قوعامدىق كەڭىستىكتە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋسياسىنىڭ جوباسى بەلسەندى تۇردە تالقىلانىپ جاتىر. قۇجات نەگە «جاڭا كونستيتۋسيا» دەپ اتالادى؟ ونىڭ نەسى جاڭا جانە قوعامعا نە بەرەدى؟
رەفورمالار جونىندەگى پارلامەنتتىك جۇمىس كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى، ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەملەكەت جانە قۇقىق تەورياسى مەن تاريحى، كونستيتۋسيالىق جانە اكىمشىلىك قۇقىق كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى، زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى الۋا يبرايەۆا وسىعان جاۋاپ بەردى.
ونىڭ ايتۋىنشا، قۇجاتتىڭ جاڭا نەمەسە جاڭارتىلعان مارتەبەسى تۋرالى ماسەلە ناقتى قۇقىقتىق نەگىزگە يە.
«قۇقىقتىق اكتىلەر تۋرالى زاڭعا سايكەس، قولدانىستاعى نورماتيۆتىك قۇجاتقا 30–50 پايىزدان استام وزگەرىس پەن تولىقتىرۋ ەنگىزىلگەن جاعدايدا، ونىڭ جاڭا رەداكسياسى قابىلدانادى»، — دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى الۋا سالامات قىزى.
باستاپقىدا اڭگىمە پارلامەنتتىك رەفورما تۋرالى بولعان. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2025 جىلعى قازان ايىنداعى وكىمىمەن قۇرىلعان جۇمىس كوميسسياسى جارتى جىلدان استام ۋاقىت بويى ۇسىنىس ازىرلەۋمەن اينالىستى. وسى كەزەڭدە كونستيتۋسياعا وزگەرىس پەن تولىقتىرۋ ەنگىزۋدى تالقىلاعان التى وتىرىس وتكىزىلدى.
الايدا كەيىننەن پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن قۇرىلعان كونستيتۋسيالىق كوميسسيانىڭ جۇمىسى بارىسىندا جەكەلەگەن تۇزەتۋمەن شەكتەلمەي، نەگىزگى زاڭدى جۇيەلى تۇردە جاڭارتۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
الۋا يبرايەۆانىڭ پىكىرىنشە، بۇل تەك نورمالاردى تەحنيكالىق تۇرعىدا تۇزەتۋ ەمەس، بيلىك ينستيتۋتتارى اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى جانە ولاردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن قايتا پايىمداۋ. جاڭا كونستيتۋسيا ساياسي جانە قوعامدىق سۇرانىسقا جاۋاپ بەرەتىن ينستيتۋسيونالدىق وزگەرىستەردى بەكىتۋگە باعىتتالعان.
تالقىلانىپ وتىرعان قۇجات جەكەلەگەن تۇزەتۋلەر جيىنتىعى ەمەس، مەملەكەتتىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن كەشەندى تۇردە ترانسفورماسيالاۋ بولدى. سوندىقتان ول قوعامدىق تالقىلاۋعا جاڭا كونستيتۋسيا رەتىندە ۇسىنىلدى.