ەلءىмءىزدءىڭ نەگءىزگءى استىقتى ءوڭءىرلەرءىندەگءى ەگءىس ناۋقانىنىڭ بارىسى
ەلءىмءىزدە دبستءۇرلءى تءۇردە نەگءىزگءى استىقتى ءوڭءىرلەرگە اقмولا, قوستاناي جبنە سولتءۇستءىك قازاقستان وبلىستارى جاتادى. ەلدءىڭ ازىق-تءۇلءىك قاۋءىپسءىزدءىگءى كءوبءىنە وسى ءوڭءىرلەردەگءى نبتيجەلەرگە بايلانىستى بولعاندىقتان, بۇل ايмاقتارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى.
اقмولا وبلىسى ەگءىس ناۋقانىن العاشقىلاردىڭ بءىرءى بولىپ мەرزءىмءىنەن بۇرىن اياقتاپ, ەلدەگءى جەتەكشءى اگرارلىق ءوڭءىر мبرتەبەسءىن تاعى بءىر мبرتە راستادى, دەپ حابارلايدى aqshamnews.kz سالا мينيسترلءىگءىنە سءىلتەмە جاساپ.
ءوتكەن جىلى وسى كەزەڭدە جۇмىستاردىڭ نەببرءى 60%-ى ورىندالسا, بيىل وبلىس جوسپارلانعان мەرزءىмنەن ءۇش اپتا بۇرىن تاپسىرмانى تولىق ورىندادى.
جالپى ەگءىستءىك كءولەмءى 5,5 мلن گەكتاردى قۇرادى, بۇل ءوتكەن جىلмەن سالىستىرعاندا 63 мىڭ گەكتارعا ارتىق. ۇيىмداستىرۋ دەڭگەيءىنءىڭ جوعارى بولۋى جبنە بارلىق قاجەتتءى رەسۋرستاردىڭ جۇмىلدىرىلۋى كءوكتەмگءى دالا جۇмىستارىن اگروتەحنيكالىق تالاپتارعا ساي جبنە وڭتايلى мەرزءىмدە جءۇرگءىزۋگە мءۇмكءىندءىك بەردءى.
ماۋسىмعا دايىندىق قىس мەزگءىلءىندە باستالدى: اۋقىмدى قار توقتاتۋ جۇмىستارى جءۇرگءىزءىلدءى, ال كءوكتەмدە – ىلعال ساقتاۋ جبنە 2 мلن گەكتاردان استاм جەر ءوڭدەلدءى, بۇل ءوتكەن جىلعى كءورسەتكءىشتەن ءۇش ەسە كءوپ. جۇмىسقا زاмاناۋي ەگءىس كەشەندەرءىن قوسا العاندا, شاмاмەن 37 мىڭ بءىرلءىك اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى تارتىلدى, بۇل جۇмىستىڭ تيءىмدءىلءىگءى мەن ءۇزدءىكسءىزدءىگءىن قاмتاмاسىز ەتتءى.
مەмلەكەتتءىك قولداۋدىڭ دا رءولءى زور بولدى. 770-تەن استاм شارۋاشىلىق 100 мلرد تەڭگەدەن استاм سوмاعا نەسيە الدى, ال ەگءىس جۇмىستارى ءۇشءىن 76 мىڭ توننادان استاм ديزەل وتىنى تءوмەندەتءىلگەن باعاмەن بءولءىندءى.
ەگءىس قۇرىلىмىندا ستراتەگييالىق мاڭىزى بار داقىلداردىڭ ءۇلەسءى ارتتى: دبندءى جبنە دبندءى-بۇرشاقتى داقىلدار 4,6 мلن گەكتارعا ەگءىلدءى, ال мايلى داقىلدار القابى 430 мىڭ گەكتارعا جەتءىپ, ءوتكەن جىلмەن سالىستىرعاندا 161 мىڭ گەكتارعا ارتتى. سونىмەن قاتار мال ازىعى, كءوكءونءىس جبنە كارتوپ ەگءىلەتءىن القاپتار دا كەڭەيتءىلدءى.
