Президент жаңа қоғамдық этиканы ұсынды, деп хабарлайды aqshamnews.kz тілшісі.
Амандасу – жай ғана күнделікті әдет емес, халықтың ішкі мәдениетін, тәрбиесін, үлкенге құрметі мен кішіге ізетін білдіретін терең мағыналы ұлттық дәстүр.
Соңғы уақытта қоғамымызда белең алған, ерлердің де, әйелдердің де өзара беттен сүйісіп, құшақтасып амандасу үрдісі Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тарапынан орынды сынға ұшырады.
Президент бұл әдеттің қазақтың байырғы болмысына жат екенін айта келе, ұлттық дәстүрге сай, байыпты әрі ұстамды сәлемдесу мәдениетіне оралу қажеттігін алға тартты. Осы орайда, бүгінгі заманауи қоғамдағы амандасу әдебі қандай болуы тиіс деген сұрақ туындайды.
Дәстүрден алшақтау: Бет сүйісу қайдан шықты?
Этнографтар мен зиялы қауым өкілдерінің пікірінше, қазақ даласында ер мен әйелдің, тіпті ер адамдардың өзара шолпылдатып беттен сүйіп, құшақтасуы ешқашан болмаған. Ата-бабаларымыз сезім мен мейірімді сыртқы ашық қимылмен емес, ішкі ұстамдылықпен білдірген.
Көрісу дәстүрі: Қазақта ұзақ уақыт көріспеген туыстар ғана сағынысып құшақ жаятын болған.
Шектеулер: Күнделікті өмірде әйел адамдарға ешқашан қол беріп амандаспаған, ал жас балалардың өзін бетінен емес, маңдайынан ғана иіскеп сүйген.
Жат ағымдар: Бүгінгі таңдағы «бет сүйістіру» үрдісі – сырттан келген мәдени алмасулар мен жаһанданудың әсері.
Президент ұсынған жаңа қоғамдық этика
Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа мінез-құлық мәдениетін қалыптастыруды өзінен бастағанын мәлімдеді. Мемлекет басшысы заң мен тәртіпті сақтау, тазалық пен өзгелердің жеке шекарасын құрметтеу әр азаматтың күнделікті дағдысына айналуы тиіс деп санайды.
«Азаматтардың жүріс-тұрысында тәртіп пен тазалық әдебін қалыптастыру, ұлттық дәстүрлерімізге қайта оралу қажет. Ер адамдар қол алысып амандасқаны жөн, ал құшақтасып, беттен сүюдің орнына қолды жүрек тұсына қоюға болады», – деді Президент.
Заманауи қоғамдағы амандасудың алтын ережелері
Бүгінгі таңда кәсіби ортада да, күнделікті өмірде де ұятқа қалмай, әдепті көріну үшін мына ережелерді есте сақтаған жөн:
Ер адамдар үшін күнделікті кездесуде құшақтасып, бет түйістіруді тоқтатып, тек байыпты түрде қол алысу жеткілікті.
Қолды жүрекке қою – қазақтың ең сыпайы әрі қасиетті сәлемдесу үлгісі. Қарсы алдыңыздағы адамға (әсіресе әйел адамдарға немесе үлкен кісілерге) оң қолды кеудеге қойып, сәл бас ию – терең құрметтің белгісі.
Сөз мәдениеті: Ер адамдар «Ассалаумағалейкум!», «Армысыз!» десе, әйелдер қауымы «Амансыз ба?», «Есенсіз бе?» деп ізет білдіргені абзал.
Қызметтік этика: Ресми және мемлекеттік қызмет ортасында шамадан тыс еркінсіп құшақтасу кәсібилікке жатпайды. Барлығына бірдей түсінікті, жинақы әрі әдепті ишара өзара сыйластықты арттырады.
Түйін
Ой тазалығы мен бой тазалығы ұштасқан жерде ғана мәдениетті ұлт қалыптасады. Амандасу әдебін ретке келтіру – артқа шегіну емес, керісінше, өзіміздің зиялы ұлттық болмысымызды сақтап, өркениетті қоғам құрудың алғашқы баспалдағы. «Бір сәлем – бірлікке бастайды» дегендей, бір-біріміздің жеке шекарамызды құрметтеп, ұлттық дәстүрге сай байсалды сәлемдесуді әдетке айналдырайық.