Almatyda 2–3 mausym kúnderí «Qazaqstannyń qoljazba mūrasy: saqtau, zertteu jáne tsıfrlyq gumanıtarıstıka» atty halyqaralyq konferentsıya óttí, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Ǵylymı jıyn kóne qoljazbalardy saqtau, zertteu, tsıfrlandyru jáne olardy ǵylymı aınalymǵa engízu máseleleríne arnaldy.
Konferentsıyada tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor, Islam tarıhy, ónerí jáne mádenıetín zertteu ortalyǵynyń ókílí Áshírbek Mumınov mūsylman qoljazbalaryn zertteudegí Qazaqstan tájírıbesín taldady. Onyń aıtuynsha, elímízde jazuy bar 400 myńǵa juyq qūlpytas saqtalǵan.
Ǵalym mūndaı jádígerler qazaq dalasynyń tarıhyn, ruhanı ómírín, tíldík erekshelígín, dínı tanymyn jáne shejíresín zertteuge jol ashatyn qūndy derekkóz ekenín atap óttí. Qūlpytastardaǵy jazular arqyly ár kezeńdegí qoǵamdyq qatynastar men tarıhı tūlǵalar turaly mańyzdy málímet aluǵa bolady.
Eurazıya ǵylymı-zertteu ınstıtutynyń ǵylymı qyzmetkerí Qaıpolla Qaırattyń sózínshe, jıyn barysynda sheteldík mamandar qoljazba mūrasyn saqtau, júıeleu jáne tsıfrlandyru baǵytyndaǵy tájírıbelerímen bólístí.
«Qazaqstanda qoljazba mūrasy óte baı. Endígí míndet – osy mūrany zamanauı tehnologıyalar arqyly tsıfrlyq nūsqaǵa kóshíru, rettep katalogtau jáne zertteushílerge qoljetímdí etu», – dedí ol.
Ǵalym Ózbekstan men Túrkıyadaǵy tájírıbení mysalǵa keltírdí. Onyń aıtuynsha, būl elderde qoljazbalardy saqtau, katalogtau jáne tsıfrlandyru jūmystary júıelí jolǵa qoıylǵan. Qazaqstanda da būl baǵyttaǵy jūmys jandanyp keledí.
«Qazír “Ǵylym ordasynda” qoljazbalardy qarap, katalogtau jūmystary júrgízílíp jatyr. Keıbír qoljazbalardyń qaǵazy tozǵan, sıyasy óshe bastaǵan. Sondyqtan olardy uaqytynda tsıfrlyq formatqa kóshíru jáne qalpyna keltíru óte mańyzdy», – dedí Qaıpolla Qaırat.
Konferentsıyanyń taǵy bír mańyzdy baǵyty tsıfrlyq gumanıtarıstıka men jasandy ıntellekt tehnologıyalaryna arnaldy. Garvard unıversıtetíníń zertteushílerí shaǵataı tílíndegí qoljazbalardy tsıfrlandyru máselesín kóterse, Oksford unıversıtetíníń ókílderí tarıhı arhıvterdí qalpyna keltírudegí tsıfrlyq tehnologıyalardyń múmkíndíkterín tanystyrdy. Túrkıya qoljazbalar basqarmasynyń mamandary kóne kítaptardy saqtau men restavratsıyalau tájírıbesímen bólístí.
Astana IT University mamandary shaǵataı tílíndegí mátínderdí tanuǵa arnalǵan jasandy ıntellekt pen tíldík modelderdí ázírleu baǵytyndaǵy jūmystaryn ūsyndy. Sarapshylardyń píkírínshe, mūndaı tehnologıyalar tarıhı qoljazbalar men arhıv qūjattaryn zertteudí jańa deńgeıge kóteredí.
Halyqaralyq konferentsıyaǵa Qazaqstan, Túrkıya, AQSh, Ūlybrıtanıya, Ózbekstan, Reseı, Kuba jáne Ázerbaıjannan 50-den astam ǵalym men sarapshy qatysty. Basqosuda ortaǵasyrlyq mūsylman eńbekterín ǵylymı aınalymǵa engízu, qazaq dalasyna qatysty arab, parsy jáne túrkí derekterín zertteu, qoljazbalardy saqtau jáne sırek mūralardy halyqaralyq ǵylymı keńístíkke tanytu máselelerí talqylandy.
Konferentsıyamen qatar 4–10 mausym aralyǵynda «Qoljazbatanu jáne tsıfrlyq gumanıtarıstıka» halyqaralyq jazǵy mektebí ūıymdastyryldy. Onda shaǵataı tílín oqytu, túrkí jáne ıslam qoljazbalaryn saqtau, restavratsıyalau, sırek kítaptardy halyqaralyq standarttarǵa saı katalogtau baǵyttary qamtyldy.
Ís-shara QR Ǵylym jáne joǵary bílím mınıstrlígíníń «Qazaqstannyń qoljazba mūrasy: tírkeu, restavratsıyalau, ǵylymı katalogtau, tsıfrlandyru jáne keshendí kodıkologıyalyq zertteuler» baǵdarlamasy ayasynda óttí.
Dastan QASTAI