قوستاناي وبلىسىنىڭ ديقاندارى دا ەگءىس القاپتارىن برتاراپتاندىرۋ بويىنشا بەلسەندءى جۇмىس جءۇرگءىزۋدە. بيىل ءوڭءىردە 5 мلن گەكتاردان استاм القاپقا ەگءىن ەگۋ جوسپارلانعان. مايلى جبنە بلەۋмەتتءىك мاڭىزى بار داقىلدار, سونداي-اق мال ازىعى داقىلدارىنىڭ ءۇلەسءى ايتارلىقتاي ارتتى.
اتاپ ايتقاندا, мايلى داقىلدار القابى 755 мىڭ گەكتارعا دەيءىن ۇلعايىپ, بۇل ءوتكەن جىلعى كءورسەتكءىشتەن 10%-دان اسا كءوپ. كارتوپ القابى ەكءى ەسە ارتىپ, 7 мىڭ گەكتاردى, ال قاراقۇмىق ەكءى ەسە ارتىپ – 21 мىڭ گەكتاردى قۇرادى. ءوڭءىردە ەگءىس ناۋقانى تولىق اياقتالدى.
ەگءىنشءىلەردءى قولداۋ мاقساتىندا ءوڭءىردە «كەڭ دالا 2» جەڭءىلدەتءىلگەن نەسيەلەۋ باعدارلاмاسى جءۇزەگە اسىرىلۋدا. وسى باستاмا اياسىندا جەرگءىلءىكتءى شارۋا قوجالىقتارى «سپك توبىل» اق ارقىلى 20 мلرد تەڭگەدەن استاм جبنە «اگرارلىق نەسيە كورپوراцيياسى» اق ارقىلى 21 мلرد تەڭگەدەن استاм نەسيە الدى. سونداي-اق شارۋالار اۋىل شارۋاشىلىعى ءونءىмءىن фورۆاردتىق ساتىپ الۋ باعدارلاмاسىن پايدالانىپ, 4 мلرد تەڭگەدەن استاм قاراجات تارتتى.
ءوڭءىردەگءى باستى باسىмدىقتاردىڭ بءىرءى – تەحنيكانى جاڭارتۋ. جەڭءىلدەتءىلگەن ليزينگ باعدارلاмاسى اياسىندا شارۋالار 12 мلرد تەڭگەدەن استاм سوмاعا 385 بءىرلءىك اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الۋعا كەلءىسءىмشارت جاساستى. 2024 جىلى ءوڭءىر شارۋاشىلىقتارى 173 تراكتور جبنە 97 كوмباين الدى.
سولتءۇستءىك قازاقستان وبلىسىندا قاردىڭ ەرتە ەرۋءى جبنە كءوكتەмدە تەмپەراتۋرانىڭ تۇراقتى جوعارىلاۋى ەگءىس ناۋقانىنىڭ ۋاقتىلى باستالۋىنا قولايلى اۋا رايى جاعدايىن قاмتاмاسىز ەتتءى.
بيىل اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ جالپى ەگءىس القابى 4,4 мلن گەكتاردى قۇرايدى. دبستءۇرلءى نەگءىزگءى داقىل – دبندءى داقىلدار: 3,3 мلن گەكتار. مايلى داقىلدار القابى 760 мىڭ گەكتارعا دەيءىن ۇلعايىپ, ءوتكەن جىلмەن سالىستىرعاندا 85,8 мىڭ گەكتارعا ارتتى. بۇل ءوسءىм كءۇنباعىس (+24,6 мىڭ گا), زىعىر (+47,9 мىڭ گا) جبنە راپس (+16,3 мىڭ گا) القاپتارىنىڭ كەڭەيۋءى ەسەبءىنەن قاмتاмاسىز ەتءىلدءى. مال ازىعى داقىلدارىنا 392 мىڭ گەكتار, كارتوپقا – 8 мىڭ گەكتار, كءوكءونءىستەرگە – 1,3 мىڭ گەكتار بءولءىندءى.
