Jeltoqsannyń sońy, qańtardyń basynda baılanys operatorlary tarıf qūnyn qymbattady degen aqparat áleumettík jelíde jeldeı estí. Qoldanushylardyń kóbí sapasy syn kótermeıtín baılanystyń baǵasy sharyqtaı beretíníne narazy. Aqshamnews.kz tílshísí osy aqparatqa baılanysty Qazaqstan Respublıkasynyń Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damu mınıstrlígíne sūrau salǵan.
Kásípkerlík Kodekske sáıkes 207 jylǵy 1 qańtardan bastap básekelestíktí damytu maqsatynda baılanys qyzmetteríne tarıfterdí memlekettík retteu joıyldy. Sonymen qatar, kásípkerlík Kodekstíń 116-babyna jáne "Baılanys turaly" Qazaqstan Respublıkasy Zańynyń 20-babyna sáıkes baılanys qyzmetteríne tarıfterdí baılanys operatorlary negízdelgen shyǵyndar negízínde derbes belgíleıdí.
Sońǵy 3 jylda (2023-2025 jj.) baılanys operatorlary salaǵa 769 mlrd. teńgeden astam ınvestıtsıya saldy. Sonymen qatar, shyǵyndardyń ósuíníń negízgí faktorlary elektr energıyasynyń qūnyn arttyru, bazalyq stantsıyalar alańdary úshín jaldau tólemderíníń ósuí, tehnıkalyq qyzmet kórsetu shyǵyndarynyń ūlǵayuy jáne radıojıílík spektrín paıdalanǵany úshín tólemdí qosa alǵanda, retteushí tólemderdíń ósuí bolyp tabylady.
Baılanys qyzmetteríníń sapasyn qamtamasyz etu maqsatynda Mınıstrlík Qazaqstan Respublıkasynyń zańnamasyna sáıkes baılanys salasynda (QR Kásípkerlík Kodeksíníń 144-babynyń negízínde tekseru ashu), sondaı-aq baılanys salasyndaǵy tekseru paraǵymen bekítílgen faktíler boıynsha (Qazaqstan Respublıkasy Tsıfrlyq damu, qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásíbí mınıstríníń 2019 jylǵy 4 mausymdaǵy № 114/NQ jáne Qazaqstan Respublıkasynyń Ūlttyq ekonomıka mınıstríníń «Aqparattandyru, baılanys salasyndaǵy, Qazaqstan Respublıkasynyń elektrondyq qūjat jáne elektrondyq tsıfrlyq qoltańba turaly zańnamasynyń saqtaluyna táuekel dárejesín baǵalau ólshemsharttaryn jáne tekseru paraqtaryn bekítu turaly» 2019 jylǵy 6 mausymdaǵy № 52 bírlesken būıryǵyna sáıkes tūraqty negízde memlekettík baqylau júrgízedí).
Sondaı-aq, "Baılanys turaly" zańǵa sáıkes oblys (respublıkalyq mańyzy bar qala, astana) ákímdígí 10-baptyń 1-tarmaǵynyń 3-2-tarmaqshasyna sáıkes baılanys operatorlary kórsetetín baılanys qyzmetteríníń sapasyna memlekettík baqylaudy júzege asyratynyn habarlaımyz. Demek, jergílíktí atqarushy organdardyń (būdan árí – JAO) Qazaqstan Respublıkasynyń baılanys salasyndaǵy zańnamasynyń saqtaluyn baqylaudaǵy qūzyretterí aıqyndaldy. 2025 jylǵy 17 qarashada JAO ókílderíne ákímshílík qūqyq būzushylyq turaly hattama jasauǵa qūqyq beretín "Qazaqstan Respublıkasynyń Ákímshílík qūqyq būzushylyq turaly Kodeksíne ózgeríster men tolyqtyrular engízu turaly" Qazaqstan Respublıkasynyń Zańyna qol qoıyldy. Zańnamalyq normalar oǵan qol qoıylǵan kúnnen bastap 60 kúntízbelík kún íshínde kúshíne enedí.
Tarıftí qūnyn kóteremíz degen baılanys operatorynyń bírí - Bılaınǵa sūrau salǵanymyzda, olar kompanıyanyń saıtta tūrǵan túsíníktemesín nūsqady.
Bíz sízdíń sezímderíńízdí túsínemíz, óıtkení kompanıya da osyndaı jaǵdaılardy basynan keshedí. Telekommunıkatsıyalyq jabdyq satyp alǵanda, elektr energıyasyna, salyq tólegende shottardy jańa tarıftermen tóleıdí (byltyr 6,5 mlrd teńge tóledík). Aıtpaqshy, QQS-tyń jańa mólsherlemesí shyǵyndarymyzdy 35 mlrd teńgege arttyrady.
11,9 mln qazaqstandyq Beeline-dí baılanys operatory retínde tańdauda jáne bíz sízderdíń nıettestíkteríńízdí baǵalaımyz. Sondyqtan baılanys qūnyna ne áser etetínín, baǵalardyń nege ózgeríssíz qala almaıtynyn túsíndíríp, jańa sharttar sízge qolaısyz bolsa, ne ísteu keregín ashyq árí túsíníktí túrde aıtyp bersek deımíz.
