تاۋەلسىز الەۋمەتتىك زەرتتەۋگە قاتىسقان قازاقستاندىقتاردىڭ باسىم كوپشىلىگىكونستيتۋسيالىق رەفورمانى قولداپ وتىر.ازاماتتار سونداي-اق ۇسىنىلعان وزگەرىستەردەنجەكە ءال-اۋقاتى مەن جالپى ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ جاقسارۋىن كۇتەدى. بۇل تۋرالى ق رپرەزيدەنتى جانىنداعى قازاقستاننىڭستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭديرەكتورى جاندوس شايماردانوۆكونستيتۋسيالىق كوميسسيانىڭ كەزەكتىوتىرىسىندا حابارلادى.
جاندوس شايماردانوۆ اۋقىمدى رەفورمابويىنشا جۇمىس 2025 جىلدىڭ قازان ايىندا باستالعانىن جانە ازاماتتاردان تىكەلەي كەرىبايلانىس الۋمەن قاتار ءجۇرگەنىن ەسكە سالدى.
ماسەلەن، كونستيتۋسيالىق كوميسسيانىڭجۇمىسى باستالعان كەزدە ازاماتتار، زاڭگەر-عالىمدار، ساراپشىلار، ساياسي پارتيالاردان جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردان 2 مىڭناناستام باستاماشىل ۇسىنىستار كەلىپ ءتۇسكەن.
ق ر جاڭا كونستيتۋسياسى جوباسىنىڭ اشىقجاريالانۋى دا ەركىن قوعامدىق پىكىرتالاسقاۇلاستى. eOtinish پلاتفورماسى ارقىلىوتىنىشتەر ءالى دە ءتۇسىپ جاتىر. ولاردىڭ سانى 4مىڭنان استى.
«ازاماتتاردىڭ سۇراقتارى مەنباستامالارىن تۇتاستاي العاندا ءۇش نەگىزگىباعىت بويىنشا توپتاستىرۋعا بولادى، ولارجۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمانىڭ سىندارلى جانەوڭ قابىلدانىپ جاتقانىن كورسەتەدى»، – دەپاتاپ ءوتتى قسزي ديرەكتورى.
ونىڭ ايتۋىنشا، قوعامدا اتا زاڭدىقابىلداۋ تۇرعىسىندا كوزقاراس وزگەرىپ كەلە جاتقانى بايقالادى. ماسەلەن، ازاماتتاردىڭەداۋىر بولىگى ءۇشىن كونستيتۋسيا بيلىكورگاندارىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن رەتتەيتىن زاڭدىقۇجات رەتىندە عانا ەمەس، سونىمەن قاتار مەملەكەتتىڭ قۇندىلىق باعدارلارىن، دامۋپرينسيپتەرىن بەلگىلەيتىن نەگىزدەمەلىك ءماتىنرەتىندە قابىلدانىپ وتىر.
«ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىنە قاراساق، ولاركونستيتۋسيالىق نورمالاردىڭ قولدانبالىماڭىزى بولادى، كۇندەلىكتى ومىرگە، الەۋمەتتىكادىلەتتىلىككە جانە مەملەكەتتىك شەشىمدەردىڭساپاسىنا اسەر ەتەدى دەپ كۇتۋدە»، - دەدىجاندوس شايماردانوۆ.
ول ۇسىنىستاردىڭ ەكىنشى توپتاماسىنداقۇقىق پەن ادىلەتتىلىكتىڭ ءۇستەمدىگى قاعيداتتارىننىعايتۋدىڭ، سونداي-اق ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنىم مەن ءبارىنىڭ زاڭ الدىنداعى تەڭدىگىنىڭنەگىزى رەتىندە «زاڭ جانە تءارتىپ» ءتاسىلىن دايەكتىتۇردە جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ وتىلگەنىن ايتتى.
«ازاماتتاردىڭ ەداۋىر بولىگى ءۇشىن اتا زاڭادامنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭباسىمدىعىن قالاي بەكىتىپ، ولاردى قورعاۋدىڭتۇسىنىكتى جانە ءبىرىڭعاي ەرەجەلەرىنقالىپتاستىراتىنى شەشۋشى مانگە يە.كونستيتۋسيا بۇل تۇرعىدا جەكە باس بوستاندىعىمەن ۇلتتىق مۇددەلەر اراسىنداعى تەڭگەرىمدىقامتاماسىز ەتەتىن قۇرال رەتىندەقاراستىرىلادى»، - دەدى قسزي ديرەكتورى.
سونىمەن بىرگە ول مۇددەلەر تەڭگەرىمى ماسەلەسى حالىقتى ادام قۇقىقتارى مەنبوستاندىقتارى تۇرعىسىنان عانا ەمەس، سونىمەن قاتار حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرمەن ۇلتتىق زاڭناما تۇرعىسىنان دا تولعاندىراتىنىن ايتتى.
«سونداي-اق ءبىرقاتار ازاماتتار مەملەكەتتىكءتىلدىڭ مارتەبەسى تۋرالى ماسەلەگە نازاراۋدارۋدا. جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىندا قازاقءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل رەتىندە ناقتى بەكىتىلگەن»، -دەپ اتاپ ءوتتى جاندوس شايماردانوۆ.
قسزي ديرەكتورىنىڭ ايتۋىنشا، پىكىرتالاستىڭ تاعى ءبىر باعىتى – مەملەكەت پەنءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ زايىرلى سيپاتىن بەكىتۋ.
«كوپتەگەن جىلدار بويى قوعامدا ءدىننىڭمەملەكەتتەن ينستيتۋسيونالدىق تۇرعىدا ءبولۋگە دەگەن سۇرانىس قالىپتاستى. بۇل سۇرانىسقا جاۋاپ رەتىندە كونستيتۋسيا ءدىندىمەملەكەتتەن ءبولۋدى ۇسىنادى»، – دەدى ول.
جاڭا كونستيتۋسيانىڭ جوباسىندازايىرلىلىق عىلىمعا، يننوۆاسياعا جانەادامي كاپيتالدى قالىپتاستىرۋعا باسىمدىقبەرەتىن زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندامىتۋدىڭ قاجەتتى شارتى رەتىندە بەلگىلەندى.
«قوعامدىق پىكىر» ينستيتۋتى جاريالاعانالەۋمەتتانۋ زەرتتەۋءى ناتيجەلەرى ساۋالناماعاقاتىسقانداردىڭ 79%-ى جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردى ۋاقتىلى دەپ سانايتىنىن كورسەتىپ وتىر. ازاماتتاردىڭ ەداۋىر بولىگىكونستيتۋسيالىق وزگەرىستەردى جەكە ءال-اۋقات پەنءومىر ساپاسىنىڭ جاقسارۋىمەن تىكەلەيبايلانىستىرادى. رەسپوندەنتتەردىڭ 65%-ى ۇسىنىلعان وزگەرىستەر ولاردىڭ ومىرىنە وڭ اسەرەتەتىنىنە سەنەدى»، - دەدى جاندوس شايماردانوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا، ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ باسىم كوپشىلىگى – رەسپوندەنتتەردىڭ 78%-ى كونستيتۋسيالىقرەفورماعا قولداۋ ءبىلدىرگەن.
«تاۋەلسىز الەۋمەتتىك زەرتتەۋ ناتيجەلەرىكورسەتكەندەي، كونستيتۋسيالىق رەفورماازاماتتاردى كەڭىنەن تارتۋعا جانە قوعامدىققولداۋعا نەگىزدەلگەن»، - دەپ قورىتىندىلادىقسزي ديرەكتورى.