Dūrys josparlanǵan kún tártíbí oqushynyń sabaq úlgerímín arttyryp qana qoımaı, ata-ananyń da júıkesín aman saqtaıdy. Sabaq pen demalystyń úılesímmen kezektesuí balanyń sharshamauyna, uaqytyn tıímdí paıdalanuyna jáne kóńíl kúıíníń jaqsaruyna kómektesedí. Oqu jeńíl árí qyzyqty ótuí úshín árbír oqushyǵa naqty rejım qajet. Oqushynyń kún tártíbín qūrastyru kezínde ūıqy normasyn, tamaqtanu rejımín, sondaı-aq demalys pen sportqa degen qajettílíktí eskeru óte mańyzdy.
Ūıqy rejımí
Ūıqynyń ūzaqtyǵy men sapasy balanyń densaulyǵy men eńbek qabíletíne tíkeleı áser etedí. Eger balanyń ūıqysy shala bolsa, este saqtau qabíletí tómendep, kóńíl kúıí būzylady, zeıíní shashyraıdy, josparlau daǵdylary álsíreıdí. Al jasóspírím kezeńde ūıqynyń qanbauy artyq salmaqtyń paıda boluyna da ákeluí múmkín.
Oqushy qansha uaqyt ūıyqtauy qajet?
Mektep oqushylaryna mamandar mynadaı ūıqy normasyn ūsynady:
1–4 synyp oqushylaryna – 10–10,5 saǵat
5–7 synyp oqushylaryna – 10,5 saǵat
6–9 synyp oqushylaryna – 9–9,5 saǵat
10–11 synyp oqushylaryna – 8–9 saǵat
Al bírínshí synyp oqushylary kúsh jınap alu úshín kúníne 2 saǵat kúndíz ūıyqtap alǵany jón.
Ūıqy rejımín qalaı ūıymdastyru kerek?
Mūndaǵy erejeler qarapaıym, bíraq mańyzdy:
Bala árdaıym bír uaqytta ūıyqtauy kerek. Shamamen keshkí 21:00–22:00 aralyǵynda ūıqyǵa jatqan oqushy būl tártíptí demalys kúnderí de saqtaǵany jón.
Ūıqyǵa deıíngí 2 saǵat íshínde shuly oıyndar, messendjerdí belsendí qoldanu, YouTube qarau sıyaqty emotsıonaldyq júktemení azaıtu qajet, mūnyń bárí ūıqynyń sapaly boluyna kedergí.
Jyly suǵa juynu, dastarqan ústíndegí áserlí áńgíme, jayau seruen, kítap oqu tárízdí ūıqy aldyndaǵy rıtualdar da paıdaly.
Jatar aldynda bólmení míndettí túrde jeldetíp alu qajet.
Tamaqtanu rejımí
Adamnyń bolashaqtaǵy densaulyǵyna áser etetín tamaqtanu ádetterí mektep jasynda qalyptasady. Dūrys tamaqtanbaǵan balanyń sabaq oquǵa energıyasy jetpeıdí, tez sharshaıdy, ashulanshaq árí zeıínsíz bolady.
Oqushy kúníne neshe ret tamaqtanu kerek?
Kúshtí qalpyna keltíru úshín oqushyǵa kúníne 4–5 ret, ár 3,5–4 saǵat saıyn tamaqtanu qajet. Dūrys tamaqtanu salasy mamandarynyń deregínshe, 7–11 jastaǵy balalarǵa 2350 kkal, 11 jastan asqandarǵa 2713 kkal táulíktík energıya qajet.
Ratsıondaǵy aquyz, maı men kómírsudyń ońtaıly araqatynasy 1 : 1 : 4 kólemínde bolǵany dūrys.
Tamaqtanu rejımín qalaı dūrys qūru kerek?
Tamaqty da únemí bír uaqytta, asyqpaı, tynysh otyryp íshu kerek.
Ashchy, quyrylǵan taǵamdardan, fastfud pen gazdalǵan susyndardan barynsha bas tartqan jón.
Bala ata-ananyń úlgísímen ósedí, eger úıde eresekter dūrys tamaqtanbasa, balany da paıdaly asqa úıretu qıyn.
Bes uaqyt tamaqtanuǵa arnalǵan ūsynystar:
Tańǵy as – míndettí. Oqushy tańerteń táulíktík ratsıonnyń shamamen 25%-yn jeuí kerek, yaǵnı bír buterbrod jetkílíksíz, botqa, omlet, qūımaq, ettí as sıyaqty ystyq paıdaly taǵamdar tūtynǵan dūrys.
Ekínshí tańǵy as (mekteptegí tískebasar) – írímshík qosylǵan buterbrod, jańǵaq, jemís, ıogurt.
