الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى الماسحان سماتلايەۆ الماتى قالاسى ءماسليحاتىنىڭ سەسسياسىندا جاڭا «اتموسفەرالىق اۋانى قورعاۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» شەشىم جوباسىن ۇسىندى، - دەپ حابارلايدى Aqshamnews.kz.
اتالعان قۇجات - الماتى قالاسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ، اۋا ساپاسىنا اسەر ەتەتىن نەگىزگى لاستاۋ كوزدەرىن جۇيەلى تۇردە رەتتەۋگە ارنالعان قۇرال بولىپ تابىلادى جانە العاش رەت كولىك، III ساناتتاعى وبەكتىلەر، تومەن شىعارىندىلار ايماعى (LEZ) جانە ەكولوگيالىق مونيتورينگ تالاپتارىن ءبىر قۇقىقتىق مەحانيزمگە بىرىكتىرەدى.
الماتى قالاسىنداعى اتموسفەرالىق اۋانىڭ ساپاسى ەڭ وزەكتى ەكولوگيالىق ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى.
2024 جىلى الماتى اگلومەراسياسى بويىنشا شەكتى رۇقسات ەتىلگەن شىعارىندىلاردىڭ جيناقتى تومى ەسەپتەۋلەرى اياقتالدى.
ەسەپتەۋلەر ناتيجەسىندە:
- جالپى شىعارىندىلار كولەمى جىلىنا 225 مىڭ توننانى قۇرايدى؛
- ونىڭ 189 مىڭ تونناسى تىكەلەي الماتى قالاسىنا تيەسىلى.
بۇل قالا دەڭگەيىندە ارنايى، نىسانالى جانە نىسانالى ەرەكشەلەنەتىن ەكولوگيالىق تالاپتاردى ەنگىزۋدىڭ قاجەتتىلىگىن راستايدى.
سوڭعى جىلدارى الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگى نورماتيۆتىك بازانى جاقسارتۋ بويىنشا شارالار قابىلداعان بولاتىن.
ەكولوگيالىق كودەكس پەن «الماتى قالاسىنىڭ ەرەكشە مارتەبەسى تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ، ماسليحاتقا اتموسفەرالىق اۋانى قورعاۋ قاعيدالارىن ءوز قۇزىرەتىندە بەكىتۋ قۇقىعى بەرىلدى.
بۇل — مەگاپوليستىڭ ەرەكشەلىگىن ەسكەرە وتىرىپ، ەكولوگيالىق ساياسات قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ماڭىزدى قادام.
2024 جىلعى قازاننان باستاپ تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ ستانسيالارى ءۇشىن رۇقساتتىق ءتارتىپ ەنگىزىلدى.
2025 جىلعى قاڭتاردان باستاپ اۆتوكولىكتەردىڭ شىعارىندىلارىنىڭ نورمادان ارتىق بولۋىنا جاۋاپكەرشىلىك كۇشەيتىلدى: ەسكەرتۋ جويىلدى.
اكىمدىك الماتى قالاسىندا ەكولوگيالىق كودەكستىڭ 206-بابىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا اتموسفەرالىق اۋانى قورعاۋ قاعيدالارىن ازىرلەدى.
قاعيدالار ءتورت نەگىزگى بلوكتى قامتيدى:
1. كولىكتى پايدالانۋ ەرەجەلەرىن رەتتەۋ
2. III ساناتتاعى وبەكتىلەرگە قويىلاتىن ەكولوگيالىق تالاپتار
3. تومەن شىعارىندىلار ايماعىن (LEZ) ۇيىمداستىرۋ
4. مونيتورينگ، سيفرلاندىرۋ جانە قولايسىز مەتەوجاعدايلار (قمج) كەزىندە ارەكەت ەتۋ
وسىلايشا، قۇجات جەرگىلىكتى دەڭگەيدە قولدانىستاعى رەتتەۋ ولقىلىقتارىن جويادى.
قاعيدالار بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسىلگەن، قوعامدىق تالقىلاۋلار مەن بارلىق قاجەتتى ساراپتامالار وتكىزىلگەن، رەتتەۋشىلىك اسەردى تالداۋ جۇرگىزىلگەن جانە ق ر ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ كەلىسىمى الىنعان.
