Jaz aıy balalardyń emín-erkín asyr salyp oınaıtyn mezgílí. Ókíníshke qaraı osyndaı sátterde oqys jaǵdaılarǵa ūshyrap qalatyn baldyrǵandar da az emes. Máselen, kúıíp qaluy, jaraqattanuy, bıíkten qūlap nemese suǵa batyp ketuí de múmkín. Sondyqtan bírínshí kezekte ata-ana qyraǵy boluy kerek. Balalardyń aman boluy úshín qandaı erejelerdí qatań ūstau kerek? Būl jónínde №21 emhananyń «Damu jáne erte aralasu ortalyǵy» bólímshesíníń aǵa medbıkesí A.Aıdarova tolyǵyraq aıtyp beredí.
BIÍKTEN QŪLAP KETPESÍN
Balany terezesí ashyq bólmede bír sekundqa da qarausyz qaldyrmau kerek. Ata-ana terezege ornatylǵan moskıt tory da eshqashan qorǵanysh bolmaıtynyn bílu kerek. Sondaı-aq, bírde-bír úı jıhazy terezege jaqyn bolmaǵany abzal. Máselen, bala kereuet ne ústelge shyǵyp terezení ashyp aluy múmkín. Kíshkentaı balanyń terezeníń qalaı ashylatynyn bílmegení jón. Terezeníń kílttengení jaqsy.
KÚIÍP QALMASYN
Balalardy asúıde jalǵyz qaldyrmańyz. Tamaq ístep tūryp balany qolyńyzda ūstamańyz. Náreste oınap otyrǵan jerde ystyq sūıyqtyqtar men taǵamdar tūrmasyn. Dastarhannyń shetínen tartyp qalyp, ústíne ystyq tamaq tógílíp ketpeuín qadaǵalau kerek.
Balany shomyldyrar aldynda vannadaǵy sudyń temperaturasyn alaqanmen emes, shyntaqpen tekseríńíz. Elektr rozetkalaryn jabatyn qondyrǵy ornatyńyz. Kúndelíktí tūrmysta qoldanylatyn hımıyalyq zattar, síríńkeler, tez tūtanatyn sūıyqtyqtar (qazandy, bítelíp qalǵan rakovınany tazartuǵa, maıdy ketíruge arnalǵan jáne t .b.) balalardyń qoly jetpeıtín, qūlyptanatyn jerde boluy kerek. Balany kólíkte jalǵyz qaldyrmańyz.
SUDAN SAQTANYŃYZ
Juynatyn bólmede kíshkentaı balany qarausyz qaldyrmańyz, típtí bír mınutqa da bolmaıdy. Erte jastan júzuge úıretíńíz. Ashyq suda balaǵa sáıkes kúrtesheler kıgízgen dūrys. Ūńǵymalardy, tsısternalardy, su bóshkelerín míndettí túrde jáne myqtap jabyńyz
JOLDA ABAI BOLYŃYZ
Trotuarda júrgende balanyń oń jaǵynda júríńíz. Eresek adam jol jaqta boluy kerek. Balany qolynan ūstap júru qajet. Joldan ótetín kezde toqtap, joldy tekseríp alyńyz. Balaǵa joldy ekí jaǵynan tekseríp, baǵdarshamnyń túsíne, qozǵalatyn mashınalarǵa nazar audaru kerek ekenín túsíndíríńíz.
Eń qauíptí kólík – tūrǵan kólík. Bala ony qauípsíz dep oılap, artqy jaǵynan óte bergende basqa kólíktíń astyna túsíp qaluy múmkín. Balamen jolǵa shyqpas būryn, aldyn-ala kóshení, tūrǵan kólíktí teksermeı, alǵa júrmeńíz.
Árqashan baladan būryn kólíkten bírínshí bolyp shyǵyńyz, áıtpese bala qūlap qaluy nemese jolǵa shyǵyp ketuí múmkín. Balaǵa trotuardyń shetínde tūrmaı, ayaldama aımaǵynda abaı boluǵa úıretíńíz. Eger ol shaǵylysatyn jolaqtary nemese arnaıy shaǵylystyrǵyshtary bar neon tústí kıím kıgen bolsa, balany syrtta kóru ońaıyraq bolady.
Mototsıkl men velosıpedpen júrgende, balalar míndettí túrde qauípsízdík dulyǵasyn jáne basqa qorǵanys qūraldaryn qoldanuy kerek.
Balany kólíkte tek artqy oryndyqta jáne arnaıy oryndyqta tasymaldauǵa bolady. Statıstıkaǵa súıensek, balany avtokresloda tasymaldau ólímge ákeletín jaraqat alu múmkíndígín 75%-ǵa tómendetedí.
Ata-ana! Esíńízde bolsyn, síz bala úshín úlgí jáne bedeldí adamsyz, sondyqtan oǵan kúndelíktí tūrmysta jáne syrtta júrgende qauípsízdík tártíbíníń qarapaıym erejelerín úıretíp júruden jalyqpańyz.