Búgíngí kúní ūyaly baılanys — kúndelíktí qajettí qyzmetterdíń bírí ekenín, onyń qoljetímdílígí men tūraqtylyǵy árbír paıdalanushy úshín asa mańyzdy ekenín aıqyn túsínemíz. 21 qazandaǵy Úkímet otyrysy osy máselege arnaldy. Otyrystan keıíngí brıfıngte Beeline Qazaqstan holdıngíníń prezıdentí jurnalısterdíń baılanys baǵalary turaly sūraqtaryna jauap berdí:
Telekommunıkatsıya – tūraqty ınvestıtsıyany qajet etetín sala. Salanyń negízgí qozǵaushy kúshí – tūtynudyń ósuí. Sońǵy 9 jylda bízdíń jelíde tūtynylatyn trafıktíń jıyntyq kólemí 36 ese artty. Bíz halyqaralyq deńgeıde belsendí paıdalanushylar qataryna kíremíz - bír mobıldí ınternet paıdalanushysy aıyna shamamen 20–30 GB jūmsaıdy.
Osy trafıktí ótkízu úshín bíz mobıldí jelímízdí únemí jetíldíríp, ótkízu múmkíndígín arttyruymyz jáne qamtu aumaǵyn keńeıtuímíz qajet. Bıyl jańa 500 bazalyq stantsıya ornattyq (240 auylda keńjolaqty mobıldí ınternet paıda boldy) jáne 1500-den astam jabdyqty jańǵyrttyq.
Bír bazalyq stantsıyanyń qūny, jabdyqtardy, antenna-díńgek qūrylysyn jáne bıíkte montajdau jūmystaryn qosa alǵanda, 110 mln teńgege deıín jetuí múmkín.
Jelíníń syıymdylyǵyn (yaǵnı ótkízu múmkíndígín) qatarynan ekínshí jyl 40%-ǵa arttyryp kelemíz. Massive MIMO sıyaqty jańa tehnologıyalardy engízíp jatyrmyz. Elektr quaty joq jerlerde kún panelderímen jūmys ísteıtín jabdyq ornatamyz. Jelí taralmaǵan aumaqtardy azaıtu úshín qos maqsatty baǵandar sanyn kóbeıtudemíz. Starlink-tíń Direct to Cell tehnologıyasyn synap, engízudí josparlap otyrmyz. 2025 jylǵy 3 toqsannyń qorytyndysy boıynsha bízdíń kúrdelí shyǵyndarymyz 65 mlrd teńgení qūrady, būl 2024 jylǵy kórsetkíshten 30%-ǵa artyq. Al sońǵy 5 jyldaǵy jıyntyq kólem 370 mlrd teńgeden asady.
Būdan bólek, shyǵyndarymyzǵa áser etetín taǵy bírqatar ekonomıkalyq faktor bar. Mysaly, sońǵy 5 jyldaǵy jıyntyq ınflyatsıya deńgeıí 70%-dan asady. Būl bírdeı aqshaǵa qazír būrynǵydan áldeqaıda az tauar keletínín bíldíredí. Bes jyl būryn shartty túrde 1000 teńge tūrǵan tauarlar búgínde 1700 teńge tūrady. Nátıjesínde jabdyqtan bastap shyǵyn materıaldaryna deıíngí barlyq baǵytta shyǵyndardyń artuyna alyp keldí.
Jelíní damytuǵa arnalǵan jabdyqtyń basym bólígí Qazaqstannan tys jerde óndíríletíndíkten shetel valyutasyna satyp alynady. 2024 jyly valyuta baǵamynyń auytquyna baılanysty shyǵyndardyń ósímí shamamen 3,7 mlrd teńgení qūrady.
Baılanys baǵasyn bekítíp qoısa ne bolady? Salaǵa qūyatyn ınvestıtsıyalarymyz edáuír qysqarady, qajettí kólemde jańa jabdyq ornatuǵa jáne qoldanystaǵysyn jańǵyrtuǵa múmkíndík ala almaımyz. Ol baılanys sapasyna áser etedí, óıtkení jelí júktemení kótere almaı qalady. Telekommunıkatsıya salasyndaǵy jalpy toqyrau tsıfrlandyrumen baılanysty basqa salalarǵa da yqpal etedí. Qoljetímdí árí tūraqty ınternet – mobıldí qosymshalardy, fınteh jáne basqa da tsıfrly ónímderdí damytudyń negízí. Sondyqtan baǵany ózgertu — tek baılanys salasynda ǵana emes, kez kelgen basqa salada da qajettí úderís.
Baǵany kóteruge óte baıyppen árí jauapkershílíkpen qaraıtynymyzǵa seníńíz. Tek naryqtaǵy ortasha deńgeıden edáuír tómen tarıf josparlaryn ǵana bírtíndep ózgertemíz jáne abonentterde sheshím qabyldauǵa uaqyt boluy úshín ózgeríster turaly 30 kún būryn habarlaımyz.