Дүкен сөрелеріндегі “-50% жеңілдік”, “соңғы мүмкіндік”, “тек бүгін” деген жазулар көпшілікке жақсы таныс. Мұндай ұсыныстар сатып алушыларды бір қарағанда тиімді сауда жасағандай сезіндіргенімен, кей жағдайда адамдар жоспарламаған, тіпті бір аса қажеті де жоқ заттарды сатып алып жатады. Сарапшылардың айтуынша, бұл құбылыс кездейсоқ емес. Маркетологтар тұтынушылардың психологиясын жақсы зерттеп, соған сәйкес түрлі тәсілдерді қолданады.
Қазіргі кезде маркетинг тек бағаны төмендетумен шектелмейді. Ол адамдардың эмоциясына, шешім қабылдау тәсіліне және “жіберіп алам ба?” деген қорқыныш сезіміне әсер ету арқылы сатып алуға итермелейді. Тақырыпты Aqshamnews.kz тілшісі толығырақ тарқатады.
Неге адамдар жеңілдікке тез сенеді?
Психологтардың пікірінше, адам миы пайда көру мүмкіндігіне ерекше сезімтал келеді. Яғни адамдар бір нәрсені арзанға алған кезде өзін ұтымды шешім қабылдағандай сезінеді.
Сондықтан “жеңілдік”, “арзан баға” сияқты сөздер тұтынушының назарын бірден аударады. Кейде адам шын мәнінде ол заттың қажет екенін емес, “тиімді ұсынысты жіберіп алмау” идеясын ойлайды.
Бұл әсіресе онлайн сауда кезінде жиі байқалады. Маркетплейстер мен интернет-дүкендер пайдаланушыларға арнайы ұсыныстар, уақытша акциялар және жекелендірілген жарнамалар ұсынады.
Сурет: pixabay.com
Дүкендер қолданатын негізгі маркетинг тәсілдері
Сарапшылардың айтуынша, сауда орындары мен онлайн платформалар тұтынушыларды қызықтыру үшін бірнеше психологиялық әдісті жиі пайдаланады.
“Шұғылдық” әсері
“Тек бүгін”, “соңғы мүмкіндік”, “соңғы 3 дана қалды” деген жазулар сатып алушыларды тез шешім қабылдауға итермелейді. Бұл тәсіл FOMO (жіберіп алам ба деген қорқыныш) принципіне негізделген.
Адам ұсыныстың шектеулі екенін көргенде ұзақ ойланбай, бірден сатып алуға бейім болады.
Жеңілдіктің визуалды әсері
Баға белгілеріндегі қызыл түс, үлкен пайыз белгісі немесе таймерлер – барлығы адамның назарын аудару үшін жасалады. Маркетологтар визуалды элементтердің сатып алу ықтималдығын арттыратынын жақсы біледі.
Сурет: istockphoto.com
“2 алсаң, 1 тегін” ұсыныстары
Кейбір дүкендер бір өнімді емес, бірнешеуін сатып алуға ынталандырады. Нәтижесінде сатып алушы бастапқыда жоспарлағанынан көбірек ақша жұмсайды.
Бағаны салыстыру әдісі
Кейде дүкендер тауардың бұрынғы бағасын әдейі көрсетіп, оның жанында төмендетілген бағаны орналастырады. Бұл сатып алушыға үлкен жеңілдік алғандай әсер қалдырады.
Онлайн саудадағы психологиялық айлалар
Интернет-дүкендер мен маркетплейстер де тұтынушылардың мінез-құлқын белсенді зерттейді. Пайдаланушының іздеу тарихы, қараған тауарлары және сатып алу әдеттері талданып, соған сәйкес ұсыныстар көрсетіледі.
Мысалы:
“Сізге ұнауы мүмкін” ұсыныстары
“Бұл тауарды қазір 20 адам қарап жатыр” деген хабарламалар
уақыт санағышы бар акциялар
Мұндай тәсілдер сатып алушыға тауардың сұранысы жоғары екенін көрсетіп, шешім қабылдауды жылдамдатуға бағытталған.
Импульсивті сатып алудан қалай сақтануға болады?
Қаржы мамандары қажетсіз шығындардың алдын алу үшін бірнеше қарапайым кеңес береді.
Сурет: pixabay.com
Сатып алу тізімін жасау.
Дүкенге бармас бұрын нақты не керек екенін жазып алу артық сатып алудан сақтайды.
“24 сағат ережесін” қолдану.
Егер зат шұғыл қажет болмаса, сатып алуды бір күнге кейінге қалдыру ұсынылады. Көп жағдайда уақыт өткен соң ол заттың аса маңызды емес екені анықталады.
Жеңілдіктің шынайылығын тексеру.
Кейде тауар бағасы акция алдында көтеріліп, кейін “жеңілдікпен” ұсынылуы мүмкін.
Жеке бюджетті жоспарлау.
Ай сайынғы шығынды бақылау импульсивті сатып алуды азайтады.
Тұтыну мәдениеті неге өзгеріп жатыр?
Сарапшылардың пікірінше, қазіргі заманда жарнама мен маркетинг адамдардың тұтыну әдетіне айтарлықтай әсер етеді. Онлайн сауданың дамуы, маркетплейстердің көбеюі және жекелендірілген жарнама жүйелері сатып алу процесін бұрынғыдан әлдеқайда жеңіл әрі жылдам етті.
Дегенмен мамандар тұтынушыларға кез келген ұсынысқа сын көзбен қарап, өз қажеттіліктерін нақты анықтауға кеңес береді. Себебі нағыз үнемдеу – тек жеңілдікке қызығу емес, саналы түрде сатып алу екенін ұмытпаған жөн.