Рахман АЛШАНОВ,
«Тұран» университетінің ректоры, Қазақстан ЖОО қауымдастығының президенті, қоғам қайраткері:
Конституциялық реформалар жөніндегі комиссияның алғашқы отырысы елдің саяси, әлеуметтік, экономикалық әрі құқықтық дамуы үшін аса маңызды екенін аңғартқандай. Себебі Конституция – мемлекеттің тек негізгі заңы ғана емес, қоғамның даму бағытын айқындайтын, азамат пен билік арасындағы сенімнің құқықтық іргетасы.
Кез келген реформаның Конституциядан басталуы заңды. Өйткені дәл осы құжатта мемлекеттің құндылықтары, билік тармақтарының өзара тепе-теңдігі, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының кепілдігі айқындалады. Қоғам өзгерген сайын, Конституция да заман талабына сай жетілдірілуі орынды шығар, бірақ қабылданған заң қайта-қайта өзгертілмеуі тиіс. Комиссияның жұмысы осы қажеттіліктен туындап отыр.
Алғашқы отырыстың маңыздылығы – реформалардың формалды сипатта емес, жүйелі әрі терең талдау арқылы жүргізілуіне жол ашуында. Бұл кезеңде ең бастысы – Конституцияның қағаз жүзіндегі нормалары емес, оның нақты өмірде қалай жұмыс істейтініне назар аудару. Яғни, азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктері, билік институттарының жауапкершілігі және заң үстемдігін қамтамасыз ету мәселелері алдыңғы қатарда болуы қажет. Сонымен қатар, Конституция – ұлттық бірлік пен тұрақтылықтың басты тірегі. Оны жаңғырту қоғамды бөлетін емес, біріктіретін үдеріс болуы тиіс. Сондықтан комиссия жұмысына кәсіби сарапшылармен қатар, қоғамдық пікірді ескеру, ашықтық пен диалог қағидаттарын сақтау аса маңызды.
Конституциялық комиссияның алғашқы отырысы – елдің болашақ саяси архитектурасын айқындайтын маңызды қадам. Егер реформалар Конституцияның мәні мен рухын сақтай отырып жүзеге асса, бұл құқықтық мемлекет қағидаттарын нығайтып, азаматтардың мемлекетке деген сенімін арттыра түседі.