YuNESKO-nyń tízímíne engen Batys Tyan-Shannyń Qazaqstanǵa qaraıtyn jaǵynda júrgízílgen zertteudíń arqasynda 3290 jan-januardyń túrí tabyldy, – dep habarlaıdy aqshamnews.kz tílshísí.
Óńírlík kommunıkatsıyalar qyzmetínde ótken baspasóz konferentsıyasynda «Zoologıya ınstıtuty» arahnologıya jáne basqa da omyrtqasyzdar zerthanasynyń meńgerushísí Aıdyn Esjanov 2024–2025 jyly júrgízílgen úlken zertteudíń qorytyndysyn kópshílíkke tanystyrdy.
Batys Tyan-Shan — Qazaqstan, Ózbekstan men Qyrǵyzstan aumaǵynda ornalasqan, jalpy kólemí shamamen 120–140 myń sharshy shaqyrym bolatyn úlken tau jotasy. Onyń 35–40 myń sharshy shaqyrymy Qazaqstanǵa qaraıdy, būl shamamen 30%-y degen sóz. YuNESKO-nyń transshekaralyq álemdík mūra nysandarynyń qataryna kírgen óńír bıosferalyq rezervattar jelísíne de engen. Ol tūshchy su qoryn jınaqtau men retteude, klımat qalyptastyruda, auyl sharuashylyǵyn sumen qamtamasyz etude mańyzdy ról atqarady.
«Batys Tyan-Shannyń Qazaqstan úshín mańyzy zor. Būl su men auyl sharuashylyǵy resursynyń kózí ǵana emes, sonymen qatar keń aumaqtar úshín mańyzdy klımattyq bufer. Būdan bólek, óńír bıologıyalyq ártúrlílík pen endemızmníń joǵary deńgeıímen erekshelenedí», — deıdí Aıdyn Esjanov.
Óńírde qazír januardyń 1863 januardyń túrí bar. Onyń 70%-dan astamy omyrtqasyzdar — 1376 túr, omyrtqalylardyń 487 túrí bar. Olardyń íshínde 31 balyq túrí, 3 qosmekendí, 12 jorǵalaushy, 387 qūs pen 54 sútqorektí taǵy bar. Omyrtqasyzdar arasynda 1013 jándík túrí, 170 gıdrobıont, 136 órmekshítárízdí, 50 mollyuska men 7 gelmınt túrí anyqtalǵan.
Ǵalymdar qazba faunasyna da erekshe nazar audardy: jalpy 1427 túr tírkelgen, onyń tek 40-y omyrtqalylarǵa, basym bólígí — 1387 túr omyrtqasyzdarǵa jatady. Būl óńírdíń ǵylymı mańyzyn aıqyndaıdy.
«Sońǵy 20 jylda Qazaqstandaǵy Batys Tyan-Shan aumaǵynda keshendí zoologıyalyq zertteu júrgízílgen joq. Sondyqtan qazírgí derektíń mańyzy zor, olar ekojúıení jańasha baǵalauǵa múmkíndík beredí. Úderístí tolyq túsínu úshín júıelí zertteudí jalǵastyru kerek», — deıdí Aıdyn Esjanov.
Ǵalymdar Batys Tyan-Shannyń bıoártúrlílígín saqtau keshendí tásíldí talap etetínín, sonyń íshínde zertteulerdí jalǵastyru men tabıǵı resurstardy ūqypty paıdalanudyń mańyzyn erekshe atap óttí.