بيىلعى باراات ءتۇنىن مۇسىلمان جۇرتشىلىعى بۇگىنگى تۇندە قارسى الادى. يسلام كۇنتىزبەسى بويىنشا بۇل ءتۇن شاعبان ايىنىڭ 15-ىنە سايكەس كەلەدى. ايدىڭ تۋۋىنا بايلانىستى كۇن جىل سايىن وزگەرىپ وتىرادى جانە كەيبىر ەلدەردە ءبىر كۇن ايىرماشىلىق بولۋى مۇمكىن.
بۇل ءتۇن يسلام داستۇرىندە ايرىقشا ماڭىزعا يە. سول سەبەپتى مۇسىلماندار باراات ءتۇنىن رۋحاني تازارۋ، وتكەنگە ەسەپ بەرۋ جانە الداعى رامازان ايىنا دايىندىق كەزەڭى رەتىندە وتكىزەدى.
باراات ءتۇنىنىڭ ءمانى نەدە؟
باراات ءتۇنى كەي دەرەكتەردە ءلايلاتۋل-باراا نەمەسە شاب-ە-باراات دەپ اتالادى. بۇل اتاۋلار «كەشىرىمگە بولەنۋ ءتۇنى»، «امان قالۋ ءتۇنى» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. ءدىني سەنىم بويىنشا، ءدال وسى ءتۇنى اللانىڭ مەيىرىمى كەڭەيىپ، شىن ىقىلاسپەن تاۋبە ەتكەن پەندەلەردىڭ كۇنالارى كەشىرىلەدى.
كەي يسلام عۇلامالارى بۇل ءتۇنى ادامنىڭ ءبىر جىل ىشىندەگى نەسىبەسى، ءومىر جولىنداعى سىناقتارى بەلگىلەنۋى مۇمكىن ەكەنىن دە ايتادى. وسىعان بايلانىستى باراات ءتۇنى مۇسىلماندار ءۇشىن دۇعا مەن قۇلشىلىقتى كوبەيتۋگە بەرىلگەن ەرەكشە مۇمكىندىك سانالادى.
باراات – ءبىر جىلدىق (اجال، دۇنيەدەن ءوتۋ، ريزىق-نەسىبە ت.ب) تاعدىر جازىلاتىن ءتۇن. ايشا (اللا ودان رازى بولسىن) انامىزدان كەلگەن ريۋاياتتا پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ايشا انامىزعا: «بۇل ءتۇننىڭ، ياعني شاعبان ايىنىڭ ورتاسىنداعى قانداي ءتۇن ەكەنىن بىلەسىڭ بە؟» – دەپ سۇرادى. مەن: «ول تۇندە نە بولادى؟» – دەدىم. سوندا پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «بۇل تۇندە سول جىلى دۇنيەگە كەلەتىندەر جانە سول جىلى دۇنيەدەن وتەتىندەر جازىلادى. ول ءتۇنى پەندەلەردىڭ امالدارى كوتەرىلىپ، ريزىقتارى بەلگىلەنەدى»، – دەدى.
بۇل ءتۇنى قانداي امالدار جاساۋ كەرەك؟
باراات تۇنىنە قاتىستى ءدىن تۇرعىسىنان قاتاڭ مىندەتتەلگەن راسىمدەر جوق. دەگەنمەن، ءناپىل عيباداتتار مەن يگى ىستەردى ارتتىرۋ قۇپتالادى. ادەتتە مۇسىلماندار مىناداي امالدارعا ءمان بەرەدى:
• ءناپىل ناماز وقۋ. پارىز نامازداردى ۋاقىتىندا ورىنداپ، ءتۇننىڭ ءبىر بولىگىن قوسىمشا قۇلشىلىقپەن وتكىزۋ ۇسىنىلادى. قۇران وقىپ، كەشىرىم تىلەۋ – ساۋاپتى ءىس.
• جاماعاتپەن نامازعا قاتىسۋ. ەر ادامدار ءۇشىن قۇپتان جانە تاڭ نامازىن جاماعاتپەن وقۋ ابزال امالداردىڭ قاتارىندا.
• دۇعا جاساۋ. بۇل ءتۇنى وزىڭىزگە عانا ەمەس، اتا-اناڭىزعا، وتباسىڭىزعا، جاقىندارىڭىزعا اماندىق تىلەپ دۇعا ەتكەن ءجون.
• ساداقا بەرۋ. مۇقتاج جاندارعا كومەكتەسۋ، قايىرىمدىلىق قورلارىنا ۇلەس قوسۋ – ۇلكەن ساۋاپ. قازىرگى تاڭدا مۇنى ونلاين قىزمەتتەر ارقىلى دا جۇزەگە اسىرۋعا بولادى.
• تاۋبە ەتىپ، كەشىرۋ. وتكەن قاتەلىكتەردى مويىنداپ، شىنايى تاۋبە ەتۋ، سونداي-اق بىرەۋگە وكپە-رەنىش بولسا، ونى كەشىرۋ رۋحاني تازالىققا جول اشادى.
• تۋىستىق قارىم-قاتىناستى نىعايتۋ. جاقىن جاندارمەن حابارلاسىپ، جاعدايىن سۇراۋ، اۋىرعان ادامدارعا كوڭىل ايتۋ دا ساۋاپتى امال سانالادى.
• زىكىر مەن سالاۋات ايتۋ. اللانى ەسكە الىپ، پايعامبارعا (س.ع.س.) سالاۋات ايتۋ بۇل ءتۇننىڭ رۋحىنا ساي كەلەدى.
• ورازا ۇستاۋ. شاعبان ايىنىڭ 15-كۇنى ورازا ۇستاۋعا رۇقسات ەتىلەدى. كوپشىلىك كۇندىز ورازا ۇستاپ، ءتۇنىن قۇلشىلىقپەن وتكىزۋدى ءجون كورەدى.
قانداي ارەكەتتەن ساق بولعان ءجون؟
باراات ءتۇنى كوڭىل كوتەرۋ مەن دۋمانعا ارنالماعان. بۇل ءتۇنى ارتىق اڭگىمە ايتىپ، ويىن-ساۋىق ۇيىمداستىرۋعا بولمايدى، كەرىسىنشە، تىنىشتىق ساقتاپ، ويلانۋ مەن عيباداتقا باسىمدىق بەرگەن دۇرىس.
سونىمەن قاتار وسەك ايتۋ، اشۋ مەن كەك ساقتاۋ، تۋىستارمەن اراز بولۋ، وزگەگە كورسەتۋ ءۇشىن عانا قۇلشىلىق جاساۋ سەكىلدى ارەكەتتەردەن اۋلاق بولعان ءجون.
ءدىن عالىمدارىنىڭ ايتۋىنشا، شىنايى نيەتسىز جاسالعان عيباداتتىڭ ساۋابى از بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان بۇل ءتۇنى ادامنىڭ ىشكى ىقىلاسى مەن نيەتى ەرەكشە ءرول اتقارادى.
ءتۇيىن
باراات ءتۇنى – مىندەتتەن گورى مۇمكىندىك بەرەتىن رۋحاني كەزەڭ. بۇل ءتۇن ءار ادامعا وز-وزىنە ەسەپ بەرىپ، جۇرەگىن تازارتىپ، جاراتقاننان كەشىرىم سۇراۋعا جول اشادى. سوندىقتان باراات ءتۇنىن تىنىشتىقتا، دۇعا مەن ىزگى امالدارعا ارناپ وتكىزۋگە كەڭەس بەرىلەدى.