كولىكتەر جىلىنا شامامەن 112،7 مىڭ توننا شىعارىندىلاردى قالىپتاستىرادى، ونىڭ ىشىندە:
- ەۆرو-0 ەكولوگيالىق كلاسىنداعى كولىكتەر شىعارىندىلاردىڭ 84%-ىن قامتاماسىز ەتەدى.
قاعيدالار كوممۋنالدىق جانە جەكە اۆتوپاركتەرگە مىندەتتى ەكولوگيالىق تالاپتاردى ەنگىزەدى: قوزعالتقىشتىڭ بوس ءجۇرىس بولمايدى، شىعارىندىلاردى تازالاۋ قۇرالدارى قولدانىلادى، تۇراقتى ەسەپ بەرۋ جۇرگىزىلەدى.
ماقسات - اۆتوپاركتەردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەۆرو-5 جانە ودان جوعارى ستاندارتقا جاڭارتىپ، كەيىن گازبەن جۇرەتىن جانە ەلەكتر كولىكتەرىنە ءوتۋ ارقىلى شىعارىندىلاردى ازايتۋ.
III ساناتتاعى وبەكتىلەر اۋا ساپاسىن ايتارلىقتاي لاستايدى، ال شىعارىندىلاردى دەكلاراسيالاۋ فورمالدى سيپاتتا، تۇراقتى باقىلاۋ مەن ناقتى ەكولوگيالىق مونيتورينگ جوق.
سونىمەن قاتار، وبەكتىلەردى ساناتتاۋ كەزىندە جانە ەكولوگيالىق سكرينينگتەن وتپەۋ جاعدايلارى تىركەلەدى، بۇل رۇقساتتىق پروسەدۋرالار مەن باقىلاۋدان جالتارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قاعيدالار وسى جۇيەلىك ولقىلىقتاردى جويۋعا جانە كەشەندى رەتتەۋ مەن باقىلاۋدى ەنگىزۋگە باعىتتالعان.
قاعيدالار III ساناتتاعى وبەكتىلەردى فورمالدى دەكلاراسيادان ناقتى شىعارىندىلاردى باقىلاۋ رەجيمىنە كوشىرىپ مىندەتتى تازرتۋ، زەرتحانالىق ولشەۋلەر جانە ورىنعا بارىپ جۇرگىزىلەتىن ەكولوگيالىق ساراپتاما ەنگىزىلەدى.
شىعارىندى كوزدەرىن تازالاۋ قۇرىلعىلارىسىز پايدالانۋعا تىيىم سالىنادى، سونىمەن قاتار قاتتى وتىن مەن اعاش پەشتەردەن گاز وتىنىنا كەزەڭ-كەزەڭمەن كوشۋ ەنگىزىلەدى.
بۇل ارتىق اكىمشىلىك قىسىم قولدانباي شىعارىندىلاردى ءتيىمدى ازايتۋعا جانە ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋگە جاعداي جاسايدى،
الماتىدا شىعارىندىلاردى ازايتۋ ءۇشىن تومەن شىعارىندى ايماق (LEZ) كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزە وتىرىپ اۋماقتى بىرتىندەپ كەڭەيتۋ جوسپارلانعان.
بۇل ءتاسىل رەتتەۋ مەحانيزمدەرىن سىناۋعا، الەۋمەتتىك تاۋەكەلدەردى ازايتۋعا جانە تۇرعىندارعا شۇعىل شەكتەۋلەرسىز باسقارىلاتىن تالاپتارعا وتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
تومەن شىعارىندى ايماقتا ناقتى جانە تۇسىنىكتى تالاپتار ەنگىزىلەدى:
- گازبەن قامتىلعان اۋدانداردا قاتتى جانە سۇيىق وتىندى پايدالانۋ تىيىم؛
- قالدىقتاردى جاعۋعا جانە پيروتەحنيكانى قولدانۋعا تىيىم؛
- گەنەراتورلار مەن ارنايى تەحنيكادا تازالاۋ جۇيەلەرىن مىندەتتى تۇردە قولدانۋ؛
بارلىق تالاپتار قولدانىستاعى سانيتارلىق جانە ەكولوگيالىق نورمالارمەن ۇيلەستىرىلگەن.
تومەن شىعارىندى ايماقتا تەك ەكولوگيالىق تالاپتارعا ساي جانە شىعارىندىلاردى تەكسەرۋدەن وتكەن كولىكتەر عانا قوزعالا الادى.
ماقسات - جاڭا تىيىمدار ەنگىزۋ ەمەس، ەڭ لاستاۋشى كولىكتەردى جولدان الىپ تاستاۋ.
