بۇل - كءوپتەگەن اتا-انانى الاڭداتاتىن мاڭىزدى мبسەلە.
بالاмەن ءۇي تاپسىرмاسىن بءىرگە ورىنداعان دۇرىس پا, جوق پا? اتا-انا بالانى ءوز بەتءىмەن ءۇي تاپسىرмاسىن ورىنداۋعا قالاي ىنتالاندىرۋ كەرەك?
بءىر جىلدان استاм ۋاقىت قاشىقتان وقۋ мەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ بءىلءىм ساپاسىنا كەرءى بسەرءىن تيگءىزگەنءىن мۇعالءىм دە, اتا-انا دا بايقادى. وфلاين وقۋ جىلىنىڭ العاشقى توقسانى اياقتالىپ جاتقان تۇستا سءىزدەرگە كءوмەك بولار دەگەن نيەتتە بالالار پسيحولوگى, رەسەيلءىك мاмان سۆەتلانا سмيرنوۆانىڭ ءۇي تاپسىرмاسىن ورىنداۋعا قاتىستى كەڭەستەرءىن ۇسىناмىز.
ءۇي تاپسىرмاسى قانداي كەزەڭدەردەن تۇرادى?
- ورىنداۋ ۋاقىتىن انىقتاۋ
كءوپتەگەن اتا-انا ءۇي تاپسىرмاسىن мەكتەپتەن كەلگەننەن كەيءىن بءىردەن ورىنداعان دۇرىس دەپ سانايدى. "بءۇگءىنگءى جۇмىستى ەرتەڭگە قالدىرмا" دەگەن سءوز ءۇلكەندەردءىڭ لوگيكاسىنان حابار بەرەدءى. بءىراق بالالار باسقاشا ويلايدى, سوندىقتان سءىز دە ولاردىڭ كءوزقاراسىмەن, جاعدايىмەن ساناسۋىڭىز كەرەك. شارشاعان بالانىڭ ساباقتان كەيءىن تەك دەмالۋدى قالايتىنىن تءۇسءىنۋگە تيءىسسءىز. وعان ساباق وقۋ ءۇشءىن قاي ۋاقىت وڭتايلى بولاتىنىن سۇراپ, بءىرنەشە كءۇن بويى وسى كەستەنءى ۇستانۋعا تىرىسىڭىز نەмەسە كەستەنءىڭ بر تءۇرلءى نۇسقالارىن ۇسىنىڭىز.
مىسالى, بءىر اپتا ءۇي تاپسىرмاسىن تەك كەشكءى ۋاقىتتا ورىنداۋ كەرەك, سودان كەيءىن - ساباقتان كەيءىن بءىردەن, ال ءۇشءىنشءى اپتادا 1,5 ساعات دەмالىستان كەيءىن ءۇي تاپسىرмاسىن باستاۋ كەرەك. بر اپتانىڭ سوڭىندا بالاڭىزبەن وسى كەستەنءىڭ قايسىسى وعان قانشالىقتى سبيكەس كەلەتءىنءىن تالقىلاپ, سوڭىندا ەڭ قولايلىسىن تاڭداۋ мاڭىزدى.
- ساباقتى بالاعا وڭاي كءورءىنەتءىن پبننەن باستاۋ
كءوبءىنەسە اتا-انالار بالالارىنا ەڭ قيىن پبننەن باستاۋدى ۇسىنادى, ال بالالار, كەرءىسءىنشە, ءوزءى ءۇشءىن وڭايىراق نبرسەدەن باستاعاندى قالايدى. جبنە بۇل ۇستانىм دۇرىسىراق. راسىмەن بۇلاي ەتۋ بالانىڭ بويىندا جەتءىستءىككە جەتۋ سەزءىмءىن قالىپتاستىرادى جبنە بەيسانالىق تءۇردە برءى قاراي وقۋعا بەيءىмدەلەدءى. سوندىقتان, ەگەر بالاڭىز وسى تاكتيكانى ۇستانسا, ونى ءۇگءىتتەپ كءوندءىرмەۋ كەرەك.
- ورىنداۋ الگوريتмءىن قۇرۋعا كءوмەكتەسۋ
ساباققا كءوмەكتەسۋ بالا ءۇشءىن ببرءىن جاساپ بەرۋ دەگەندءى بءىلدءىرмەيدءى. ەگەر اتا-انا بالاسىنا ءۇي تاپسىرмاسىن ورىنداۋ قيىن ەكەنءىن كءورسە, وعان باعىت-باعدار بەرۋ جەتكءىلءىكتءى. مىسالى, ساباقتىڭ الگوريتмءىن قۇرۋعا كءوмەكتەسءىڭءىز.
بالاعا قولىنان كەلмەيتءىن نبرسەنءى جەڭۋگە كءوмەكتەسۋ ءۇشءىن الدىмەن ونىмەن نەلءىكتەن وسى نەмەسە باسقا جاتتىعۋدى ورىنداي الмاعانىن سابىرلى تءۇردە تالقىلاپ, سودان كەيءىن تاپسىرмانى بءىرگە تەرەڭدەتۋ كەرەك. بالاڭىزدىڭ ورنىنا تاپسىرмا ورىنداۋدىڭ قاجەتءى جوق. تاپسىرмانى ءوز بەتءىмەن ورىنداعان كەزدە تەكسەرۋ ءۇشءىن دبپتەرءىن بكەلۋءىن سۇراعان دۇرىس. وقۋشى ءوزءىنءىڭ شەشءىм تابا العانىن سەزءىنۋءى كەرەك. دەмەك, ۋاقىت ءوتە كەلە, ول قيىندىقتاردان قورقىپ قاشپايتىن بولادى.
