«QazStandart» RMK-nyń Almaty men oblys boıynsha bólimshesi Óńirlik komýnıkasıalar qyzmetinde byltyrǵy jumysyn qorytyndylady, - dep habarlaıdy Aqshamnews.kz.
Bólimshe dırektory Rýslan Bekqojın ólshemderdiń dáldigi abstraktili ǵylym emes, saýdada, medısınada, ónerkásip pen óńirdiń ár turǵynynyń kúndelikti ómirindegi senimniń negizi ekenin atap ótti.
Adam bazardan et satyp alarda tarazy dál ólsheıdi dep oılaıdy. Elektr energıasyna tólem jasaǵanda eseptegishtiń adal eseptegenine senedi. Kóligine janarmaı quıǵanda dál quıǵanyn qalaıdy. Emhanada qan qysymyn ólshegende, qurylǵy qatelespeýi kerek, óıtkeni dıagnoz ben emdeý jaǵy soǵan táýeldi. Osyǵan metrologıalyq qamtamasyz etý júıesi jaýap beredi.
«Kópshilik bizdiń jumys tarazy men eseptegishterdi tekserýmen aspaıdy dep oılaıdy. Alaıda barlyǵy memlekettik etalondardan bastalady. Olar búkil ólsheý júıesiniń absolútti negizi. Eger etalon dál bolmasa, odan keıingi barlyq tizbek mánin joǵaltady», – dedi Rýslan Bekqojın.
Búginde bólimshede 14 memlekettik etalon saqtalyp, qoldaý kórsetiledi. Olardyń qatarynda sezıı standartyna negizdelgen ýaqyt pen jıilik birliginiń memlekettik ekinshi etalony bar. Bul – álemdegi eń dál quraldyń biri, ol ýaqytty mıllıondaǵan jylda bir sekýndtan da az qatelikpen ólsheıdi. Ol baılanys júıeleriniń sınhrondalýyna, bankterdiń jumysyna, navıgasıa men sıfrlyq servısterge tikeleı áser etedi.
«Siz uıaly telefondy paıdalanǵanda, bank kartasymen tólem jasaǵanda nemese navıgator arqyly baǵyt qurǵanda, osy tizbekte bizdiń ýaqyt etalonymyz bar. Ol adamnan alys ornalasýy múmkin, biraq kún saıyn mıllıondaǵan operasıaǵa yqpal etedi», – dep túsindirdi bólimshe dırektory.
Sondaı-aq fılıalda túzý syzyqtylyq pen jazyqtyqtan aýytqýlardy ólsheýge arnalǵan uzyndyq birliginiń memlekettik etalony saqtalady. Ol betterdiń tegistigin mıkronnyń úles bólikterine deıingi dáldikpen anyqtaýǵa múmkindik beredi. Mundaı dáldik mashına jasaý, optıka jáne joǵary dáldikti jabdyqtar óndirisinde qajet. Budan bólek, 0,1-den 200 mıllımetrge deıingi dıapazonda uzyndyq birliginiń memlekettik ekinshi etalony qoldanylady, ol stanoktardy baptaýǵa arnalǵan uzyndyqtyń shekti ólshemderin kalıbrleý úshin paıdalanylady. Sonymen qatar temperatýra, qysym etalondary jáne ózge de presızıondy jabdyqtar bar.
2025 jyly bólimshe barlyq 14 etalonnyń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etip, ólshemderdiń bes túri boıynsha bes laboratorıaaralyq salystyrýǵa qatysty. Bul jabdyqtardyń álemdik deńgeıge sáıkestigin rastady.
Jyldyń mańyzdy nátıjesiniń biri – halyqaralyq moıyndaý boldy. Bólimshe CIPM MRA logotıpimen 52 kalıbrleý sertıfıkatyn berdi. Bul kelisim álemniń 100-den astam elinde tanylady. Onyń ishinde uzyndyq etalony boıynsha – 35, ýaqyt pen jıilik etalony boıynsha – 10, shaǵyn dıapazondaǵy uzyndyq etalony boıynsha – 7 sertıfıkat berilgen.
«Eger kásiporyn mundaı sertıfıkatty Qazaqstanda alsa, ol shetelde de moıyndalady. Germanıada, Japonıada nemese AQSH-ta qaıta tekserýden ótýdiń qajeti joq. Bul ýaqyt pen qarjyny únemdeý, eksportty naqty qoldaý», – dep atap ótti Rýslan Bekqojın.
Naryqtardaǵy tarazylar memlekettik etalondardan kalıbrlengen quraldar arqyly tekseriledi. Elektr eseptegishter turǵyndardyń komýnaldyq qyzmetter úshin artyq tólem jasamaýy úshin baqylanady. Qazaqstandaǵy barlyq janarmaı taratý kolonkalary mindetti túrde tekserýden ótedi, sondyqtan operatordan sertıfıkatty talap etýge quqylysyz. Qujattar bolmaǵanda nemese merzimi ótip ketken jaǵdaıda aýmaqtyq tehnıkalyq retteý men metrologıa komıtetiniń departamentine shaǵymdanýǵa bolady.
Ólshemderdiń dáldigi medısınada erekshe mańyzǵa ıe. Qan qysymyn, temperatýrany ólsheıtin jáne taldaý júrgizetin barlyq qurylǵylar memlekettik metrologıalyq baqylaýdan ótedi. Olardyń durys jumys isteýi dıagnoz qoıý men emdeý tásilin tańdaýǵa tikeleı áser etedi. Ekologıa salasynda da metrologıanyń mańyzy zor – shyǵaryndylardy baqylaý quraldary aýa sapasyna áser etetin naqty mánderdi kórsetýi tıis.
2025 jyly bólimshe mamandary óńirdegi 50-den astam kásiporynǵa baryp, qyzmetter boıynsha tanystyrylymdar ótkizip, zańnama talaptaryn túsindirdi. 9 semınar men 9 biliktilikti arttyrý kýrsy uıymdastyrylyp, 120-dan astam maman oqytyldy. Sondaı-aq tórt analıtıkalyq jáne synaq zerthanasynda ólshemderdiń jaı-kúıi tekserildi.
2026 jyly bólimshe kásiporyndarǵa túsindirme jumysyn ótkizý, standarttaý máselesi boıynsha dóńgelek ústel ótkizý, keminde 80 mamandy oqytyp, joǵary oqý oryndarymen yntymaqtastyqty kúsheıtip, keminde 30 stýdentti tájirıbeden ótkizý sıaqty biraz sharýany josparlap otyr.
«Metrologıa kóbine kózge kórine bermeıdi, biraq dál ólshegen ár zattyń artynda solardyń jumysy tur. Memlekettik etalondar – senimniń irgetasy. Onsyz ekonomıkanyń damýy da, qarapaıym adamdardyń múddesin qorǵaý da múmkin emes», – dep túıindedi Rýslan Bekqojın.