Osy kúní áleumettík jelíde kez kelgen dúnıení jarıyalap, ózgelermen bólísu qalypty qūbylysqa aınaldy. Típtí qajylyq saparynda qūlshylyqtan górí kontentke mán beretínder qatary kóbeıgendeı. Qasıettí mekenge joly túskender jasaǵan qūlshylyqtaryn jelíde jarıyalauǵa asyq...
Suret: áleumettík jelíden, kollaj
Būryn «Mekkege baryp kelíptí» degen áńgíme sırek estíletín. Qazír áleumettík jelílerdí ashsańyz, qajylyqtaǵy sátín, Qaǵbany aınalǵan kezín, qara tasty súıgen kezde kózderíne jas alǵandaryn foto jáne vıdeomen bólísíp jatqan ánshí-blogerler jeterlík. Ár sátín taspaǵa túsíretín mobılografy qasynda. Adamdar taptalyp qalatyndaı jaǵdaıda japa-tarmaǵaı qasıettí tasqa ūmtylǵanda ár sáttí taspaǵa túsíríp aludyń ózí qūlshylyqtan asyp túspese, kem emes. Sonda qūlshylyqty jarıya etu – paryzdy oryndau ma, álde kontent jasau ma?
Suret: áleumettík jelíden, kollaj
Qajylyq – Islamnyń bes paryzynyń bírí. Mūsylman balasyna ómírínde bír ret qajylyq jasau – Allanyń aldyndaǵy míndet. Dese de, dín mamandary júrekpen jasalatyn mūndaı qūlshylyqtyń maqtanǵa aınalyp, syrt kózge jarıya etíluín onsha qūptamaıdy.
Qazaqstan Mūsylmandary dínı basqarmasynyń sharıǵat jáne pátua bólímíníń mamany Elbek Tasbolatūly būl turaly bylaı deıdí:
«Mekkege adamdar ártúrlí maqsatpen barady. Keıbírí saǵynyshpen qaıta-qaıta barsa, ol qūptalady. Al endí bíreuler maqtan úshín barady. Būl dūrys emes, típtí kúnáǵa sebep boluy múmkín. Shamasy jetpeı, óz otbasyn, aınalasyn qıyndyqqa qaldyryp baratyndar da bar. Mūndaı áreketter de qūptalmaıdy».
Demek, qajylyq – bíreuge kórsetu úshín emes, shynaıy yqylaspen sauap úshín jasalatyn ǵıbadat.
Shymkent qalasy bas ımamynyń orynbasary Mūhamedjan Estemírovtíń de būl máselege qatysty píkírí ūqsas:
«Qazír qajylyq sertıfıkatyn toıda syılap júrgenderdí kóríp júrmíz. Būl – ıgí nıetten tuǵan áreket boluy múmkín. Bíraq qajylyqqa baratyn adam arnaıy daıyndyqtan ótuí tıís. Umraǵa da jıí baryp júrgender kóp. Bír barǵan soń, ekínshísínde eńbek adamyn nemese jastardy jíberu – úlken sauap».
Al belgílí ımam Nūrlan Baıjígítūly qajylyqtan keıín dín nasıhattauǵa kírísíp, top jınap, kompanıya ashatyndarǵa alańdaıdy:
«Dínı úkímdí tek arnaıy dínı bílímí bar adam aıtuy kerek. Qajylyqtan soń sharıǵat máselesíne aralasu – qauíptí úrdís. Dín – tereń ílím. Ony tek maman jetkízuí tıís».
Qajylyq pen umranyń aıyrmashylyǵy qandaı?
Qajylyq – zul-hıjja aıynda ǵana óteletín paryz qūlshylyq. Al umra – jyldyń kez kelgen uaqytynda jasalatyn «kíshí qajylyq». Qos qūlshylyq bír jerde jasalǵanymen, dárejesí bírdeı emes.
Belgílí díntanushy, teolog, ūstaz Arman Quanyshbaevtyń píkírínshe, «umra – qajylyqtan górí, kóbíne zıyarat sıpatty amal». Onyń kíshí qajylyq dep ataluynyń mání de osynda.
Qajylyqta Arafa tauynda tūru, Mūzdalıfada túneu, Mınada bírneshe kún bolu sekíldí rásímder bar. Būl amaldar qajylyqty kemínde tórt kúnge sozady. Al umra bírneshe saǵat íshínde ayaqtaluy múmkín.
Qajylyqtyń «támáttu» túrínde adam áuelí umra jasap, keıín paryz qajylyǵyn óteıdí. Būl – úlken sauapqa keneludíń múmkíndígí.
Qajylyqqa baru ońaı ma?
Iá, búgínde qajylyqqa jol ashyq. Túrlí turıstík agenttíkter qyzmet kórsetíp, qajylarǵa arnaıy gıdter jol bastap júredí. Eger 1991 jyly Qazaqstannan nebárí 21 adam qajylyqqa attansa, búgínde būl kórsetkísh bírneshe myńǵa jettí. Bıyldyń ózínde 4 500 otandasymyz qajylyq paryzyn ótegen.
Alaıda sońǵy jyldary qajylyq saparyn bızneske, típtí alayaqtyqqa aınaldyrǵandar da kezdestí. Osydan bírer jyl būryn Almatyda Kausar Travel kompanıyasy qajylyqqa baramyz degen 57 adamdy jolda qaldyrǵany este. Ár qajydan kemínde 1000 dollar alyp, uáde etken saparyn oryndamaı, bíraz adamdy san soqtyryp ketken edí.
Bıyl, qańtar aıynda osyǵan ūqsas jaǵdaı qaıtalandy. «Jazıra Trevel» atty turıstík fırma 180 adamdy qasıettí mekenge aparamyz dep aldap, aqyr sońynda qarajattan da, qajylyqtan da «qaqty».
Qajylyq qūny qansha?
Ǵalamtordaǵy aqparatqa júgínsek, kíshí qajylyq, yaǵnı Umra saparyna «Standart» paket (9-14 kún) qūny - 700 myń - 1mln. teńge aralyǵynda. Endí bír turıstík fırmalarda būl baǵa 2 mln 900 myńnan bastalyp, 4 mln.300 myńnan asady eken. Al úlken qajylyqtyń ortasha baǵasy 3 mln.teńgeden bastalyp, 7 mln teńgege deıín jetuí múmkín.
Qajylyq – sayahat emes
Qajylyqty bızneske aınaldyrmau kerek. Būl – dín mamandarynyń ortaq píkírí. Qajylyq – bíreuge kórsetu nemese maqtan úshín jasalatyn sayahat ta emes. Sondyqtan da ony shynaıylyqpen, dínı sauattylyqpen jáne jauapkershílíkpen atqarǵan abzal.
Qajylyq – bes paryzdyń bírí. Būl qūlshylyqtyń syrtqy sánínen būryn, íshkí máníne úńílu mańyzdy. Jan men júrek arqyly jasalǵan qūlshylyq qana Allanyń razylyǵyna jetkízedí. Al maqtan úshín jasalǵan amal – bos áureshílík.