«Referendum – 2026» onlaın marafonynda jasandy ıntellekt, volonterlyq mádenıet, kıbersport múmkíndíkterí talqylandy. Ekologıya máselelerín tehnologıya arqyly retteuge bolady degen, jas ǵalymdar marafonnyń ınnovatsıyalyq alańynda ónertabystaryn ūsyndy, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Saǵat 09:00-den bastalǵan onlaıyn shara būl joly taralu auqymymen ereksheleníp otyr. Qazaqstan teleradıokorporatsıyasynyń aımaqtyq fılıaldary men AQSh, Reseı, Túrkıya, Qytaı, Belgıya elderíndegí ókíldíkteríníń tílshílerí tíkeleı qosyluda.
Būl medıa keńístíktíń taǵy bír erekshelígí alǵash ret arnaıy ūıymdastyrylǵan ınnovatsıyalyq alań. Sol alańda otandyq ǵalymdar jańa jobalaryn kópshílíkke ūsyndy. Mysaly, jas ónertapqysh Adelıya Anash keleshekte adam aǵzasyna salynuy múmkín mehanıkalyq júrek jobasyn jáne maıtaban dıagnozyn anyqtauǵa arnalǵan «aqyldy» ūltaraqty kópshílík nazaryna ūsyndy. Sonymen qatar, jas ǵalym Narmınahon Imanǵalıeva lastanǵan auadan prınterge arnalǵan qara boyau óndíruge múmkíndík beretín ınnovatsıyalyq jobasyn tanystyrdy. Joba ekologıyalyq máselelerdí tehnologıyalyq sheshímder arqyly retteuge baǵyttalǵan. Jas ǵalymdar óz ízdenísteríníń nátıjelí bolatynyna tolyq senímdí.

Robototehnıkalyq jobanyń avtory Aısūlu Tíleuqūlova erekshe balalarǵa arnalǵan jańa tehnologıya turaly tarqata bayandap berdí. Onyń aıtuynsha, jańa tehnologıya balanyń dene tepe-teńdígín damytuǵa arnalǵan robototehnıkalyq platforma. Platforma tserebraldy sal auruy, autızm jáne basqada nevrologıyalyq dıagnozy bar balalarǵa arnalǵan.
Sonymen qatar qazaqstandyq jas ǵalym Manat Nūrsūltan sportshylardyń qozǵalysyn taldauǵa arnalǵan sensorlyq qūrylǵy tehnologıyasyn tanystyrdy. Onyń aıtuynsha, būl qūral qazírgí uaqytta sport salasynda, ásírese futbolda qoldanylyp jatyr. Joba Mirai Motion datchıkter jıyntyǵy dep atalady. Būl tehnologıyany ázírleu barysynda nanotehnologıya elementterí qoldanylǵan.

Onlaın marafon alańynda Petropavl qalasynan kelgen Tótenshe jaǵdaılar departamentíníń mamandary órt sóndíruge arnalǵan robottyń múmkíndíkterín kórsettí. Mūndaı robottar tótenshe jaǵdaılar kezínde adam ómíríne qauíp tóndírmeı jūmys ísteuge múmkíndík beredí.
Ís-sharaǵa sayasatkerler men sarapshylar, ónerpazdar ǵana emes tanymal sportshylar da arnaıy qonaq retínde qatysyp, óz oılarymen bólístí. Olardyń qatarynda álem chempıony Rızabek Aıtmūhan men Gınness rekordtar kítabynyń rekordsmení Sergeı Tsıryulnıkov bar.
Marafonnyń dıskussıya alańynda «Qazaqstandaǵy jasandy ıntellektíníń damuy» taqyryby jan-jaqty talqylandy. Sarapshylar jasandy ıntellekt tehnologıyalarynyń ekonomıka, bílím beru, medıtsına jáne medıa salalaryna yqpalyn, sondaı-aq onyń bolashaǵymen múmkín bolatyn táuekelderín talqylady.
Qazaqstanda jasandy ıntellekttí damytudaǵy basty míndet – bílíktí kadrlar dayarlau. Būl turaly Qazaqstandaǵy jasandy ıntellekttí damytu qauymdastyǵy tóraǵasynyń orynbasary Anar Tóleubaeva aıtyp, el tsıfrlyq úkímettí damytu boıynsha álemdík reıtıngte 24-orynda tūrǵanymen, jasandy ıntellekt deńgeıí boıynsha 76-orynda ekenín, sondyqtan ınfraqūrylymmen qatar mamandardy dayarlau jáne azamattardyń JI-dí kúndelíktí ómírde qoldanu daǵdylaryn damytu mańyzdy ekenín atap óttí.

Sonymen qatar marafon barysynda qoǵam úshín ózektí taǵy bír taqyryp – «Volonterlík: jańa azamattyq mádenıet» talqylandy. Sońǵy jyldary eríktíler qozǵalysy qarqyndy damyp, jastar belsendílígíníń mańyzdy baǵytyna aınalyp keledí. Volonterlík mádenıettíń qalyptasuy azamattyq jauapkershílík pen áleumettík yntymaqtastyqtyń jańa úlgísín kórsetedí.
«Ūlttyq volonterlík jelí» ūıymynyń memlekettík organdarmen ózara ís-qımyl bólímíníń basshysy Aıbek Dosymbetovtyń aıtuynsha, kez-kelgen elde volonterlíktíń damuyna ūlttyq mádenıet pen dástúr úlken áser etedí. Batys elderínde volonterlík kóbíne zań men rettelíp, keı jaǵdaıda jūmys kúshíníń tapshylyǵyna baılanysty qalyptasqan. Al Qazaqstanda būl qozǵalys azamattardyń elge qyzmet etu nıetínen tuyndaıdy.
Onlaın marafon ayasynda Qazaqstan Respublıkasynyń Ortalyq referendum komıssıyasy janyndaǵy press-ortalyq referendum barysy turaly resmı aqparattardy tūraqty túrde taratyp otyr.