Ǵalamtor men áleýmettik jeli damyǵan zamanda kitaptan bas almaı oqyp jatqan balalar men jasóspirimderdi jıi kezdestire qoıý qıyn. Bos ýaqyttyń basym bóligi telefon men túrli sıfrlyq platformalarǵa aýysqan búgingi kezeńde balanyń kitapqa degen qyzyǵýshylyǵyn oıatý ózekti máselege aınaldy. Sondyqtan balalar ádebıetine kelgende olardyń jas ereksheligin, qyzyǵýshylyǵy men qabyldaý deńgeıin eskerip, oqýǵa shyn máninde qundy shyǵarmalardy durys tańdaı bilý asa mańyzdy.
Keıbir ata-ana balasyna oqýǵa turarlyq kitapty tańdaýǵa kelgende qınalatyn kórinedi. Sebebi qazir kitap ta kóp, avtor da jeterlik. Jyl saıyn jańa bestsellerler shyǵyp, zamanaýı ádebıet jańaryp otyrady. Alaıda sol kóp dúnıeniń ishinde balanyń sanasyn damytatyn, tárbıelik máni bar, ýaqyt súzgisinen ótken shyǵarmalardy tabý - ata-ana men ustaz úshin mańyzdy másele.
Osy oraıda Aqshamnews.kz tilshisi balaǵa da, ata-anaǵa da qyzyq bolatyn, eń bastysy - oı salatyn ári rýhanı turǵyda baıytatyn 10 kitaptan turatyn tizimdi usynady.
10. Júl Vern — «20 000 le sý astynda»
Ǵylymı-fantastıka janrynyń klassıgi Júl Vern bul romanynda oqyrmandy sý asty álemine jeteleıdi. «Naýtılýs» kemesimen saıahattaǵan keıipkerlerdiń bastan keshken oqıǵalary - qıaldy damytyp, ǵylymǵa qyzyǵýshylyq oıatatyn tamasha shyǵarma.
9. Mıgel de Servantes - «Don Kıhot»
Tórt ǵasyrdan beri álem ádebıetiniń altyn qorynan túspeı kele jatqan týyndy. Don Kıhot pen Sancho Panstyń oqıǵalary arqyly adaldyq, arman men shyndyqtyń araqatynasy sheber sýretteledi.
8. Lev Tolstoı - «Balalyq shaq. Jetkinshektik. Jastyq»
Avtordyń ómirinen alynǵan bul trılogıa balanyń ishki álemin, psıhologıasyn tereń ashady. Ásirese jetkinshek jasyndaǵy oqyrmanǵa oı salarlyq shyǵarma.
7. Aleksandr Grın - «Alqyzyl jelkender»
Armanǵa sený, úmitten aınymaý, maqsatqa adal bolý - Assol beınesi arqyly berilgen basty ıdeıalar. Jetkinshekter úshin shabyt syılaıtyn týyndy.
6. Roald Dal - «Charlı jáne shokolad fabrıkasy»
Ertegige uqsas bolǵanymen, tárbıelik máni óte joǵary shyǵarma. Qarapaıymdylyq, ata-anaǵa qurmet, sabyr men adaldyq — kitaptyń negizgi ózegi.
5. Antýan de Sent-Ekzúperı - «Kishkentaı hanzada»
Bul - balaǵa da, eresekke de arnalǵan fılosofıalyq shyǵarma. Jaýapkershilik, meıirim, adamgershilik týraly tereń oılarǵa jeteleıdi.
4. Baýyrjan Momyshuly - «Ushqan uıa»
Qazaqy tárbıe, ulttyq bolmys, dástúr men taǵylym — osynyń bári bir kitapta. Árbir bala óz tegin, tamyryn taný úshin oqýǵa tıis týyndy.
3. Berdibek Soqpaqbaev - «Meniń atym Qoja»
Balalyq shaqtyń shynaıy beınesi, mektep ómiri, bala men ata-ana, ustaz arasyndaǵy qarym-qatynas — barlyǵy shynaıy ári ıýmormen berilgen.