تەكسەرۋ ستاندارتتى تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ اياسىندا جۇرگىزىلەدى، قوسىمشا پروسەدۋرالار ەنگىزىلمەيدى. شىعارىندىلار ناقتى ولشەنەدى، دەرەكتەر اۆتوماتتى تۇردە تىركەلەدى جانە قولمەن وزگەرتىلمەيدى.
LEZ ايماعىندا ەكولوگيالىق نورمالارعا سايكەس كەلمەيتىن كولىكتى پايدالانۋ اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتى تۋدىرادى. سونىمەن قاتار، تۇرعىندار مەن بيزنەس ءۇشىن قوسىمشا قارجىلىق شىعىندار قاراستىرىلماعان - ەكولوگيالىق تەكسەرۋ ستاندارتتى تەحنيكالىق بايقاۋ قۇنىنا كىرەدى.
ەكولوگيالىق مونيتورينگ - اتموسفەرالىق اۋانىڭ ساپاسىن وبەكتيۆتى باعالاۋعا جانە قابىلدانعان شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن نەگىزگى قۇرال.
قاعيدالار اياسىندا مونيتورينگ ەكى باعىت بويىنشا جۇرگىزىلەدى:
ءبىرىنشى - ارنايى ەكولوگيالىق تالاپتاردىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ: بيزنەس پەن جەكە تۇرعىن ءۇي سەكتورىنان شىعارىندىلاردى ازايتۋ.
ەكىنشى - كولىك، اۋا ساپاسى جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق فاكتورلار بويىنشا كەشەندى تالداۋ نەگىزىندە نىسانالى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋدى باقىلاۋ.
نەگىزگى ماقسات - اۋا ساپاسىنىڭ وزگەرىسىن جانە ەكولوگيالىق مىندەتتەمەلەردىڭ ورىندالۋىن جۇيەلى ءارى اشىق باقىلاۋ، باسقارۋشىلىق شەشىمدەردى ناقتى دەرەكتەرگە سۇيەنىپ قابىلداۋ.
قاعيدالاردى ىسكە اسىرۋ جانە ولاردىڭ تيىمدىلىگىن وبەكتيۆتى باعالاۋ ءۇشىن اقپاراتتىق جۇيە قۇرىلادى. جۇيە - اتموسفەرالىق اۋانى باقىلاۋ جانە باسقارۋدىڭ ءبىرتۇتاس سيفرلىق قۇرالى بولادى.
بۇل قۇرال باقىلاۋ داچيكتەرىنىڭ دەرەكتەرىن بىرىكتىرەدى، قابىلدانعان شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن تالداۋعا، ەسەپتەر مەن اناليتيكالىق ماتەريالدار جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل باسقارۋشىلىق شەشىمدەردى ناقتى كورسەتكىشتەر نەگىزىندە قابىلداۋعا جول اشادى.
سونىمەن قاتار، جۇيە تۇرعىندارعا باعىتتالعان: ازاماتتار اقپارات الا الادى، ءوتىنىش بىلدىرە الادى جانە لاستاۋ كوزدەرى تۋرالى حابارلاي الادى. قاعيدالاردى ىسكە اسىرۋ بارىسى مەن قابىلدانعان شارالار تۋرالى تۇراقتى حابارلاندىرۋ قاراستىرىلعان.
اتموسفەرالىق اۋانى قورعاۋ قاعيدالارىن قابىلداۋ - الماتى قالاسىندا جۇيەلى ەكولوگيالىق ساياسات قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى كەزەڭى بولىپ كەلەدى.
قۇجات:
- ناقتى دەرەكتەر مەن ەسەپتەۋلەرگە نەگىزدەلگەن؛
- ەكولوگيالىق كودەكسكە سايكەس؛
- حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسكەرەدى؛
- شىعارىندىلاردى تۇراقتى تومەندەتۋگە قۇقىقتىق نەگىز جاسايدى.
"قاعيدالاردى بەكىتۋ ارقىلى ءبىز جەكەلەگەن شارالاردان باسقارىلاتىن، اشىق جانە ناتيجەلى اتموسفەرالىق اۋانى قورعاۋ جۇيەسىنە وتۋگە مۇمكىندىك الامىز. شەشىم جوباسىن قولداۋلارىڭىزدى سۇرايمىن"، - دەدى الماسحان سماتلايەۆ.