Қыркүйек айының басында әлемдік мұнай бағасы күрт төмендеген болатын. Бұл құлдырауға Ливиядағы саяси жағдай себеп болды. Баға 2023 жылдың желтоқсанынан бері ең төмен деңгейге түсті, және бұл Қазақстан үшін алаңдатарлық жағдай, деп хабарлайды aqshamnews.kz.
Қазақстан ОПЕК+ ұйымының мүшесі ретінде мұнай өндіру квоталарын сақтауға тырысады. Сауд Арабиясы – ОПЕК-тің көшбасшысы. Сондықтан ол өз талаптарын басқа мүшелерге, соның ішінде Қазақстанға да белсенді түрде міндеттейді. Сондықтан, Қазақстан Сауд Арабиясының жоспарларын ескеруі керек.
Қазақстандық сарапшы Олжас Байділдиновтің пікірінше, Сауд Арабиясының әрекеттері нәтижесінде әлемдік мұнай бағасы барреліне 60 долларға дейін төмендеуі мүмкін.
«Сауд Арабиясы қазіргі уақытта соңғы үш жылдағы ең төменгі көлемде мұнай өндіруде – шамамен тәулігіне 9 миллион баррель (салыстыру үшін, Қазақстан тәулігіне 1,6-1,7 миллион баррель өндіреді). 2024 жылдың желтоқсанынан бастап, олар ОПЕК+ келісімі аясында мұнай өндіруді тәулігіне 1 миллион баррельге арттыруы керек, дегенмен олардың өндірістік қуаты нарыққа тәулігіне 2 миллион баррель беруге жеткілікті», – дейді Олжас Байділдинов.
Сарапшының айтуынша, Сауд Арабиясының жоспарлары туралы ақпараттың таралуы ОПЕК+ елдеріне, соның ішінде Қазақстанға қысым жасауға бағытталған болуы мүмкін. Мақсат – оларды өндіру квоталарын сақтау және нарықтағы үлеспен бөлісуге мәжбүрлеу. Алайда бұл әлемдік БАҚ-қа мұнай бағасының 60 доллардан төмен түсуін болжауға кедергі болмауда.
«ОПЕК-тің 80-жылдардағы "жарасы" қайта ашылып жатыр, сол кезде картель әлемдегі көмірсутек өндірісінің шамамен жартысын бақылап, үлесін 30%-ға дейін жоғалтқан еді. Басқа елдер бағаның төмендегенін көріп, өндіруді арттырды. Мен бұрын да айтқан едім: мұнайдағы тыныштық ұзаққа созылмайды, ОПЕК-тің ішкі келісімі бұзылады. Трамп кезінде мұнай бағасын 40 долларға дейін түсіру арқылы бұл шиеленісті тоқтатуға тырысатынын айтқан еді», – деп жазады Олжас Байділдинов өзінің телеграм арнасында.
Қазақстанның 2025-2027 жылдарға арналған бюджетіндегі мұнайдың орташа бағасы барреліне 75 доллар деп белгіленген. Егер әлемдік баға осы деңгейден төмендесе, үкіметтің мемлекеттік бюджетті толтыру жоспары күрделі өзгерістерге ұшырауы мүмкін. Қазақстан бюджетінің қазіргі жағдайы онсыз да жақсы емес, және мұнай бағасының күрт төмендеуі жағдайды одан әрі ушықтырады. Бұл жағдайда Ұлттық қордың да кірістері азаяды, ал Қазақстан билігі бюджет тапшылығын шешу үшін тұрақты түрде осы қордың трансферттеріне сүйенеді.