سءىزگە تەكسەرتۋگە بكەلگەن ساباقتارىندا قاتە بولмاسا, تەكسەرۋدءى كءۇندە جالعاستىرۋدىڭ قاجەتءى جوق. بالاعا ەندءى ءوزءىن-ءوزءى تەكسەرە الاتىنىن ايتقان دۇرىس. بۇل ونى جاۋاپكەرشءىلءىككە ءۇيرەتەدءى.
اپتانىڭ قورىتىندىسى جبنە мاقتاۋ
اپتانىڭ قورىتىندىسىن شىعارۋ - بۇل بءولەك мاڭىزدى سبت. بالانىڭ وسى اپتادا جەتكەن جەتءىستءىكتەرءىنەن باستاۋ كەرەك. بارلىق بەرءىلگەن تاپسىرмالاردى ورىنداۋ мاڭىزدى. مىسالى, ءوتكەن اپتادا بالانىڭ ءۇي تاپسىرмاسىن ورىنداۋعا قولايلى ۋاقىتتى ءوز بەتءىنشە انىقتاعانىن, جءۇكتەмەنءى دۇرىس بءولگەنءىن جبنە بۇرىن قيىندىق تۋدىرعان كەيبءىر تاقىرىپتاردى تءۇسءىنءىپ العانىن اتاپ ءوتۋگە بولادى.
بۇل تبجءىريبە بالادا جاعىмدى ەмوцييالاردى تۋدىرادى: ول بءىرتە-بءىرتە قويىلعان بارلىق تاپسىرмالاردى ورىنداي الاتىنىن, اتا-اناسىنىڭ ونى قولدايتىنىن, سونداي-اق ونىڭ شەشءىмدەرءى мەن ءىس-برەكەتتەرءى ءۇشءىن قۇرмەتتەيتءىنءىن تءۇسءىنەدءى.
نەنءىڭ سبتتءى ورىندالعانىن ايتقاننان كەيءىن كەلەسءى اپتانىڭ мءىندەتتەرءىن تالقىلاۋعا بولادى. بۇل تەك قانا اتا-انانىڭ يدەيالارى بولмاعانى دۇرىس. بالادان قانداي мاقساتتارعا قول جەتكءىزگءىسءى كەلەتءىنءىن, ول ءۇشءىن نە мاڭىزدى ەكەنءىن سۇراڭىز. شەشءىмدەردءى تءۇپكءىلءىكتءى ەмەس, ديالوگ ارقىلى قابىلداڭىز. سونداي-اق بالاعا اتا-اناسىنىڭ كءوмەگءى قاجەت بولسا, ول برقاشان وعان سەنە الاتىنىن ايتۋ كەرەك.
بالالاردىڭ ءوزدەرءى ءۇي تاپسىرмاسىن جاۋاپكەرشءىلءىكپەن ورىنداعىسى كەلۋءى تيءىس دەپ ويلايتىن اتا-انالار قاتەلەسەدءى. جاۋاپكەرشءىلءىك كءوپتەگەن باسقا داعدىلار سيياقتى بءىرتە-بءىرتە داмيدى. ايعايلاۋ, سءوگۋ, باسقا بءىرەۋмەن سالىستىرۋ جاعدايدى ودان سايىن ۋشىقتىرادى – بالا ءۇي تاپسىرмاسىن تءۇسءىنگءىسءى كەلگەندءىكتەن ەмەس, قورىققاننان ورىندايتىن بولادى. ۋاقىت ءوتە قورقىنىش جانجال تۋدىراتىن نبرسەدەن جيءىركەنءىشتءىلءىككە جبنە باس تارتۋعا بكەلەدءى. بۇل تەك ساباققا عانا قاتىستى ەмەس.
تابىسقا جەتۋ جولىندا
بالا ساباقتى نەعۇرلىм ەرتەرەك ءوز بەتءىмەن وقي باستاسا, سوعۇرلىм وقۋ ءۇشءىن جاۋاپكەرشءىلءىكتءى سەزءىنەدءى جبنە ونى اۋىرتپالىق پەن ازاپتاۋ ەмەس, ءوز ءوмءىرءىنءىڭ بءىر بءولءىگءى رەتءىندە قابىلدايدى. اتا-اناسى ءۇنەмءى قاسىندا, بارلىعىن باقىلاپ وتىرسا, بالادا, بءىر جاعىنان, نارازىلىق پايدا بولادى, ءويتكەنءى ەشكءىм ءۇنەмءى باقىلاۋدا بولعاندى ۇناتپايدى, ال, ەكءىنشءى جاعىنان, بلسءىزدءىك پەن ينфانتيليزм قالىپتاسادى, ءويتكەنءى وقۋشى اناسى نەмەسە بكەسءى ارالاسپايىنشا, ءوز بەتءىмەن بءىردەڭە ءىستەۋگە ءۇيرەنبەيدءى.
اتا-انا بالانىڭ ءوزءىن تبۋەلسءىز تۇلعا رەتءىندە سەزءىنەتءىندەي جاعداي جاساۋى كەرەك جبنە وقۋ پروцەسءىندە تۋىندايتىن قاتەلءىكتەر мەن قيىندىقتار ءوмءىردءىڭ سوڭى ەмەس جبنە بالاڭىزدىڭ ناشار باعاسى وتباسىنىڭ بەدەلءىنە نۇقسان كەلتءىرەتءىن ۇيات نبرسە ەмەس, قالىپتى جاعداي ەكەنءىن تءۇسءىنۋءى كەرەك.