Instıtut basshysy teledebattardyń audıtorıyasy artqanyn aıtyp, partıyalardyń saılaualdy baǵdarlamalaryndaǵy negízgí aıyrmashylyqtarǵa toqtaldy, dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Saılaualdy teledebattar sayası partıyalarǵa óz baǵdarlamalaryn jan-jaqty tanystyryp, bír-bírínen negízgí aıyrmashylyqtaryn kórsetuge múmkíndík berdí. Būl turaly «Sarap» sarapshylar klubynyń otyrysynda Qazaqstandyq qoǵamdyq damu ınstıtuty (QQDI) basqarma tóraǵasy Jūldyzaı Ysqaqova aıtty.
Qazaqstanda 23 shíldeden bastap saılaualdy úgít-nasıhat kezeńí ótíp jatyr. Sayası partıyalar aldaǵy bes jylda basshylyqqa alatyn baǵdarlamalaryn tanystyrdy.
Jūldyzaı Ysqaqovanyń aıtuynsha, partıyalardyń barlyq baǵdarlamasyn egjeı-tegjeılí zerdeleu típtí sarapshylardyń ózíne de kóp uaqytty qajet etedí. Sebebí baǵdarlamalar kólemí men mazmūny jaǵynan bír-bírínen erekshelenedí.
Ol bıylǵy saılau nauqanynyń erekshelíkteríníń bírí retínde sayası partıyalardyń qoǵammen baılanysynyń jańa deńgeıge kóterílgenín atap óttí. Ūlttyq deńgeıde barlyǵy tórt teledebat ótkízu josparlanǵan. Onyń úsheuí ótíp qoıdy. Al sayası partıyalar kóshbasshylary qatysatyn sońǵy debat 19 tamyzda ótedí.
Shyn mánínde, debattar óte ashyq óttí. Partıyalar óz baǵdarlamalaryn jan-jaqty talqylap, bír-bírímen píkírtalasqa tústí. Eń quantatyny – olardyń bír-bírínen nesímen erekshelenetínín naqty kórsete aldy. Sebebí qoǵamda partıyalardyń bárí bír-bíríne ūqsas, aıyrmashylyǵy nede ekení túsíníksíz, barlyǵy bír másele turaly aıtady degen píkír bar. Al ís júzínde partıyalardyń arasynda prıntsıptí aıyrmashylyqtar bar, – dedí Jūldyzaı Ysqaqova.
Onyń aıtuynsha, teledebattarǵa kórermenderdíń qyzyǵushylyǵy da aıtarlyqtaı artqan. Qazaqstandyq qoǵamdyq damu ınstıtuty ūlttyq deńgeıdegí ekí debatqa qatysyp, kandıdattardyń sózderíne audıtorıyanyń kózqarasyn zerttegen.
Ysqaqovanyń málímetínshe, alǵashqy teledebat kezínde dauys beruge shamamen 21 myń kórermen qatyssa, sońǵy debatta būl kórsetkísh 165 myń dauysqa jetken.
Būl – shyn mánínde óte úlken qamtu kórsetkíshí. Bíz júrgízgen áleumettík zertteulerde saılau nauqany turaly aqparatty qaıdan alatyny turaly sūraq qoıǵanda, televıdenıeníń rólí 10%-ǵa artqanyn kóríp otyrmyz. Degenmen 65% adam úshín negízgí aqparat kózí áleumettík jelíler ekenín aıtty, – dedí ol.
QQDI basqarma tóraǵasy saılaualdy baǵdarlamalarda adamı kapıtal taqyrybyna da aıtarlyqtaı kóńíl bólíngeníne toqtaldy. Onyń baǵalauynsha, būl baǵytqa konstıtutsıyalyq ózgeríster ayasynda partıyalar erekshe nazar audarǵan.
Sondaı-aq Ysqaqova saılau nauqany kezíndegí áleumettík zertteulerdíń mańyzyna toqtaldy. Onyń aıtuynsha, saılaualdy saualnamalardy belgílengen talaptarǵa sáıkes keletín ūıymdar ǵana júrgíze alady.
Búgínde mūndaı zertteuler júrgízuge alty ūıym tírkelgen. Olardyń qatarynda Qazaqstandyq qoǵamdyq damu ınstıtuty da bar. Zertteu ortalyqtary ártúrlí ádísterdí qoldanady. Olardyń arasynda face-to-face formatyndaǵy sūhbattardan bastap telefon arqyly saualnama júrgízuge deıíngí tásílder bar. Keıbír ūıymdar dauys beru kúní ekzıtpol ótkízudí josparlap otyr.
Ysqaqova būqaralyq aqparat qūraldary úshín kásíbı sarapshylardyń píkíríne sūranys joǵary ekenín de atap óttí. Onyń aıtuynsha, mamandardyń sapaly túsíndírmelerí audıtorıyaǵa sayası, áleumettík jáne ekonomıkalyq protsesterdíń mazmūnyn túsíníktí tílde jetkízuge múmkíndík beredí.