۇيەسىن مىسالعا كەلتىردى. بۇل مودەلدە پروكاتتىڭ العاشقى اپتالارىندا ستۋديالار كاسسالىق تابىستىڭ 70-90 پايىزىن الادى، كەيىن ۇلەس بىرتىندەپ تەڭەسەدى.
كينوتەاترلار نە دەيدى؟
ال “قازاقستان كينوتەاترلار اليانسى” دەپۋتاتتىڭ سىنىمەن كەلىسپەيدى. اليانس وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، كينوتەاتر بيزنەسى جوعارى كاپيتالدى قاجەت ەتەتىن سالا.
كينوتەاترلار عيماراتتاردى ۇستاۋعا، ەكران مەن دىبىس جۇيەسىنە، كرەسلولارعا، قاۋىپسىزدىك ينفراقۇرىلىمىنا جانە تەحنيكالىق جابدىقتاردى ءار 5-7 جىل سايىن جاڭارتۋعا تۇراقتى تۇردە ينۆەستيسيا سالادى. بۇل جابدىقتاردىڭ باسىم بولىگى ەۋروپا مەن اقش-تان شەتەل ۆاليۋتاسىنا ساتىپ الىنادى.
تەڭگە باعامىنىڭ اۋىتقۋى مەن كەدەندىك الىمداردىڭ ءوسۋى شىعىندى ارتتىرىپ وتىر. سوعان قاراماستان، قازاقستانداعى بيلەت باعاسى ورتا ەسەپپەن 2000-2500 تەڭگە، ياعني باتىس ەلدەرىنە قاراعاندا ەكى ەسەگە جۋىق ارزان.
كاسسالىق ءتۇسىم قالاي بولىنەدى؟
قازاقستاندا كينوتەاترلار كاسسالىق ءتۇسىمنىڭ 50 پايىزىن الادى. اليانس وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل حالىقارالىق تاجىريبەدەگى ەڭ تومەن كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى.
سالىستىرۋ ءۇشىن:
قىرعىزستان مەن وزبەكستاندا - 60-70%؛
رەسەيدە - 55-70%؛
ەۋروپادا - 50-60%؛
اقش-تا بلوكباستەرلەردىڭ العاشقى اپتاسىندا ديستريبيۋتورلار 60–65% الادى، كەيىن ۇلەس 50/50-گە تەڭەسەدى.
سونىمەن قاتار، قازاقستاندا كينوتەاترلارعا كورەرمەندەردىڭ سىرتتان تاماق پەن سۋسىن الىپ كىرۋىنە رۇقسات ەتىلگەن. بۇل كينوتەاترلاردىڭ نەگىزگى قوسىمشا تابىس كوزىن ايتارلىقتاي شەكتەيدى.
ماۋسىمدىق تاۋەكەل مەن پايدا
كينوتەاتر تابىسى جىل بويى بىركەلكى بولا بەرمەيدى. كورەرمەن كوپ كەلەتىن كەزەڭ نەبارى بىرنەشە ايعا عانا سوزىلادى. ال قالعان ۋاقىتتا زالدار بوسىراق بولىپ، تابىس ايتارلىقتاي ازايادى. وسىنداي كەزەڭدەردە كينوتەاترلار جالداۋ اقىسى، جالاقى جانە كوممۋنالدىق قىزمەتتەر سياقتى تۇراقتى شىعىندارىن بۇرىن جينالعان قارجى ەسەبىنەن وتەۋگە ءماجبۇر.
ورتا ەسەپپەن كينوتەاترلاردىڭ بارلىق شىعىنى تابىستىڭ 85-95 پايىزىن قۇرايدى. ال تازا پايدا - 8-15% شاماسىندا.
اليانس مالىمەتىنشە، كينوتەاتر ۇلەسىن 50%-دان تومەندەتۋ زالداردىڭ شىعىنعا ۇشىراۋىنا، بيلەت باعاسىنىڭ وسۋىنە، سەرۆيس پەن تەحنيكالىق ساپانىڭ تومەندەۋىنە جانە كينوتەاترلاردىڭ جابىلۋىنا الىپ كەلۋى مۇمكىن.
مەملەكەتتىك كينو سالاسىنداعى وڭ وزگەرىستەر
كەيىنگى جىلدارى قازاقستان كينويندۋسترياسىندا ىلگەرىلەۋ بار. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، 2025 جىلدىڭ ماڭىزدى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرى - “قازاقفيلم” كينوستۋدياسىنا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ قايتا جاندانۋى.
ستۋديا قازاق كينوسىنىڭ التىن قورىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرىپ كەلەدى. كەيىنگى 15 جىلدا العاش رەت كينوستۋديا عيماراتتارىن جاڭارتۋ جوباسى جەكەمەنشىك سەكتوردىڭ قاتىسۋىمەن جۇزەگە استى.
ۆەدومستۆو مالىمەتىنە ساي، ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعى وتكىزگەن كونكۋرس ناتيجەسىندە 16 جاڭا جوبا جەڭىمپاز اتاندى. 2025 جىلى پروكاتقا “90+1”، “تارلان”، “يگرومانكا”، “كاپيتان بايتاسوۆ”، “Qaitadan”، “التىن ادام” انيماسيالىق ءفيلمى جانە باسقا دا وتاندىق تۋىندىلار شىقتى.
وتاندىق فيلمدەر اقش، فرانسيا، يتاليا، جۇڭگو، رەسەي جانە وزگە ەلدەردە وتكەن حالىقارالىق فەستيۆالدەرگە قاتىسىپ، 30-دان استام بەدەلدى ماراپاتقا يە بولدى. قازاقستان كينوسىنىڭ كۇندەرى 15-تەن استام مەملەكەتتە ۇيىمداستىرىلدى.
وسىلايشا، قازاقستان كينويندۋسترياسىنداعى قازىرگى جاعداي ەكى تاراپتىڭ دا ءۋاجى بار ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. كينوتەاترلار قارجىلىق تۇراقتىلىق پەن جوعارى شىعىنداردى العا تارتسا، پروديۋسەرلەر مەن دەپۋتاتتار كاسسالىق ءتۇسىمدى ءبولۋدىڭ قازىرگى جۇيەسى ۇلتتىق كينونىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىرعانىن ايتادى.
بۇل رەتتە باستى سۇراق “كىم كوبىرەك تابىس تابادى؟” دەگەننەن گورى، “قازىرگى مودەل ۇلتتىق كينونىڭ تۇراقتى دامۋىنا مۇمكىندىك بەرە مە؟” دەگەن ماسەلەگە كەلىپ تىرەلەتىندەي. كينوتەاترلاردىڭ دا، وتاندىق كينو ءوندىرىسىنىڭ دە مۇددەسىن ەسكەرەتىن تەڭگەرىمدى شەشىم تابۋ ەندى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن سالالىق ديالوگتىڭ ناتيجەسىنە بايلانىستى بولماق.