Көкшенің көркем Бурабайында Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың қатысуымен Ұлттық құрылтайдың 4-отырысы өтті. Құрылтайдың Білім және ғылым секциясында қоғамды мазалаған көп мәселе көтерілді. Соның ішінде жаңа құрылған Президент жанындағы Ұлттық Ғылым академиясының болашағы, қоғамдағы мемлекеттік тілдің қолданысы, тіл білу деңгейі мен мәдениетіне қатысты талқылау қызу жүрді. Секция қатысушылары әр мәселе жөнінде өз ұсынысын айтты.
Құрылтай алды өткен кеңестегі ұсыныстардың орындалу барысы, ғылым мен жоғары білім саласын озық халықаралық білім беру жүйесімен құрмаластыру жолындағы бастамалар мен қарқынды істер туралы Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбектің жан-жақты баяндамасы қоғам белсенділерінің көңілінен шықты.
Осы отырыстан мемлекеттік тіл туралы пікірталасқа қатысып, ғылыми-зерттеу институттарының әлеуетін нығайтуға қатысты ұсынысымды айттым.
1. Жоғарғы оқу орындарының шетелдік ғалымдар мен ғылыми орталықтармен байланысын күшейту жұмыстары өте қарқынды жүріп жатыр. Бұл қуантады. Ғылыми-зерттеу институттары жаңа ғылыми бағыттарды ашып, зерттеу жүргізуі үшін де шетелдік ғылыми орталықтардағы қысқамерзімді тағылымдаманың, сонымен бірге шетелдік ғалымдарды арнайы курстар өткізуге, тренингтер өткізуге Институтқа шақырудың маңызы зор болып тұр. Мысалы, біз Институтта психолингвистика бөлімін аштық. Бөлім мамандары осы салада өз зерттеулерін тыңнан бастап жүргізіп отыр деуге болады. Ал бұл бағытта біраз жетістікке жеткен шетелдік ғалымдарды ұжымға шақырып, немесе бөлім мамандарын қысқамерзімді тағлымдамаға жіберсе - біраз білім, білік, дағдымызды жетілдірер еді. Осыған орай нақты тетіктер мен мақсатталған қаржы көздері ойластырылса жақсы болар еді. Ғылыми-зерттеу институттары өздері конкурстан ұтып алған бағдарламалық-нысаналық қаржыландыру және гранттық зерттеу жобалары бойынша ғана осындай мүмкіндікке бола алады, сондықтан олардың конкурстық құжаттамасында аталған мәселелер ескерілсе деген ұсыныс.
2. Қандай да бір күрделі мәселені шешетін мамандандырылған комиссияларды құруда сол мәселеге арналған монографиялардың, ҒЖБССҚК базасындағы журналдағы мақалалалардың, сонымен бірге скопус, Web of Science базасындағы журналдағы мақалалардың болуы немесе басқа да ғылыми басылымда ғылыми жарияланымы, мәселе бойынша зерттеумен айналысқанын растайтын ғылыми дәйекті еңбегі болуы сол мамандандырылған жұмыс тобы мүшесінің басты талабы ретінде қаралуы ұтымды болар еді. Олай болмаған жағдайда, салалық комиссия жұмысы бірден көздеген нәтижеге жете алмай қалуы әбден мүмкін.