Túskí as – negízgí as, kúndík ratsıonnyń 40%-yn qūraıtyn salat, bírínshí taǵam, et nemese balyq, desert.
Tústen keıíngí as kezínde jemís-jıdekter, sondaı-aq aıran, ıogurt, súzbe sıyaqty qyshqyl sút ónímderín tūtynu qolaıly.
Keshkí asta oqushy tańǵy asqa jegen taǵam mólsheríne juyq kólemde tamaqtanuy kerek. Alaıda būl uaqytta et pen balyqty alyp tastaǵan jón, sebebí aquyzdar júıke júıesín qozdyrady jáne ūzaq qorytylady.
Oqu jáne demalys rejımí
Belsendí árí qamqor ata-analardyń jıí jíberetín qatelíkteríníń bírí – balanyń kún tártíbín shamadan tys tyǵyz etíp qūru. Árıne, bárí balasynyń tabysty, skrıpkada oınaıtyn, júzetín, suret salatyn, úsh tíl bíletín jáne robototehnıkany meńgergen jan-jaqty tūlǵa bolǵanyn qalaıdy. Alaıda oqushyǵa artyq míndet júkteu kerí nátıje beruí múmkín, shekten tys jauapkershílík arqalaǵan kezde potentsıaly zor balanyń ózí kez kelgen íske qyzyǵushylyǵyn joǵaltady. Sondyqtan oqu men demalysty dūrys kezektestíríp, balanyń jetkílíktí qımyl-qozǵalysta boluyn qadaǵalau óte mańyzdy.
Oqu men demaluǵa qansha uaqyt jūmsau kerek?
Úı tapsyrmalaryn oryndau úshín:
• 2–3 synyptarda –1,5 saǵat;
• 4–5 synyptarda – 2 saǵat;
• 6–8 synyptarda – 2,5 saǵat;
• 9–11 synyptarda – 3,5 saǵat.
Seruendeu men belsendí oıyndarǵa bastauysh synyp jasyndaǵylar – 3–3,5 saǵat, joǵary synyptar 2,5 saǵat uaqyt arnaǵany jón.
Būryn mamandar oqushylardyń kompyuter nemese planshet ekrany aldynda ótkízetín uaqytyn shekteudí ūsynǵan. Alaıda smartfondardyń keń taraluy men onlaın oqudyń damuyna baılanysty balany ekrannan alystatu óte qıyn. Sondyqtan qazírgí ata-analar tek oıyndar, messendjerler men oquǵa qatysy joq resurstarǵa shekteu qoyumen shekteledí.
Oqu men demalys rejımín qalaı ūıymdastyru kerek?
Būl kóbíne balanyń qyzyǵushylyǵyna, mektepten tys úıírmeleríne jáne fızıologıyalyq erekshelíkteríne baılanysty. Degenmen, barlyq balaǵa ortaq ūsynylatyn bírneshe keńes bar:
Mektepten kelgen soń jáne túskí astan keıín bala sabaqqa otyrmas būryn 1–1,5 saǵat demaluy kerek. Bastauysh synyp oqushylary būl uaqytta ūıyqtaǵany dūrys.
Úı tapsyrmasyn oryndaudy tústen keıíngí saǵat 4-ten bastaǵan jón, óıtkení dál osy kezde mı jańa aqparatty jaqsy qabyldaıdy.
Kún tártíbí qanshalyqty tyǵyz bolsa da, balada óz qalauymen ótkízetín kemínde 1–2 saǵat bos uaqyt boluy qajet, mysaly, keıde eshteńe ístemeı demalu da mańyzdy.
Oqushynyń kún tártíbí
Tómende bastauysh synyp oqushysyna arnalǵan kún tártíbí berílgen. Orta jáne joǵary synyptarda oqu uaqyty kóbeıíp, ūıqy men demalysqa bólínetín uaqyt azayady.
• 07:00 – oyanu, tańǵy jattyǵu, juynu, tósek jınau
• 07:15–07:30 – tańǵy as
• 07:40–08:10 – mektepke jol nemese tańǵy seruen
• 08:30–13:05 – mekteptegí sabaqtar
• 13:30–14:00 – mektepten qaıtu nemese seruen
• 14:00–14:30 – túskí as
• 14:30–15:30 – tústen keıíngí demalys nemese ūıqy
• 15:30–16:00 – seruen, oıyndar nemese sport
• 16:00–16:15 – tústen keıíngí as (poldnık)
• 16:15–17:30 – úı tapsyrmalaryn oryndau
• 17:30–19:00 – taza auada seruen
• 19:00–20:00 – keshkí as jáne bos uaqyt
• 20:30 – ūıqyǵa daıyndyq
• 21:00 – ūıqy