جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىندا مەملەكەتتىك قۇرىلىم ماسەلەلەرىمەن قاتار، مەنشىككە قاتىستى نورمالار مەن ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ تەتىكتەرىن مازمۇندىق تۇرعىدا جاڭارتۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن.
بۇل تۋرالى رەفورمالار جونىندەگى پارلامەنتتىك جۇمىس كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى، ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەملەكەت جانە قۇقىق تەورياسى مەن تاريحى، كونستيتۋسيالىق جانە اكىمشىلىك قۇقىق كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى، زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى الۋا يبرايەۆا باياندادى، - دەپ حابارلايدى Aqshamnews.kz.
مەنشىك تۋرالى ەرەجەنىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسى ماڭىزدى وزگەرىستىڭ ءبىرى بولدى. بۇعان دەيىن كونستيتۋسيادا «مەنشىك مىندەت جۇكتەيدى» قاعيداتى بەكىتىلىپ، ونىڭ يگىلىككە قىزمەت ەتۋى ءتيىس ەكەنى كورسەتىلسە، ەندى بۇل نورما ناقتى ءارى كەڭ تۇردە اشىلعان. كونستيتۋسيا جوباسىنىڭ 9-بابىندا مەنشىك قوعامعا، ادامعا قىزمەت ەتىپ، قورشاعان ورتاعا زيان كەلتىرمەۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ وتكەن.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، وسىلايشا مەنشىك يەسىنىڭ الەۋمەتتىك جانە ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىگى كۇشەيتىلەدى.
«مەنشىك يەسى ءوز قۇقىقتارىن جۇزەگە اسىرا وتىرىپ، جوعارى دەڭگەيدەگى جاۋاپكەرشىلىكتى دە ءوز موينىنا الادى. بۇل — جەكە مۇددەلەر مەن قوعامدىق يگىلىك اراسىنداعى نەعۇرلىم تەڭگەرىمدى قاتىناستار مودەلىن قالىپتاستىرۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام»، — دەپ اتاپ ءوتتى الۋا يبرايەۆا.
وزگەرىستەردىڭ تاعى ءبىر قاعيداتتىق بلوگى ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ كەپىلدىكتەرىنە قاتىستى. كونستيتۋسيا جوباسىندا بۇرىن سوت ءىسىن جۇرگىزۋ قاعيداتتارىنا جاتقىزىلعان ءبىرقاتار ەرەجەلەر ەندى تىكەلەي ادامنىڭ نەگىزگى قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى بولىمىنە ەنگىزىلگەن.
اتاپ ايتقاندا، بازالىق قۇقىقتىق كەپىلدىكتەر تۋرالى ءسوز بولىپ وتىر: ءار ادامنىڭ تىڭدالۋعا قۇقىعى بار، وزىنە قويىلاتىن تالاپتار تۋرالى تولىق ءارى انىق اقپارات الۋعا، ىقتيمال شەكتەۋلەردىڭ نەمەسە تالاپتاردىڭ نەگىزىن بىلۋگە قۇقىلى. ياعني، اقپاراتتاندىرىلۋ قۇقىعى مەن ءادىل قارالۋ قۇقىعى ازامات مارتەبەسىنىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە بەكىتىلەدى.
ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، بۇل قاعيداتتاردى قۇقىقتار مەن بوستاندىقتار بولىمىنە كوشىرۋ ولاردىڭ كونستيتۋسيالىق مارتەبەسىن كۇشەيتىپ، تۇلعانى قورعاۋدىڭ باسىمدىعىن ايقىندايدى.
وسىلايشا، جاڭا كونستيتۋسيا جوباسى مەنشىك يەلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا عانا ەمەس، ازاماتتاردىڭ پروسەستىك كەپىلدىكتەرىن نىعايتۋعا دا باسىمدىق بەرىپ، ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدى كونستيتۋسيالىق رەتتەۋدىڭ اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيىنە كوتەرەدى.