Алматы – еліміздің ең ірі мегаполисі және ең маңызды тұрғын үй қорына ие қала. 2012-2015 жылдары пилоттық реновация бағдарламасы сәтті жүзеге асырылды. 2021 жылы 2025 жылға дейін есептелген жаңа реновация бағдарламасы бекітілді. Осы екі бағдарлама аясында 181 ескі үй бұзылып, 1629 пәтердің тұрғындары жаңа үйлерге көшірілді.
Мәселе: апатты үйлер санының азаймауы
Өткен жылдары жүйелі тәсілдің болмауы және қаржыландырудың жеткіліксіздігі салдарынан тұрғын үй қорының едәуір бөлігі тозығы жеткен үйлер қатарында қалып отыр. Қазіргі уақытта Алматы қаласында 1366 тозығы жеткен және сейсмикалық қауіпсіздік талаптарына сай емес үй бар. Бұл үйлерде 14 430 пәтерде 43 мыңнан астам азамат тұрады. Әсіресе, Түрксіб ауданында – 586, Бостандық ауданында – 246, Жетісу ауданында – 134 үйдің жағдайы апатты деп танылған.
Жаңа реновация бағдарламасының негізгі мақсаттары
- Ескі үйлер тұрғындарының қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, жаңа, жайлы және қауіпсіз пәтерлер ұсыну. Сонымен қатар, қаланың архитектуралық келбетін жақсарту.
- Қаланың экономикалық және әлеуметтік жүйелерін дамыту, тұрғындарға өмір сүрудің өзін-өзі қамтамасыз ететін және қолайлы ортасын құру.
Реновация бағдарламасының ерекшеліктері
Бағдарлама тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруды, қоғамдық кеңістіктерді жаңартуды және апатты тұрғын үй қорының өсуін болдырмауды көздейді. Сонымен бірге, Бас жоспарға сәйкес тұрғын үй аумақтарын, әлеуметтік, көлік және инженерлік инфрақұрылымдарды дамытуға арналған.
Мәселелерді шешу жолдары
- Алматы қаласының 2040 жылға дейінгі Бас жоспарын ескере отырып, реновация учаскелерінде жаңа техникалық тәсілдер енгізілді.
- Заңнамаға «реновация» терминінің анықтамасы енгізілді. Бұрын бұл бағдарлама заңнамалық түрде реттелмегендіктен, сапасыз жүзеге асырылған болатын.
Реновация нысандарының санаттары
Барлық нысандар үш санатқа бөлінеді:
- Инвестициялық тартымсыз нысандар.
- Орташа тартымды нысандар.
- Инвестициялық тартымды нысандар.
Қаржыландыру және механизмдер
Реновация бағдарламасы мемлекеттік бюджет және жеке инвестициялар есебінен қаржыландырылады. 2024 жылы көшіру қорын қалыптастыру үшін 1110 пәтерді сатып алуға 30 млрд теңге бөлінді. Бұл қаражаттар 2026 жылдан бастап қайта инвестицияланатын болады.
Нәтижелер және болашақ жоспарлар
Бағдарлама 2030 жылға дейін 676 үйді бұзып, шамамен 7500 отбасыны жаңа үйлерге көшіруді жоспарлап отыр. Сонымен қатар, Бас жоспар талаптарына сай жаңа ғимараттарды салу арқылы қаланың тығыздығын тиімді реттеу жүзеге асырылатын болады.
Реновация бағдарламасы Алматы тұрғындарының қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, қаланың инфрақұрылымын жақсартады. Бұл қала тұрғындарының өмір сапасын арттыруға, экономикалық дамуға және қаланың жалпы тартымдылығын жоғарылатуға мүмкіндік береді.