بۇگىن – كەڭەستىك مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، ءۇش مارتە سوسياليستىك ەڭبەك ەرى، قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، كەڭەس داۋىرىندە ەڭ بيىك ساياسي لاۋازىمعا يە بولعان العاشقى قازاق دىنمۇحاممەد احمەت ۇلى قونايەۆتىڭ تۋعان كۇنى.
كەڭەس داۋىرىندە ونداعان جىل بويى بيلىكتىڭ ەڭ جوعارعى ساتىسىندا وتىرعان دىنمۇحاممەد قونايەۆتىڭ اتى بايلىقپەن ەمەس، قاراپايىمدىلىقپەن اتالادى. ول جوعارى لاۋازىم يەسى بولا تۇرا، ءومىرىنىڭ سوڭىندا دا حالىقپەن بىرگە قاراپايىم تىرشىلىك كەشتى. بۇل ماتەريالدا قونايەۆتىڭ رەسمي ءومىربايانىندا كوپ ايتىلا بەرمەيتىن، ءبىراق ونىڭ تۇلعاسىن تەرەڭىرەك تانىتاتىن دەرەكتەر توپتاستىرىلدى.
قاراپايىم ءومىر سالتى – سانالى تاڭداۋ
دىنمۇحاممەد قونايەۆ قىزمەتتە جۇرگەن كەزىندە مەملەكەتتىك داچادا تۇرسا دا، قىزمەتتەن كەتكەن سوڭ سول ۇيدەن باس تارتىپ، الماتىداعى شاعىن پاتەردە ءومىر سۇرگەن.
ونىڭ جەكە مەنشىگىندە قىمبات كولىك، ۆيللا نەمەسە شەتەلدەگى مۇلىك بولماعان.
زامانداستارىنىڭ ايتۋىنشا، ۇيىندەگى جيھاز دا اسا قاراپايىم بولعان، ءسان-سالتاناتقا قىزىقپاعان.
«بيلىك – ۋاقىتشا، ال حالىقتىڭ سەنىمى – ماڭگى»، دەگەن ءسوز قونايەۆتىڭ ومىرلىك ۇستانىمىن سيپاتتايدى.
جەكە باقىلاۋ: ءبارىن كوزىمەن كورگەن باسشى
قونايەۆ قاعازداعى ەسەپكە عانا سەنبەگەن.
كەنىشتەرگە، اۋىلدارعا، زاۋىتتارعا كۇتپەگەن ۋاقىتتا بارىپ، جاعدايدى ءوز كوزىمەن كورگەن.
وسى مىنەزى ءۇشىن كەيبىر شەنەۋنىكتەر ودان سەسكەنىپ، ال قاراپايىم جۇمىسشىلار ەرەكشە قۇرمەتتەگەن.
قاراپايىم ەڭبەك ادامىمەن ەركىن سويلەسىپ، ونىڭ ماسەلەسىن تىكەلەي تىڭداي بىلگەن.
قاتاڭ، ءبىراق كەك ساقتاماعان
قونايەۆ تالاپشىل باسشى بولعان.
الايدا قىزمەتتەن العان ادامعا ءومىر بويى وشىكپەگەن، كەيىن قايتا جۇمىسقا ورالۋىنا مۇمكىندىك بەرگەن جاعدايلار دا كەزدەسكەن.
ول ءۇشىن باستى ولشەم – ادالدىق پەن كاسىبيلىك.
قازاق كادرلارىن وسىرگەن تۇلعا
بۇل – قونايەۆتىڭ تاريحي رولىندەگى ەڭ ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى.
ونىڭ تۇسىندا:
قازاقتان شىققان ينجەنەرلەر، عالىمدار، دارىگەرلەر كوبەيدى
رەسپۋبليكادا جۇزدەگەن قازاق مەكتەبى مەن جوو اشىلدى
باسشىلىق قىزمەتتەرگە جەرگىلىكتى ماماندار تارتىلدى
كەيىن تاۋەلسىز قازاقستاندى باسقارعان كوپتەگەن تۇلعالار قونايەۆ مەكتەبىنەن وتكەن.
جەكە تراگەدياسى
قونايەۆ پەن جارى زۋحرا ءشارىپ قىزىنىڭ بالاسى بولماعان.
بۇل – ونىڭ ومىرىندەگى ەڭ ۇلكەن جەكە قايعىسى.
سوعان قاراماستان، ول بۇل تاقىرىپتى كوپشىلىككە جاريا ەتپەي، جەكە مۇڭىن ەل ىسىنە ارالاستىرماعان.
حالىق نەگە ونى ءالى كۇنگە دەيىن ساعىنادى؟
سەبەپ بىرەۋ عانا ەمەس:
الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق
جۇمىس پەن بىلىمگە قولجەتىمدىلىك
باسشى مەن حالىق اراسىنداعى الشاقتىقتىڭ ازدىعى
ۇلتتىق مۇددەنى مۇمكىندىگىنشە قورعاۋى
سوندىقتان حالىق جادىندا قونايەۆ قاتاڭ ساياساتكەر ەمەس، ءادىل باسشى رەتىندە قالدى.
قىزىقتى اقپاراتتار:
دىنمۇحامەد قونايەۆ – سسرو دا ەڭ بيىك ساياسي لاۋازىمعا يە بولعان العاشقى قازاق.
ول سسرو-نىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىن باسقاراتىن 15 مۇشەلىك پوليتبيۋرو مۇشەسى بولعان.
وتباسىندا 11 بالانىڭ 4ء-ىنشىسى.
بويى - 198 سم. 46 ولشەمدەگى اياق كيىم كيگەن.
ءحوببيى: قارۋ-جاراق كوللەكسيالاعان، اڭشىلىقتى ۇناتقان.
قونايەۆتىڭ جەكە كۇزەتشىلەرى بولماعان.
باسقالار جەكە كۇزەتشىمەن جۇرگەندە، قونايەۆ جاي عانا تاڭەرتەڭ جۇمىسىنا جاياۋ بارىپ كەلىپ جۇرگەن. اكادەميك شەنى ءۇشىن 340 رۋبلدىك تولەماقىدان باس تارتقان.
شاعىن پاتەرىندە (ءقازىر مۇراجاي) 24 جىل ءومىر سۇرگەن، پاتەردىڭ اۋدانى 200 كۆ.م
كەزىندە لەونيد برەجنيەۆ (سسرو باسشىسى) الماتىعا ءبىرىنشى رەت كەلىپ، قونايەۆتىڭ ۇيىندە قوناقتا بولادى، پاتەرىن ارالاپ كورىپ: "بار دۇنيەڭ وسى ما؟"- دەپ تاڭدانىپتى.