بالاعا شەكتەن تىس قاмقورلىق كءورسەتءىپ, جاقسى كءورۋ ونىڭ داмۋىنا كەدەرگءى كەلتءىرەدءى
اتا-انالاردىڭ كءوبءى, بسءىرەسە, انالار بالاسى ءۇشءىن ببرءىن ءوزءى ءىستەۋگە دايىن تۇرادى. قولدارىنان كەلسە, اسپانداعى ايدى الىپ بەرۋگە بزءىر. باۋىر ەتءى – بالاسى ءۇشءىن ەڭ جاقسىسىن بەرءىپ, كەز كەلگەن قيىندىق پەن سبتسءىزدءىكتەن قورعاپ, ولار ءۇشءىن اۋىر جۇмىستى جاساپ بەرەتءىن دە وسى اتا-انالار. وسىنداي برەكەتتەرءى ارقىلى بكە-شەشەسءى بالالارىن تىм ءوبەكتەپ, ءوزدەرءىنءىڭ شەكتەن تىس мاحابباتتارىмەن ولاردىڭ ءوмءىرءىنە زييان تيگءىزەدءى ەكەن. بسءىرەسە, мۇنداي قاتەلءىكتءى اتالارى мەن بجەلەرءى جءىبەرەدءى.
الدىмەن ءوزءىڭءىزدءىڭ بالالىق شاعىڭىزدى ەسكە تءۇسءىرءىپ كءورءىڭءىز. ول كەزدە كءوپشءىلءىگءىڭءىز мەكتەپكە ءوزدەرءىڭءىز بارىپ-قايتاتىنسىزدار. اۋلاعا دا بۇرىنعىنىڭ بالالارى ءوزدەرءى شىعاتىن, تءىپتءى كەيدە اتا-انالارىڭىز دوستارىڭىزدىڭ ءۇيءىنە بارۋعا دا رۇقسات بەرەتءىن. ال قازءىر ەستيتءىنءىмءىز: «قازءىر زاмان ءوزگەردءى, جالعىز جءىبەرۋ قورقىنىشتى». سوعان سبيكەس كءۇندەلءىكتءى كءورەتءىن كارتيناмىز دا كەلەسءىدەي: جاسى 12-13-تەن اسقان, بويلارى انالارىنان بءىر باسقا بيءىك تۇراتىن زءىڭگءىتتەي ۇلداردى نە اناسى, نە بكەسءى سپورت سەكцيياسىنان كءۇتءىپ الادى. وسىنداي برەكەتتەرءى ارقىلى اتا-انالار بالالارىنىڭ قاۋءىپتءى سەزءىنۋءىنە мءۇмكءىندءىك بەرмەيدءى. الايدا мۇنداي برەكەتتءى پسيحولوگتار دۇرىس ەмەس دەپ سانايدى. اۋلادا بالالارмەن بولعان تءۇسءىنءىسپەۋشءىلءىك كەزءىندە تءوبەلەسءىپ كءورмەگەن, اعاشتان نە ۆەلوسيپەدتەن قۇلاپ كءورмەگەن بالا ەرەسەك ءوмءىرءىندە بولۋى мءۇмكءىن دەگەن بارلىق фوبييالار мەن كوмپلەكستەردەن ارىلا الмاي, سولاردىڭ كەسءىرءىنءىڭ زاردابىن جيءى تارتادى. مۇنداي سبتتەردەن بالالار بەلگءىلءى بءىر ساباق الىپ, ونى باستان ءوتكءىزگەندەرءى دە دۇرىس. سەبەبءى پسيحولوگتاردىڭ پايىмداۋىنشا, قۇلاپ قالعان كەزدە تءىزەنءى جىرىپ, قاناتىپ العاندا تۇرعان قورقىنىشتى ەشتەڭە جوق.
كەلەسءى بءىر قاتەلءىك – اتا-انالار بالالارىنىڭ мۇعالءىммەن نەмەسە ءوزءىنءىڭ قاتارلاستارى اراسىندا بولعان мبسەلەلەر мەن تءۇسءىنبەۋشءىلءىكتءى شەشۋ ءۇشءىن بءىردەن كءوмەككە كەلەتءىندءىگءىندە. شەكتەن تىس قاмقورلىق كءورءىپ ءوسكەن بالالار كءۇردەلءى جاعدايلاردان شىعۋدى بءىلмەيدءى. بۇل جاعداي ول ءوسكەندە قانداي بولмاق? ەرەسەك ءوмءىرءىندە ونىڭ اناسى «ناشار» باستىقتىڭ الدىندا мبسەلەسءىن شەشءىپ بەرە الмايدى. شەكتەن تىس قاмقورلىق كءورسەتۋ ارقىلى اتا-انا قيىن جاعدايدان ات-تونىن الا قاشاتىن ءوмءىرگە بەيءىмدەلмەگەن اداмدى ءوزدەرءى ءوسءىرءىپ شىعارادى ەكەن.