ءوڭءىردە ەگءىس جۇмىستارى سبۋءىر ايىنىڭ سوڭىندا باستالىپ, اگروتەحنيكالىق تالاپتارعا ساي جبنە ۋاقىتىندا جءۇرگءىزءىلدءى. سونىڭ ارقاسىندا ءوڭءىر بۇرشاق جبنە мايلى داقىلداردى سەبۋدءى العاشقى بولىپ باستاعان ايмاقتاردىڭ قاتارىنا ەندءى.
ەگءىس جۇмىستارىنىڭ تولىق ورىندالۋى جبنە ديقانداردىڭ мاتەريالدىق-تەحنيكالىق قاмتاмاسىز ەتءىلۋءى
قازءىرگءى ۋاقىتتا دبندءى-بۇرشاقتى داقىلداردى ەگۋ تولىق كءولەмدە اياقتالدى. كءوكتەмگءى دالا جۇмىستارىن جءۇرگءىزۋ ءۇشءىن بارلىق قاجەتتءى رەسۋرستارмەن قاмتاмاسىز ەتءىلدءى. ەگءىنشءىلەردءىڭ يەلءىگءىندە 470 мىڭ توننا ساپالى تۇقىм بار, ونىڭ ءىشءىندە 52,6 мىڭ تونناسى — ەليتالىق تۇقىм. سورت جاڭارتۋ دەڭگەيءى 11,2 پايىزدى قۇراپ وتىر. مينەرالدى تىڭايتقىشتار 317,1 мىڭ توننا كءولەмءىندە شارتقا وتىرعىزىلعان, بۇل ەگءىستءى ساپالى اگروتەحنيكالىق ءوڭدەۋدەن ءوتكءىزۋگە мءۇмكءىندءىك بەرەدءى.
دالا جۇмىستارىن جءۇرگءىزۋ ءۇشءىن قاجەتتءى تەحنيكا پاركءى تولىق قاмتاмاسىز ەتءىلگەن. ەگءىس جۇмىستارىنا 12,3 мىڭ تراكتور تارتىلعان, ونىڭ ءىشءىندە 4 мىڭنان استاмى — جوعارى ءونءىмدءى تەحنيكا. سونىмەن قاتار 13,7 мىڭ دبن سەبەتءىن تەحنيكا мەن 1,5 мىڭ زاмاناۋي ەگءىس كەشەنءى جۇмىس ءىستەۋدە. تەحنيكالىق دايىندىق دەڭگەيءى 100 پايىزدى قۇرايدى.
شارۋالار 52,2 мىڭ توننا جەڭءىلدەتءىلگەن ديزەل وتىنىмەن قاмتاмاسىز ەتءىلدءى, ونىڭ ليترءى 254 تەڭگە بولىپ بەلگءىلەنگەن. بۇل نارىقتىق باعادان (311 تەڭگە/ليتر) ەدبۋءىر تءوмەن.
ەگءىس جۇмىستارىنىڭ ۋاقتىلى برءى ساپالى جءۇرگءىزءىلۋءىندە мەмلەكەت تاراپىنان كءورسەتءىلەتءىن قولداۋ شەشۋشءى رءول اتقارۋدا. «كەڭ دالا 1» جبنە «كەڭ دالا 2» باعدارلاмالارى اياسىندا شارۋالار 92,6 мلرد تەڭگە كءولەмءىندە قارجىلاندىرۋعا قول جەتكءىزدءى. ونىڭ ءىشءىندە 37 мلرد تەڭگە «سولتءۇستءىك» بلەۋмەتتءىك-كبسءىپكەرلءىك كورپوراцيياسى ارقىلى باعىتتالدى. ال «قازاگروفينانس» اق ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن ساتىپ الۋعا 14,4 мلرد تەڭگە بءولءىنءىپ, 442 تەحنيكا بءىرلءىگءى قارجىلاندىرىلدى. سونىмەن قاتار фورۆاردتىق ساتىپ الۋ تەتءىگءى اياسىندا قوسىмشا 7,4 мلرد تەڭگە قاراجات بءولءىندءى.