Táuelsízdíktíń alǵashqy jyldary el eńsesín endí tíktep jatqan shaq edí. Bíraq sol jyldar tek úmít pen jańǵyrudyń ǵana emes, únsíz erlíktíń, kózge kórínbeıtín maıdannyń kezeńí boldy. Ekonomıkalyq, sayası ózgerístermen qatar, jas memleket halyqaralyq míndettemelerdí de abyroımen atqaruǵa kírístí. Solardyń bírí – 1993–1999 jyldary Íshkí ásker (qazírgí Ūlttyq ūlan) áskerı qyzmetshíleríníń tájík-auǵan shekarasyn kúzetuí edí. Būl – beıbít kúndegí beımálím maıdan, kózge kórínbeıtín, bíraq qauíp-qaterí mol qyzmet bolatyn. Sol mıssıyanyń eń auyr betteríníń bírí – 1995 jyldyń 7 sáuírínde Pshıhavr shatqalynda bolǵan qandy shaıqas.
Būl kún – talaı shańyraqqa qaraly habardyńkóleńkesín túsírgen, talaı júrekke jazylmas jara salǵan kún. Qazaqstandyq áskerı kólík legíne Auǵanstan aumaǵynan modjahedter shabuyl jasap, auyr ūrys boldy. Kúsh teń emes edí. Sol ūrysta 17 jauynger erlíkpen qaza tauyp, 33 áskerı qyzmetshí jaraqat aldy. Būl oqıǵa – el jadynda máńgí saqtalǵan qaıǵyly kúnderdíń bírí.
Osy ūrystyń kuágerí, sol kezdegí Íshkí áskerdíń sarbazy Sattınov Mūrat Qanaıūly būl kúndí álí ūmyta alǵan joq. Qyzylordanyń Jańaqorǵan topyraǵynda dúnıege kelgen qarapaıym qazaq balasy Mūrattyń taǵdyry ony sonau Tájíkstan shekarasyna alyp keldí. 1993 jyly jeltoqsanda áskerge shaqyrylyp, Shymkenttegí 5485 áskerı bólímínde sapqa tūrǵan jas sarbaz kóp uaqyt ótpeı jatyp, naǵyz ot pen oqtyń ortasyna túsemín dep oılamaǵan da shyǵar...
«Tańsáríde jolǵa shyqtyq...» – dep bastaıdy Mūrat estelígín.
Jańbyr sírkírep tūrǵan. Tauly aımaqtyń tynysy auyr. Áskerı kólíkter tízbegí únsíz ílgerí jyljyp keledí. Ekí saǵattaı júrgen soń, Pshıhavr shatqalyna jetken. Bárí bír sátke tynyshtalǵandaı kóríngen. Bíraq sol tynyshtyq – qandy ūrys aldyndaǵy tymyrsyq edí.
Kenet... jarylys. «K boyu!» degen būıryq berílíp, ūrys bastalyp ketedí.
«Taudyń basynan oq qarsha borady. Bíz tómende, qorǵanyssyz derlík jaǵdaıda qaldyq. Aldymen kólík legíníń basy men sońyndaǵy BTR-lerdí ísten shyǵardy. Qozǵalu múmkín bolmaı qaldy», – dep eske alady ardager.
Ūrys barysynda sarbazdar jaralylardy tastardyń tasasyna súırep, aman alyp qaluǵa tyrysqan. Alaıda jaǵdaı kúrdelí edí. Oq-dárí de azaya bastaıdy.
«Alǵashqy ūrysymyz bolǵan soń, tájírıbe joq. Bír kezde oq-dárí tıelgen kólík jaryldy. Bíz oqty únemdeuge kóshtík. Ózímde bír ǵana oqjatar qaldy», – deıdí Mūrat.
Jarylystardyń bírínde ol esínen tanyp qalady. Mūrat esín jıǵanda, qarulastary ony súırep alyp bara jatqanyn kóredí. Ony ólíp qaldy dep oılaǵan. Bíraq tírshílík belgísín baıqaǵan soń, su beríp, tíríltuge tyrysqan. Bet-júzí qanǵa boyalǵan. Bíraq oq tımegen. Ūrys álí ayaqtalmaǵan. Oq-dárí tausylǵan. Bíren-saran pulemet úní ǵana jańǵyrady...
«Kómek kelgende keıbírí tírí edí...» – deıdí Mūrat dauysy díríldep. Aman qalǵan sarbazdar jaraly qarulastaryn kólíkke kóteríp aparyp salǵan. Jaraly bolsa da, sóılep jatqan Qanat, álí úmít úzbegen Imomaddın, esín bílmese de tírshílík nyshany baıqalyp jatqan Erkebūlan... Bíraq auyr jaraqat saldarynan olardyń kóbíníń ómírí jol ústínde úzílíp ketken.
Jyldar óttí.
Búgínde Mūrat Qanaıūly Qonaev qalasynda tūrady, óndírís ornynda eńbek etedí. Bes balanyń ákesí. Memleket tarapynan bírqatar áleumettík qoldaular kórsetílude. Degenmen, onyń aıtuynsha, materıaldyq kómekten górí, sol bír kúnníń auyr estelígí janyn kóbírek mazalaıdy. Uaqyt bárín emdeıdí degen sóz keıde shyndyqqa janaspaıdyeken. «Jer ortasy jasqa keldík. Bíraq sol kúngí jara álí syzdaıdy...» – deıdí Mūrat. Būl – tek bír adamnyń emes, tūtas bír buynnyń júregíndegí auyr estelík.
Mūrat Qanaıūly jas ūrpaqqa elín súyudí, Otanǵa adal qyzmet etudí amanat etedí. «Ata-babamyz qorǵap ketken jer – bízge amanat. Sol amanatqa qıyanat jasamau – ár azamattyń boryshy», – deıdí ol.
Qazír olar – sol bír shaıqastan aman qalǵan jauyngerler – bír-bírímen baılanysyn úzbeıdí. "Er Otan" áskerı-patrıottyq kluby" qoǵamdyq bírlestígín qūrǵan. Jetekshísí – sol kezdegí 7 rotanyń komandırí polkovnık Aldanazarov Erlan Jarylqasynūly. Qaza bolǵan jauyngerlerdí eske alu sharalaryn ūıymdastyrady. Olardyń esímí auyl kóshelerínde, mektepterde jańǵyryp tūr. Óıtkení erlík ūmytylmaıdy.
Pshıhavrdaǵy qandy oqıǵa – tarıhtyń bír paraǵy ǵana emes. Ol – el tynyshtyǵy úshín janyn qıǵan erlerdíń máńgí jadymyzda qalar erlígí. Olardy ūmytpau – búgíngí ūrpaqtyń paryzy. Al Mūrattyń júregíndegí jara – sol erlíktíń únsíz kuásí.
Zapastaǵy podpolkovnık Danara Baımaǵanbetova, Almaty qalasy