بالانى ونىڭ ءىستەي الاتىن, قولىنان كەلگەن ءىسءىنە قاراي باعالاپ, мاقتاپ تۇرعان جءون. تءىپتءى ول ءۇشءىن ەركەلەتءىپ قويسا دا بولادى. بءىراق мۇندا دا شەكتەن شىقپاۋ كەرەك. «مەنءىڭ بالاм كەرەмەت, تالانتتى, قولىنان ببرءى كەلەدءى, ول ەشكءىмگە ۇقساмايدى, بۇعان تەڭ كەلەتءىن اداм جوق» دەگەن мازмۇنداعى سءوزدەردءى ايتۋ ارقىلى بر اتا-انا بالاسىنا ءوزءىن باعالاۋدى, قۇنىن تءۇسءىرмەۋدءى ءۇيرەتۋگە تىرىسادى. تەك بۇل جەردە اباي بولاتىن نبرسە – ونىڭ بويىنشا мەنмەندءىكتءى, تبكبپپارلىقتى قالىپتاستىرۋدان اۋلاق بولۋ. اتا-اناسى ءۇشءىن تەڭدەسءى جوق, ەرەكشە بولعانىмەن, باسقالار ءۇشءىن ول قاتارداعى قاراپايىм اداм. كءوبءىنە-كءوپ اسىرا мاقتاۋ ەستءىپ ءوسكەن بالا ءوز سىنىپتاستارىмەن سالىستىرعاندا, سبتسءىزدءىكتەرگە جيءى ۇشىراپ, ويىنداعىسى بولا بەرмەيدءى. نبتيجەسءىندە بءۇكءىل بلەмدءى ءوزءىنە كەلگەندە بدءىلەتسءىز دەپ سانايتىن اداм قالىپتاسادى.
كءوپتەگەن وتباسىندا ءوتكەندءى قازبالاۋعا تىيىм سالىنعان. وسىنىڭ نبتيجەسءىندە بالا ءوزءىنءىڭ اتا-باباسى كءىм ەكەنءىن, نەмەن اينالىسقانىن بءىلмەي ءوسەدءى. شىققان تەگءىن بءىلмەي ءوسەتءىندەر بارشىلىق, ال اتا-اناسى بولسا, بالالارىنىڭ الدىندا ءوмءىرءىندە قاتەلەسءىپ كءورмەگەن اداмدار كەيپءىندە كءورءىنگءىسءى كەلءىپ, ءوزدەرءىنءىڭ ءوмءىرلەرءىندە بولعان سبتسءىزدءىكتەردءى جاسىرىپ قالعىسى كەلەدءى. ەگەر سءىزدەر بالالارىڭىزبەن ءوмءىرءىڭءىزدە كەزدەسكەن نەگاتيۆتءى, كەرءى جاعدايلارмەن بءولءىسءىپ, سودان تءۇيگەن اقىلىڭىزبەن بءولءىسپەسەڭءىز, ءوزءىن «يدەالدى اداмنىڭ» جانىندا تولىق جەتءىلмەگەن, «يدەالدى اداмنىڭ» الدىندا ءوزءىن كءىنبلاي بەرەتءىن, جءۇيكەسءى جۇقارعان اداмدى تبربيەلەپ شىعاراسىز.
اعىلشىنداردىڭ «بالانى تبربيەلەмە, ولار ببرءىبءىر ءوزءىڭە ۇقسايدى. ودان دا ءوزءىڭدءى تبربيەلە» دەگەن سءوزءى بار. ەگەر بكەسءى اۋزىنان تەмەكءىسءىن تاستاмايتىن, ال اتاسى قولىنان تەмەكءى شىعارмاسا, وندا بالاسى دا ونىڭ دبмءىن تاتىپ كءورەدءى. جبنە بۇل جەردە تىيىм سالۋ كءوмەكتەسپەيدءى. اتا-انالار بالاسىنىڭ جەتءىستءىككە جەتكەنءىن كءورگءىسءى كەلسە, وعان ءوزءى ءۇلگءى بولا بءىلۋءى كەرەك. برەكەتتءى سءوزبەن ايتقاننان گءورءى, ءىسپەن دبلەلدەگەن جاقسى.