2. Muhtar Maǵaýın - «Bir atanyń balalary»
Soǵys jyldaryndaǵy taǵdyrlar arqyly baýyrmaldyq, adamgershilik, ultqa bólinbeý ıdeıasy tereń qozǵalady.
1. Muhtar Áýezov - «Abaı joly»
Qazaq ádebıetiniń shyńy. Bul shyǵarma - tek roman emes, tutas bir halyqtyń tarıhy, dúnıetanymy men rýhanı álemi. Árbir qazaq oqýǵa mindetti týyndy.
Amerıkadaǵy 46 kitap oqý tájirıbesi: úlgi bolarlyq bastama
Aıta keterligi, AQSH-tyń Nú-Iork shtatyndaǵy Adırondak taýlary aımaǵynda keıbir eldi-mekenderde mektep oqýshylary, sonyń ishinde bastaýysh synyptaǵylar bir jylda 46 kitap oqýǵa tıis. Bul san kezdeısoq tańdalmaǵan - sol óńirde 46 taý shyńy bar, al árbir shyń oqýshy úshin jańa bıikti bildiredi.
Mektep arnaıy kitap tizimin jasaıdy. Oqýshy sol kitaptardy oqyp bolǵan soń, mektep kitaphanasynyń saıtynda 10 suraqtan turatyn test tapsyrady. Eger 7 suraqqa durys jaýap berse, kitap oqylǵan bolyp esepteledi. Nátıje tómen bolsa, qaıta oqý múmkindigi beriledi.
Eń qyzyǵy - motıvasıa júıesi. Alǵashqy kitapty oqyǵan bala mektepte mıkrofon arqyly atalyp, shaǵyn syılyq alady. 10 kitap - balmuzdaqqa sertıfıkat, 20 kitap - kınoteatrǵa bılet.
Sheteldik tájirıbe kórsetkendeı, balany kitap oqýǵa májbúrleý emes, durys júıe men motıvasıa qalyptastyrý mańyzdy. AQSH-taǵy bastaýysh synyp oqýshylaryna arnalǵan 46 kitap oqý tájirıbesi - sonyń aıqyn dáleli. Munda balanyń jetistigi kezeń-kezeńimen baǵalanyp, shaǵyn syılyqtar arqyly yntalandyrylady. Bul tásil oqýǵa degen qyzyǵýshylyqty arttyryp qana qoımaı, balanyń ózine degen senimin nyǵaıtady.
Osyndaı ozyq tájirıbeler basqa elderde de keńinen qoldanylady. Máselen, Fınlándıada bastaýysh synyp oqýshylary úshin «oqý kúndeligi» júıesi engizilgen. Bala ár oqyǵan kitaby boıynsha qysqasha pikir jazyp nemese sýret salyp, mazmunyn qanshalyqty túsingenin kórsetedi. Munda kitap sanyna emes, oıdy uǵyný men taldaýǵa basymdyq beriledi, al ata-analar balamen birge oqyǵan shyǵarmany talqylaýǵa mindetti.
Al Japonıada kitap oqý mektep baǵdarlamasynyń ajyramas bóligi sanalady. Kún saıyn sabaq bastalar aldynda 10–15 mınýt «tynysh oqý ýaqyty» belgilengen. Bul kezde búkil mektep ujymy - dırektordan bastap oqýshyǵa deıin kitap oqıdy. Mundaı tásil balalardyń zeıinin arttyryp, oqýdy kúndelikti ádetke aınaldyrýǵa yqpal etedi.
Bir jylda 46 kitap oqý - jaı sóz emes, durys baǵyt pen qoldaý bolsa, qoljetimdi maqsat. Al balanyń kitapqa degen qyzyǵýshylyǵyn oıatý jasyna saı, mazmuny baı ári tárbıelik máni joǵary shyǵarmalardan bastalýy tıis. Usynylǵan 10 kitap - sol úlken joldyń alǵashqy qadamy. Kitappen dos bolyp ósken bala oıy tereń, dúnıetanymy keń, bolashaǵyna nyq qadam basatyn tulǵa bolyp qalyptasatyny sózsiz.